Шатійондық Рейнальд: Тәуелсіз саяхатшы және крестшілер армиясының басшысы

Кіріспе

Крестпен соғысқан және әскери басшы (1125–1187)

Шатильондық Рейнольд (1124, 4 шілде – 1187), сондай-ақ Рейнольд, Реджинальд немесе Рено деп те аталады, 1153 жылдан 1160 немесе 1161 жылға дейін Антиохияның ханзадасы болды – Таяу Шығыстағы крестпен соғысқан мемлекет. 1175 жылдан бастап өліміне дейін Иерусалим патшалығындағы крестпен соғысқан үлкен феод – Ольтрейордайнның иегері болды, оны әйелінің құқығымен басқарды. Француздық асыл отбасының екінші ұлы, ол 1147 жылы Екінші крест жорығына қосылды және Иерусалимде жалдамалы әскер ретінде қоныстанды. Алты жылдан кейін ол Антиохия ханшайымы Констанциямен үйленді, бірақ оның халқы бұл некені теңдессіз деп санады. Әрқашан қаржыға мұқтаж болған Рейнольд, оған жәрдем төлеуден бас тартқан Антиохияның латын патриархы Лиможский Аймериді азаптады. 1156 жылы Кипрде ол тонау жасап, Византия аумағына зор зиян келтірді. Төрт жылдан кейін Византия императоры Мануил I Комнен армиясын Антиохияға қарай бастап, Рейнольдты Византияның үстемдігін қабылдауға мәжбүр етті. 1160 немесе 1161 жылы Рейнольд Евфрат өзенінің аңғарында шабуыл жасап жүргенде, Алеппоның губернаторы оны Мараштан тұтқындады. Ол 1176 жылы үлкен құн төлеп босатылды, бірақ әйелі сол кезде қайтыс болғандықтан Антиохияға қайтып оралмады. Ол Ольтрейордайнның бай мұрагері Миллидің Стефанимен үйленді. Иерусалим патшасы Балдуин IV оған Хебронды да бергендіктен, Рейнольд патшалықтағы ең бай барондардың бірі болды. 1177 жылы ішекқуысымен ауырған Балдуин оны регент етіп тағайындағаннан кейін, Рейнольд крест армиясын бастап, Египет пен Сирияның мұсылман билеушісі Саладинді Монгисар шайқасында жеңді. Мысыр мен Сирия арасындағы керуен жолдарын бақылауда ұстаған ол Саладинге қарсы шабуыл саясатын жүргізген жалғыз христиан басшысы болды, өйткені ол өзінің иеліктеріне жақын керуендерге шабуыл жасады. 1183 жылдың басында Рейнольдтың жаңадан құрған флоты Қызыл теңіздің жағалауын тонады, мұсылман паломниктерінің Меккеге баратын жолына қауіп төндірді, содан кейін Саладин оны ешқашан кешірмейтініне уәде берді. Рейнольд Балдуин IV-нің әпкесі Сибилла мен оның күйеуі Гий Лузиньянды Балдуин IV-нің мұрагерлігіне қатысты даулар кезінде қатты қолдады. Сибилла мен Гий 1186 жылы Рейнольдтың оның ағасы, Куртенэйдің Жоселин III-імен ынтымақтастығының арқасында тақты басып алды. Саладин мен Иерусалим патшалығы арасындағы бітімге қарамастан, Рейнольд 1186 жылдың соңында немесе 1187 жылдың басында Мысырдан Сирияға бара жатқан керуенге шабуыл жасады, бітім оған қатысты емес деп мәлімдеді. Рейнольд өтемақы төлеуден бас тартқаннан кейін, Саладин патшалыққа басып кірді және Хатин шайқасында крест армиясын талқандады. Рейнольд шайқас алаңында тұтқындалды. Саладин оны ұрлық және басқа да қылмыстары үшін басын кесті, өйткені ол ислам дініне өтуден бас тартты. Көптеген тарихшылар Рейнольдты Иерусалим патшалығының құлауына себеп болған жауапсыз авантюрист деп санайды. Алайда, тарихшы Бернард Гамильтон оның Саладиннің жақын маңдағы мұсылман мемлекеттерін біріктіруіне кедергі келтірген жалғыз крест армиясының басшысы болғанын айтады.

Raynald of Châtillon ( 11244 July 1187), also known as Reynald, Reginald, or Renaud, was Prince of Antioch—a crusader state in the Middle East—from 1153 to 1160 or 1161, and Lord of Oultrejordain—a large fiefdom in the crusader Kingdom of Jerusalem—from 1175 until his death, ruling both territories iure uxoris ('by right of wife'). The second son of a French noble family, he joined the Second Crusade in 1147, and settled in Jerusalem as a mercenary. Six years later, he married Constance, Princess of Antioch, although her subjects regarded the marriage as a mesalliance. Always in need of funds, Raynald tortured Aimery of Limoges, Latin Patriarch of Antioch, who had refused to pay a subsidy to him. He launched a plundering raid in Cyprus in 1156, causing great destruction in Byzantine territory. Four years later, Manuel I Komnenos, the Byzantine Emperor, led an army towards Antioch, forcing Raynald to accept Byzantine suzerainty. Raynald was raiding the valley of the river Euphrates in 1160 or 1161 when the governor of Aleppo captured him at Marash. He was released for a large ransom in 1176 but did not return to Antioch, because his wife had died in the interim. He married Stephanie of Milly, the wealthy heiress of Oultrejordain. Since King Baldwin IV of Jerusalem had also granted Hebron to him, Raynald became one of the wealthiest barons in the kingdom. After Baldwin, who suffered from leprosy, made him regent in 1177, Raynald led the crusader army that defeated Saladin, the Muslim ruler of Egypt and Syria, at the Battle of Montgisard. In control of the caravan routes between Egypt and Syria, he was the only Christian leader to pursue an offensive policy against Saladin, by making plundering raids against the caravans travelling near his domains. After Raynald's newly constructed fleet plundered the coast of the Red Sea in early 1183, threatening the route of Muslim pilgrims to Mecca, Saladin pledged that he would never forgive him. Raynald was a firm supporter of Baldwin IV's sister, Sybilla, and her husband, Guy of Lusignan, during conflicts regarding Baldwin IV's succession. Sibylla and Guy were able to seize the throne in 1186 due to Raynald's co operation with her uncle, Joscelin III of Courtenay. In spite of a truce between Saladin and the Kingdom of Jerusalem, Raynald attacked a caravan travelling from Egypt to Syria in late 1186 or early 1187, claiming that the truce was not binding upon him. After Raynald refused to pay compensation, Saladin invaded the kingdom and annihilated the crusader army in the Battle of Hattin. Raynald was captured on the battlefield. Saladin personally beheaded him for his brigandage and other crimes after he refused to convert to Islam. Most historians have regarded Raynald as an irresponsible adventurer whose lust for booty caused the fall of the Kingdom of Jerusalem. On the other hand, the historian Bernard Hamilton says that he was the only crusader leader who tried to prevent Saladin from unifying the nearby Muslim states.

Алғашқы жылдар

Рейнольд Францияның Донзи иегері Герве II-нің кіші ұлы болды. Ескі тарихнамада Рейнольд Гьен графы Джеффридің ұлы деп есептелген, бірақ тарихшы Жан Ришард Рейнольдтың Донзи иелерімен туыстығын дәлелдеді. Олар Бургундия герцогтығының (қазіргі Францияның шығысында) ықпалды ақсүйектері болды және Рим империясының соңғы кезеңіндегі белгілі галло-римдік аристократиялық отбасы – Палладийден тарағандарын мәлімдеді. Рейнольдтың анасы Ла-Ферте-Милон иегері Хью Белыйдың аты-жөні белгісіз қызы болған. 1124 жыл шамасында дүниеге келген Рейнольд Шатильон-сюр-Луар иелігін мұраға алды. Бірнеше жыл өткен соң, Францияның Людовик VII-ге жазған хатында өзінің мүлігінің бір бөлігі "зорлықпен және әділетсіз түрде тартылып алынғанын" айтып шағымданды. Тарихшы Малкольм Барбердің пікірінше, осы оқиға Рейнольдты туған жерін тастап, крестшілер мемлекеттеріне баруға итермелеген. Қазіргі тарихшылардың мәліметінше, Рейнольд 1147 жылы екінші крест жорығы кезінде Людовик VII әскерімен Иерусалим патшалығына келді және екі жылдан кейін француздер әскери науқанды тоқтатқанда онда қалды. 1153 жылдың басында ол Иерусалимнің Балдуин III әскері құрамында Аскалон қамалына қатысқаны белгілі. 12 ғасыр тарихшысы Вильгельм Тирский, Рейнольдтың саяси қарсыласы, оны "бір түрі жалдамалы рыцарь" деп сипаттап, Рейнольд пен Антиохия ханшайымы Констанс арасындағы алшақтықты көрсетті. Антиохиялық Богемонд II-нің жалғыз қызы және мұрагері Констанс күйеуі Пуатьелік Раймонд 1148 жылдың 28 маусымында Инаб шайқасында қаза тапқаннан кейін жесір қалған еді. Антиохияны қорғау үшін Балдуин III (Констанстың туысы) келесі жылдары кем дегенде үш рет әскерін Антиохияға жеткізді. Ол Констансты қайтадан тұрмысқа шығуға көндіруге тырысты, бірақ ол оның ұсынған үміткерлерін қабылдамады. Сонымен қатар, Византия императоры Мануил I Комнен ұсынған Джон Роджерге де бас тартты. Рейнольд пен Констанс Балдуин некелеріне рұқсат бергенге дейін құдалықтарын құпия сақтады. Тарихшы Эндрю Д. Бактың сөзіне қарағанда, оларға патшалық рұқсаты қажет болды, себебі Рейнольд Балдуиннің қызметінде болған. 13 ғасырдың басындағы "Эстоир д'Эракл" атты жылнамада Балдуиннің қуана келісім бергені айтылады, өйткені бұл оны өз патшалығынан "алыс жатқан" Антиохияны "қорғау" міндетінен босатты.

Raynald was the younger son of Hervé II, Lord of Donzy in France. In older historiography, Raynald was thought to have been the son of Geoffrey, Count of Gien, but the historian Jean Richard demonstrated Raynald's kinship with the lords of Donzy. They were influential noblemen in the Duchy of Burgundy (in present day eastern France), who claimed descent from the Palladii, a prominent Gallo Roman aristocratic family during the Later Roman period. Raynald's mother was an unnamed daughter of Hugh the White, Lord of La Ferté Milon. Born around 1124, Raynald inherited the lordship of Châtillon sur Loire. Years later, he would complain in a letter to Louis VII of France that a part of his patrimony was "violently and unjustly confiscated". The historian Malcolm Barber says that probably this event prompted Raynald to leave his homeland for the crusader states. According to modern historians, Raynald came to the Kingdom of Jerusalem in LouisVII's army during the Second Crusade in 1147, and stayed behind when the French abandoned the military campaign two years later. Early in 1153, he is known to have fought in the army of Baldwin III of Jerusalem during the siege of Ascalon. The 12th century historian William of Tyre, who was Raynald's political opponent, describes him as "a kind of mercenary knight", emphasising the distance between Raynald and Constance, Princess of Antioch whom Raynald unexpectedly engaged to marry before the end of the siege. Constance, the only daughter and successor of Bohemond II of Antioch, had been widowed when her husband Raymond of Poitiers fell in the Battle of Inab on 28June 1148. To secure the defence of Antioch, BaldwinIII (who was Constance's cousin) led his army to Antioch at least three times during the following years. He tried to persuade Constance to remarry, but she did not accept his candidates. She also refused John Roger, whom the Byzantine emperor, Manuel I Komnenos, had proposed to be her husband. Raynald and Constance kept their betrothal a secret until Baldwin gave his permission for their marriage. According to the historian Andrew D. Buck, they needed a royal permission because Raynald was in Baldwin's service. The early 13th century chronicle known as the Estoire d'Eracles states that Baldwin happily consented to the marriage because it freed him from his obligation to "defend a land" (namely Antioch) "which was so far away" from his kingdom.

Антақияның князі

Балдуин келісім бергеннен кейін, Констанс Рейнальдқа үйленді. 1153 жылдың мамыр айында немесе одан сәл бұрын ол хан болып тағайындалды. Сол айда ол венециялық саудагерлердің құқықтарын бекітті. Тирлік Вильямның айтуынша, оның халқы "атақты, қуатты және жақсы текті" ханшайымның қарапайым адамға үйленгеніне таң қалды. Рейнальдтың аты соғылған ең бір тиын да сақталмаған. Бактың сөзіне қарағанда, бұл Рейнальдтың жағдайының салыстырмалы түрде нашар екенін көрсетеді. Пуатьелік Реймонд өзінің жарлықтарының жартысын Констанс туралы есімдерін жазбастан шығарған, ал Рейнальд әрқашан бұл шешімді әйелінің келісімімен қабылдағанын айтты. Рейнальд жоғары лауазымдарға тағайындауды қадағалады: ол Джеффри Джорданисті констебль, ал Джеффри Фальсарды Антиохия герцогы етіп тағайындады. Норман шежірешісі Роберт Торинский Рейнальд таққа отырғаннан кейін көп ұзамай Алепподан үш бекініс басып алғанын жазады, бірақ олардың аттарын атамайды. Антиохияның бай латын патриархы Лиможский Аймери Констанстың екінші некесіне қатты ренжіді. Ол тіпті Рейнальдқа жәрдем төлеуден бас тартты, бірақ Барбердің айтуынша, Рейнальд "ақшаға қатты мұқтаж болды". Аймеридің бас тартуына кек қайтару үшін Рейнальд оны 1154 жылдың жазында тұтқындап, азаптап, күн астында жалаңаш және балмен жамылған күйде отыруға мәжбүр етті. Аймери тек Балдуин III-нің талабы бойынша ғана босатылды, бірақ көп ұзамай Антиохиядан Иерусалимге кетіп қалды. Қызығы, Рейнальд жоғары лауазымды дін қызметкерін қорлағаны үшін қауымнан шығарылмады. Бак Рейнальдтың жазадан құтылуы мүмкін екенін айтады, өйткені Аймери бұрынғы паппен Тир архиепископтығына қатысты даулар тудырған. Оның орнына, Аймери 1154 жылы Антиохия мен Генуя арасындағы қақтығыстың салдарынан паптық бұйрық бойынша Рейнальдты қауымнан шығарды. Антиохияға билігін талап еткен император Мануил Рейнальдқа елшілерін жіберіп, егер ол Киликияның Византия билігіне қарсы көтерілген армяндарға қарсы жорық бастаса, оны жаңа ханзада ретінде тануды ұсынды. Ол сондай-ақ Рейнальдқа науқан шығындарын өтейтінін уәде етті. Рейнальд 1155 жылы Александреттада армяндарды жеңгеннен кейін, Темплерлерлер армяндар жақында басып алған Сирия қақпаларының аймағын өз билігіне алды. Деректердің қайдан алынғаны белгісіз болса да, Рансиман мен Барбер Рейнальд оларға аумақты бергені туралы келіседі. Рейнальд әрқашан қаржыға мұқтаж болғандықтан, Мануилге уәде етілген жәрдемді жіберуге шақырды, бірақ Мануил ақшаны төлемей қалды. Рейнальд Киликияның армян әміршісі Торос II-мен одақтасты. Олар Кипрге шабуыл жасап, 1156 жылдың басында үш апта бойы гүлденген Византия аралын тонап алды. Императорлық флот аралға жақындап келе жатқаны туралы хабарларды естіген олар Кипрден кетіп қалды, бірақ олар барлық кипрліктерді құн төлеп, өздерін құтқаруға мәжбүр етті, ең бай адамдарды (оның ішінде Мануилдің немере інісі Джон Дукас Комнен) алып тастады. Фландрия графы Тьерри мен оның әскерінің Киелі жерде болуын және Солтүстік Сирияның көптеген қалаларын қиратып жіберген жер сілкінісін пайдаланып, Иерусалимнің Балдуин III 1157 жылдың күзінде Оронт өзенінің аңғарындағы мұсылман аумақтарына шабуыл жасады. Рейнальд патша әскеріне қосылып, Шайзарды қоршауға алды. Бұл кезде Шайзар шиит қастандықшыларының қолында болды, бірақ жер сілкінісінен бұрын ол Рейнальдқа жыл сайынғы алым төлеген суннит мункидхтардың ордасы болды. Балдуин қамалды Фландрияның Тьерриге беруге ниеттенді, бірақ Рейнальд граф қала үшін оған құрмет көрсетуін талап етті. Тьерри жаңадан келгенге адалдық ант беруден бас тартқаннан кейін крестоносцы қоршаудан бас тартты. Олар 1150 жылы Нур ад-Дин басып алғанға дейін Антиохияның бекінісі болған Харенкке (қазіргі Сирияның Харем) қарай аттанды. 1158 жылы ақпанда крестшілер Харенкті басып алғаннан кейін, Рейнальд оны Фландриядан Рейнальд фон Сент-Валериге берді. Император Мануил күтпеген жерден Киликияға басып кірді, бұл 1158 жылдың желтоқсан айында Торос II-ні тауларға бас сауғалауға мәжбүр етті. Византияның толыққанды басып алуына қарсы тұра алмай, Рейнальд императорға өз еркімен мойынсұну үшін Мамистраға асықты. Мануилдің талабы бойынша Рейнальд және оның қызметшілері қала көшелерімен жалаңаяқ және жалаң баспен патша шатырына барды, онда ол аяғына жығылып, мейірім сұрады. Тирдің Вильгельм бұл оқиғада "латын әлемінің даңқы ұятқа қалды" деп мәлімдеді, өйткені Рейнальдтың қорлануына жақын маңайдағы мұсылман және христиан билеушілерінің елшілері де куә болды. Мануил Антиохияда грек патриархының тағайындалуын талап етті. Оның талабы қабылданбаса да, құжаттық деректер Латтакияның католик епископы Жерардың Иерусалимге көшуге мәжбүр болғанын көрсетеді. Рейнальд оның қамалда византиялық гарнизонды қажет болғанда орналасуға рұқсат беретініне және византия армиясында соғысу үшін әскер жіберетініне уәде беруге мәжбүр болды. Біршама уақыттан кейін, Иерусалимнің Балдуин III Мануилді латын патриархы, Аймеридің Антиохияға оралуына келісуге көндірді, грек патриархын орнатудың орнына. Император 12 сәуірде 1159 жылы Антиохияға зор салтанатпен кіргенде, Рейнальд Мануилдің жылқысының жетектерін ұстады. Мануил қаладан сегіз күннен кейін шықты. Рейнальд 1160 немесе 1161 жылдың қараша айында Мараштағы Эвфрат өзенінің аңғарындағы жергілікті шаруалардан мал, жылқы және түйелерді тонап алу үшін шабуыл жасады. Нур ад-Диннің Алеппо қолбасшысы Мадж ад-Дин әскерін жинады (қазіргі заманғы тарихшысы Матфей Эдесскийдің сөзіне сенсек, 10 000 адам), Рейнальд пен оның сүйіктілеріне Антиохияға қайта оралып бара жатқанда шабуыл жасады. Рейнальд қарсы тұруға тырысты, бірақ жылқыдан құлап, тұтқынға алынды. Ол Алеппоға жіберілді, онда түрмеге қамалды.

After Baldwin granted his consent, Constance married Raynald. He was installed as prince in or shortly before May 1153. In that month, he confirmed the privileges of the Venetian merchants. William of Tyre records that his subjects were astonished that their "famous, powerful and well born" princess married to a man of low status. No coins struck for Raynald have survived. According to Buck, this indicates that Raynald's position was relatively weak. Whereas Raymond of Poitiers had issued around half of his charters without a reference to Constance, Raynald always mentioned that he made the decision with his wife's consent. Raynald did control appointments to the highest offices: he made Geoffrey Jordanis the constable and Geoffrey Falsard the duke of Antioch. The Norman chronicler Robert of Torigni writes that Raynald seized three fortresses from the Aleppans soon after his accession, but does not name them. Aimery of Limoges, the wealthy Latin patriarch of Antioch, did not hide his dismay at Constance's second marriage. He even refused to pay a subsidy to Raynald, although Raynald, as Barber underlines, "was in dire need of money". In retaliation for Aimery's refusal, Raynald arrested and tortured him in the summer of 1154, forcing him to sit naked and covered with honey in the sun, before imprisoning him. Aimery was only released on BaldwinIII's demand, but he soon left Antioch for Jerusalem. Surprisingly, Raynald was not excommunicated for his abuse of a high ranking cleric. Buck argues that Raynald could avoid the punishment because of Aimery's previous disputes with the papacy over the Archbishopric of Tyre. Instead, Aimery excommunicated Raynald on the demand of the papacy in 1154 as a consequence of a conflict between Antioch and Genoa. Emperor Manuel, who claimed suzerainty over Antioch, sent his envoys to Raynald, proposing to recognize him as the new prince if he launched a campaign against the Armenians of Cilicia, who had risen up against Byzantine rule. He also promised that he would compensate Raynald for the expenses of the campaign. After Raynald defeated the Armenians at Alexandretta in 1155, the Knights Templar took control of the region of the Syrian Gates that the Armenians had recently invaded. Although the sources are unclear, Runciman and Barber agree that it was Raynald who granted the territory to them. Always in need of funds, Raynald urged Manuel to send the promised subsidy to him, but Manuel failed to pay the money. Raynald made an alliance with the Armenian lord Thoros II of Cilicia. They attacked Cyprus, plundering the prosperous Byzantine island for three weeks in early 1156. Hearing rumours of an imperial fleet approaching the island, they left Cyprus, but only after they had forced all Cypriots to ransom themselves, with the exception of the wealthiest individuals (including Manuel's nephew, John Doukas Komnenos), whom they carried off to Antioch as hostages. Taking advantage of the presence of Thierry, Count of Flanders, and his army in the Holy Land and an earthquake that had destroyed most towns in Northern Syria, BaldwinIII of Jerusalem invaded the Muslim territories in the valley of the Orontes River in the autumn of 1157. Raynald joined the royal army, and they laid siege to Shaizar. At this point, Shaizar was held by the Shi'ite Assassins, but before the earthquake it had been the seat of the Sunnite Munqidhites who paid an annual tribute to Raynald. Baldwin was planning to grant the fortress to Thierry of Flanders, but Raynald demanded that the count should pay homage to him for the town. After Thierry sharply refused to swear fealty to an upstart, the crusaders abandoned the siege. They marched on Harenc (present day Harem, Syria), which had been an Antiochene fortress before Nur ad Din captured it in 1150. After the crusaders captured Harenc in February 1158, Raynald granted it to Rainald von Saint Valery from Flanders. Emperor Manuel unexpectedly invaded Cilicia, forcing ThorosII to seek refuge in the mountains in December 1158. Unable to resist a full scale Byzantine invasion, Raynald hurried to Mamistra to voluntarily make his submission to the emperor. On Manuel's demand, Raynald and his retainers walked barefoot and bareheaded through the streets of the town to the imperial tent where he prostrated himself, begging for mercy. William of Tyre stated that "the glory of the Latin world was put to shame" on this occasion, because envoys from the nearby Muslim and Christian rulers were also present at Raynald's humiliation. Manuel demanded that a Greek Patriarch be installed at Antioch. Although his demand was not accepted, documentary evidence indicates that Gerard, the Catholic bishop of Latakia was forced to move to Jerusalem. Raynald had to promise that he would allow a Byzantine garrison to stay in the citadel whenever it was required and would send a troop to fight in the Byzantine army. Before long, BaldwinIII of Jerusalem persuaded Manuel to consent to the return of the Latin patriarch, Aimery, to Antioch, instead of installing a Greek patriarch. When the emperor entered Antioch with much pomp and ceremony on 12April 1159, Raynald held the bridle of Manuel's horse. Manuel left the town eight days later. Raynald made a plundering raid in the valley of the river Euphrates at Marash to seize cattle, horses and camels from the local peasants in November 1160 or 1161. Majd ad Din, Nur ad Din's commander of Aleppo, gathered his troops (10,000 people, according to the contemporary historian Matthew of Edessa), and attacked Raynald and his retinue on the way back to Antioch. Raynald tried to fight, but he was unhorsed and captured. He was sent to Aleppo where he was put in jail.

Тұтқындық және босату

Ол 15 жыл түрмеде отырған кезде Рейнольдтың өмірі туралы көбінесе ештеңе белгісіз. Ол түрмеде Эдесса графы Жоселин III Куртенэймен бірге болды, ол одан бірнеше ай бұрын тұтқындалған еді. Рейнольдтың болмауына байланысты Констанция жеке билік жүргізуге ниеттенді, бірақ Иерусалимнің Бальдуин III патшалық кеңесшісі Аймериді оның он бес жасар ұлы (Рейнольдтың күйеу баласы) Антиохияның Богемонд III үшін регент етіп тағайындады. Констанция 1163 жылы ұлы ересек болғаннан кейін қайтыс болды. Оның өлімі Рейнольдты Антиохияға деген құқығынан айырды. Дегенмен, ол маңызды тұлғаға айналды, әсіресе оның беделді туыстары болды, өйткені оның қарындасы Мария Антиохия 1161 жылы император Мануилге үйленді, ал оның қызы Агнес Венгрияның Бела III әйелі болды. Нұр әд-Дин 1174 жылы күтпеген жерден қайтыс болды. Оның кәмелетке толмаған ұлы Салих Исмаил әл-Малик оның орнына отырды, ал Нұр әд-Диннің мамлюгі (құл сарбазы) Гумештекин Алепподағы регенттік міндетін өз мойнына алды. Амбициялы күрд әскербасы Саладиннің шабуылына тойтарыс бере алмаған Гумештекин Рейнольдтың күйеу баласы Богемонд III Антиохиядан көмек сұрады, және оның өтініші бойынша 1176 жылы Рейнольдты Жоселин Куртенэймен және басқа христиан тұтқындарымен бірге босатты. Рейнольдтың 120 000 алтын динарға бағаланған құны оның жоғары мәртебесін көрсетті. Барбер мен Гамильтонның пікірінше, осы төлемді император Мануил жасаған болуы мүмкін. Рейнольд 1176 жылдың 1 қыркүйегіне дейін Жоселинмен бірге Иерусалимге келді, онда ол Жоселиннің әпкесі Агнес Куртенэйдің жақын одақтасы болды. Ол дені қызыл жегіге шалдыққан Иерусалимнің жас патшасы Балдуин IV-нің анасы еді. 1165 жылдан кейін Константинопольде тұрған Хьюго Этерианис өзінің "Изгі Рухтың процессиясы туралы" еңбегінің кіріспесінде ол "Принц Рейнольдтан" Лимож қаласының Аймериесіне еңбектің көшірмесін жеткізуін сұрағанын айтты. Гамильтон бұл сөздердің Рейнольдты Балдуин IV Константинопольге Мысырға қарсы одақты бекіту үшін жіберген елшілік құрамында болғанын көрсететінін жазады.

Almost nothing is known about Raynald's life while he was imprisoned for fifteen years. He shared his prison with Joscelin III of Courtenay, the titular Count of Edessa, who had been captured a couple of months before him. In Raynald's absence, Constance wanted to rule alone, but BaldwinIII of Jerusalem made Patriarch Aimery regent for her fifteen year old son (Raynald's stepson), Bohemond III of Antioch. Constance died around 1163, shortly after her son reached the age of majority. Her death deprived Raynald of his claim to Antioch. However, he had become an important personality, with prominent family connections, as his stepdaughter, Maria of Antioch, married Emperor Manuel in 1161, and his own daughter, Agnes, became the wife of Béla III of Hungary. Nur ad Din died unexpectedly in 1174. His underage son as Salih Ismail al Malik succeeded him, and Nur ad Din's mamluk ('slave soldier') Gümüshtekin assumed the regency for him in Aleppo. Being unable to resist attacks by the ambitious Kurdish warlord Saladin, Gümüshtekin sought the support of Raynald's stepson Bohemond III of Antioch, and on his request released Raynald along with Joscelin of Courtenay and all other Christian prisoners in 1176. Raynald's ransom, fixed at 120,000 gold dinars, reflected his prestige. It was most probably paid by Emperor Manuel, according to Barber and Hamilton. Raynald came to Jerusalem with Joscelin before 1September 1176, where he became a close ally of Joscelin's sister, Agnes of Courtenay. She was the mother of the young Baldwin IV of Jerusalem, who suffered from leprosy. Hugo Etherianis, who lived in Constantinople after about 1165, mentioned in the preface of his work About the Procession of the Holy Spirit, that he had asked "Prince Raynald" to deliver a copy of the work to Aimery of Limoges. Hamilton writes that these words suggest that Raynald led the embassy that BaldwinIV sent to Constantinople to confirm an alliance between Jerusalem and the Byzantine Empire against Egypt towards the end of 1176.

Алғашқы жылдары

1177 жылдың басында Константинопольден оралғаннан кейін Рейнальд Миллидің Стефаниіне үйленді, ол Ольтрейорданның ханымы болған. Балдуин IV оған Хебронды да берді. 1177 жылғы қарашада Рейнальдты «Хеброн және Монреаль иесі» деп атаған алғашқы құжат жарияланды. Ол тәжге 60 рыцарьдан тұратын әскерлік міндеттеме берді, бұл оның мемлекеттегі ең бай барондардың бірі болғанын көрсетті. Керак және Монреаль қалаларында орналасқан, ол Саладин империясының екі маңызды бөлігі – Сирия мен Египет арасындағы жолдарды бақылады. Рейнальд пен Балдуин IV-нің күйеуі, Монферраттың Вильгельмі, Маунтжой орденінің негізін қалаушы Родриго Альвареске мемлекеттің оңтүстік және шығыс шекарасын нығайту үшін үлкен жерлерді берді. 1177 жылғы маусымда Вильгельм Монферрат қайтыс болғаннан кейін король Рейнальдты мемлекеттің регенті етіп тағайындады. Балдуин IV-нің туысы, Фландрия графы Филипп I, 1177 жылғы тамыздың басында крестонос армиясының басында Киелі жерге келді. Король оған регенттік ұсынды, бірақ Филипп мемлекетте қалуды қаламайтынын айтып, ұсыныстан бас тартты. Филипп кез келген адамнан «бұйрық қабылдауға дайын» екенін мәлімдеді, бірақ Балдуин Рейнальдтың «мемлекет пен армияның регенті» лауазымын бекіткенде наразылық білдірді, себебі ол армияны ерекше өкілеттігі жоқ әскери қолбасшы басқаруы керек деп ойлады. Филипп келгенінен бір ай өткен соң мемлекеттен кетіп қалды. Саладин Аскалон аймағына шабуыл жасады, бірақ корольдік армия 25 қарашада Монгисар шайқасында оған шабуыл жасады, нәтижесінде ол жеңіліске ұшырады. Вильгельм Тир және Эрнуль жеңісті корольге жатқызды, бірақ Баха ад-Дин ибн Шаддад және басқа мұсылман авторлары Рейнальдтың жоғарғы қолбасшы болғанын жазды. Саладиннің өзі Бaha ад-Диннің айтуынша, бұл шайқасты «Алла Хаттин шайқасымен түзетілген үлкен жеңіліс» деп атады. Рейнальд 1177-1180 жылдар аралығында корольдік құжаттардың көп бөлігіне қол қойды, оның аты қол қойғандардың арасында әрқашан бірінші болып келді, бұл оның осы кезеңде корольдің ең ықпалды шенеунігі болғанын көрсетті. Рейнальд 1180 жылдың басында корольдің үлкен әпкесі Сибиллаға үйленген Люзиньяндық Гайдың басты қолдаушыларының бірі болды, бірақ мемлекеттің көптеген барондары бұл некеге қарсы болды. Корольдің жарты қарындасы Изабелла (оның әкесі, Ибелиннің Балианы, Гай Лузиньянның қарсыласы болды) 1180 жылдың күзінде Рейнальдтың асыраулы ұлы Хумфри IV Торонға куәлік берді. Балдуин IV Рейнальдты, Иерусалимнің латын патриархы Гераклиймен бірге, 1181 жылдың басында Антиохиялық Богемонд III және Патриарх Аймеридің арасындағы келісімді жарасу үшін жіберді. Сол жылы Киликия Армениясының билеушісі Рупен III Рейнальдтың асыраулы қызы Изабелла Торонға үйленді.

After his return from Constantinople early in 1177, Raynald married Stephanie of Milly, the lady of Oultrejordain, and BaldwinIV also granted him Hebron. The first extant charter styling Raynald as "Lord of Hebron and Montréal" was issued in November 1177. He owed service of 60 knights to the Crown, showing that he had become one of the wealthiest barons of the realm. From his castles at Kerak and Montréal, he controlled the routes between the two main parts of Saladin's empire, Syria and Egypt. Raynald and BaldwinIV's brother in law, William of Montferrat, jointly granted large estates to Rodrigo Álvarez, the founder of the Order of Mountjoy, to strengthen the defence of the southern and eastern frontier of the kingdom. After William of Montferrat died in June 1177, the king made Raynald regent of the kingdom. Baldwin IV's cousin, Philip I, Count of Flanders, came to the Holy Land at the head of a crusader army in early August 1177. The king offered him the regency, but Philip refused the offer, saying that he did not want to stay in the kingdom. Philip declared that he was "willing to take orders" from anybody, but he protested when Baldwin confirmed Raynald's position as "regent of the kingdom and of the armies" as he thought that a military commander without special powers should lead the army. Philip left the kingdom a month after his arrival. Saladin invaded the region of Ascalon, but the royal army launched an attack on him in the Battle of Montgisard on 25November, leading to his defeat. William of Tyre and Ernoul attributed the victory to the king, but Baha ad Din ibn Shaddad and other Muslim authors recorded that Raynald was the supreme commander. Saladin himself referred to the battle as a "major defeat which God mended with the famous battle of Hattin", according to Baha ad Din. Raynald signed a majority of royal charters between 1177 and 1180, with his name always first among signatories, showing that he was the king's most influential official during this period. Raynald became one of the principal supporters of Guy of Lusignan, who married the king's elder sister, Sybilla, in early 1180, although many barons of the realm had opposed the marriage. The king's half sister, Isabella (whose stepfather, Balian of Ibelin, was Guy of Lusignan's opponent), was engaged to Raynald's stepson, Humphrey IV of Toron, in autumn 1180. BaldwinIV dispatched Raynald, along with Heraclius, the Latin Patriarch of Jerusalem, to mediate a reconciliation between Bohemond III of Antioch and Patriarch Aimery in early 1181. The same year, Roupen III, Lord of Cilician Armenia, married Raynald's stepdaughter, Isabella of Toron.

Саладинге қарсы шайқастар

Рейнальд 1180 жылдары Саладинге қарсы соғысқан жалғыз христиан көшбасшысы болды. Заманауи дереккөздерде Эрнуль Рейнальдтың Египет пен Сирия арасындағы керуендерге қарсы екі шабуыл жасағанын, соның салдарынан бітім шарты бұзылғанын айтады. Қазіргі тарихшылар Рейнальдтың әскери қимылдарының себебі олжаға құмарлық болған ба, әлде Саладиннің жаңа территорияларды қосып алуына кедергі келтіру мақсатындағы әдейі амал болған ба деген мәселеде пікір таластырып жүр. Әс-Салих 18 қарашада қайтыс болғаннан кейін, Саладин Алеппоны басып алуға тырысты, бірақ Рейнальд Саладиннің аумағына басып кіріп, Дамаск пен Мекке арасындағы Табукқа жетті. Саладиннің туысы Фаррух Шах Алеппоға шабуыл жасаудың орнына Ольтрежордайнға шабуыл жасап, Рейнальдты Арабия шөлінен қайтаруға мәжбүр етті. Біраз уақыттан соң Рейнальд керуенді басып алып, оның мүшелерін түрмеге қамады. Саладин наразылық білдірген соң Балдуин IV Рейнальдқа оларды босатуды бұйырды, бірақ Рейнальд бас тартты. Оның бұл қарсылығы патшаны ашуландырды, Триполидің Раймонд III-нің жақтастарына монархпен келісуге мүмкіндік берді. Балдуиннің жақын туысы Раймонд 1174 жылы регенттікке ие болды, бірақ ауруға шалдыққан патшаға қарсы қастандық жасады деген айыппен патшалықтан қуылды. Раймондтың патша сарайына оралуы Рейнальдтың жоғары мәртебесіне нүкте қойды. Жаңа жағдайға бейімделген Рейнальд 1182 жылғы жазда Саладинге қарсы шайқаста патша мен Раймондпен бірлесіп күш көрсетті. Саладин Мысырдың теңіз күштерін қайта жандандырып, Бейрутты басып алуға тырысты, бірақ кемелері кері шегінуге мәжбүр болды. Рейнальд Ольтрежордайнде кем дегенде бес кеме жасауға бұйрық берді. Олар 1183 жылдың қаңтар-ақпанында Негев шөлі арқылы көтеріліп, Қызыл теңіздің солтүстік жағындағы Акаба шығанағына жеткізілді. Ол Айла бекінісін (қазіргі Израильдегі Эйлат) басып алып, Фараон аралындағы мысырлық бекініске шабуыл жасады. Оның флотының бір бөлігі мұсылман қажыларын және тауарларын тасымалдаған кемелерге қарсы жағалау бойында тонау шабуылын жасап, Мекке мен Мединаның қасиетті қалаларының қауіпсіздігіне қауіп төндірді. Рейнальд аралды тастап кетті, бірақ оның флоты қоршауды жалғастырды. Саладиннің інісі әл-Адил, Египеттің билеушісі, Қызыл теңізге флот жіберді. Мысырлықтар Фараон аралын азат етіп, христиан флотын жойды. Кейбір сарбаздар Мединаға жақын тұтқынға алынды, себебі олар қаладан қашу үшін немесе оған шабуыл жасау үшін жағаға қонған. Рейнальдтың әскері өлім жазасына кесілді, ал Саладин оны ешқашан кешірмейтініне ант берді. Гамильтонның айтуынша, Рейнальдтың теңіз экспедициясы "ерекше белсенділікті көрсеткенімен", қазіргі тарихшылардың көпшілігі оның Саладиннің билігімен Сирия мен Египеттің бірігуіне үлкен үлес қосқанымен келіседі. 1183 жылдың маусымында Саладин Алеппоны басып алып, крестоносшылардың мемлекеттерін толық қоршауға алды. Ауыр сырқатқа шалдыққан Балдуин IV 1183 жылдың қазан айында Гай Лузиньянды регент етіп тағайындады. Бір айдан соң Балдуин Гайды қызметтен босатып, оның бес жасар күйеу баласы Балдуин V-ті өзімен бірге патша етіп тағайындады. Рейнальд баланың тәж кию рәсіміне қатыспады, себебі ол өзінің өгей ұлы Хамфри мен Балдуин IV-нің қарындасы Изабелланың Керактағы үйлену тойында болды. Саладин күтпеген жерден Ольтрежордайнға басып кірді, жергілікті тұрғындарды Керакқа қашуға мәжбүр етті. Саладин қалаға шабуыл жасағаннан кейін, Рейнальд тек қамалға қашып құтыла алды, өйткені оның бірі қызметшілері шабуылшыларға қала мен қамал арасындағы көпірді басып алуға кедергі келтірді. Саладин Керакты қоршауға алды. Эрнульдің айтуынша, Рейнальдтың әйелі Саладинге тойдан қалған тағамдарды жіберіп, оның ұлы мен әйелі тұрған мұнараны бомбалауды тоқтатуға көндірді. Керак елшілері Балдуин IV-ке қоршау туралы хабарлағаннан кейін, патша әскері Иерусалимнен Керакқа патша мен Триполидің Раймонд III-нің басшылығымен аттанды. Саладин 4 желтоқсанда олардың келгеніне дейін қоршаудан бас тартты. Саладиннің бұйрығымен Изз әд-Дин Усама Рейнальдтың иеліктерінің солтүстік шекарасындағы Аджлунда бекініс салдырды.

Raynald was the only Christian leader who fought against Saladin in the 1180s. The contemporary chronicler Ernoul mentions two raids that Raynald made against caravans travelling between Egypt and Syria, breaking the truce. Modern historians debate whether Raynald's military actions sprang from a desire for booty, or were deliberate maneuvers to prevent Saladin from annexing new territories. After as Salih died on 18November 1181, Saladin tried to seize Aleppo, but Raynald stormed into Saladin's territory, reaching as far as Tabuk on the route between Damascus and Mecca. Saladin's nephew, Farrukh Shah, invaded Oultrejordain instead of attacking Aleppo to compel Raynald to return from the Arabian Desert. Before long, Raynald seized a caravan and imprisoned its members. On Saladin's protest, BaldwinIV ordered Raynald to free them, but Raynald refused. His defiance annoyed the king, enabling Raymond III of Tripoli's partisans to reconcile him with the monarch. A close relative of Baldwin, Raymond had assumed the regency in 1174 but was banned from the kingdom for allegedly plotting against the ailing king. Raymond's return to the royal court put an end to Raynald's paramount position. After accepting the new situation, Raynald cooperated with the king and Raymond during the fights against Saladin in the summer of 1182. Saladin revived the Egyptian naval force and tried to capture Beirut, but his ships were forced to retreat. Raynald ordered the building of at least five ships in Oultrejordain. They were carried across the Negev desert to the Gulf of Aqaba at the northern end of the Red Sea in January or February 1183. He captured the fort of Ayla (present day Eilat in Israel), and attacked the Egyptian fortress on Pharaoh's Island. Part of his fleet made a plundering raid along the coasts against ships delivering Muslim pilgrims and goods, threatening the security of the holy cities of Mecca and Medina. Raynald left the island, but his fleet continued the siege. Saladin's brother, al Adil, the governor of Egypt, dispatched a fleet to the Red Sea. The Egyptians relieved Pharaoh's Island and destroyed the Christian fleet. Some of the soldiers were captured near Medina because they landed either to escape or to attack the city. Raynald's men were executed, and Saladin took an oath that he would never forgive him. Though Raynald's naval expedition "showed a remarkable degree of initiative" according to Hamilton, most modern historians agree that it contributed to the unification of Syria and Egypt under Saladin's rule. Saladin captured Aleppo in June 1183, completing the encirclement of the crusader states. Baldwin IV, who had become seriously ill, made Guy of Lusignan regent in October 1183. Within a month, Baldwin had dismissed Guy, and had Guy's five year old stepson, Baldwin V, crowned king in association with himself. Raynald was not present at the child's coronation, because he was at the wedding of his stepson, Humphrey, and BaldwinIV's sister, Isabella, in Kerak. Saladin unexpectedly invaded Oultrejordain, forcing the local inhabitants to seek refuge in Kerak. After Saladin broke into the town, Raynald only managed to escape to the fortress because one of his retainers had hindered the attackers from seizing the bridge between the town and the castle. Saladin laid siege to Kerak. According to Ernoul, Raynald's wife sent dishes from the wedding to Saladin, persuading him to stop bombarding the tower where her son and his wife stayed. After envoys from Kerak informed BaldwinIV of the siege, the royal army left Jerusalem for Kerak under the command of the king and RaymondIII of Tripoli. Saladin abandoned the siege before their arrival on 4December. On Saladin's order, Izz ad Din Usama had a fortress built at Ajloun, near the northern border of Raynald's domains.

Патша жасаушы

Балдуин IV 1185 жылдың басында қайтыс болды. Оның мұрагері, бала Балдуин V, 1186 жылдың жаз айының соңында дүниеден өтті. Иерусалимнің Жоғарғы соты Балдуин V-нің анасы Сибилла (Гий Лузиньянның әйелі) мен оның әпкесі Изабелла (Рейнольдтың күйеу баласы) папаның, Киелі Рим императорының және Франция мен Англия патшаларының Балдуин V-нің заңды мұрагері туралы шешімісіз тәж кигізілмейтінін қаулы етті. Бірақ Сибилланың ағасы, Куртене́нің Жоселин III, Рейнольд пен басқа да ықпалды дін қызметкерлері мен патшалық шенеуніктердің қолдауымен Иерусалимді өз бақылауына алды. Эстоир д'Эраклдың айтуынша, Рейнольд қала тұрғындарына Сибилланы заңды монарх ретінде қабылдауға шақырды. Триполидің Рамон III және оның жақтастары оның тәж кигізуіне қарсылық көрсетуге тырысып, оның қолдаушыларын Жоғарғы соттың шешімімен еске салды. Олардың наразылығына құлақ аспай, Рейнольд пен Темплер орденінің ұлы магистрі Жерар Ридфорт Сибилланы Киелі қабірге алып барды, онда ол тәж киді. Ол сондай-ақ күйеуінің тәж кигізу рәсімін ұйымдастырды, бірақ ол тіпті оның жақтастарының арасында да аса танымал болған жоқ. Оның қарсыластары Рейнольдтың өгей ұлы Хамфриді әйелі атынан тәж талап етуге көндіруге тырысты, бірақ Хамфри оларды тастап, Сибилла мен Гайға адал болуға ант берді. Рейнольд 1186 жылдың 21 қазаны мен 1187 жылдың 7 наурызы аралығында жарық көрген төрт патшалық хатта заңгерлердің куәгерлер тізімінде бірінші орынды иеленді, бұл оның жаңа патшаның сарайындағы маңызды тұлғаға айналғанын көрсетті. Әли ибн әл-Атир және басқа мұсылман тарихшылары Рейнольд 1186 жылы Саладинмен жеке келісім жасасқанын мәлімдеді. Бірақ Гамильтонның пікірінше, бұл «сенімсіз көрінеді», себебі Иерусалим патшалығы мен Саладин арасындағы келісім Рейнольдтың иеліктерін де қамтыды, өйткені олар патшалықтағы ірі феодтардың бірі болды. 1186 жылдың соңында немесе 1187 жылдың басында Мысырдан Сирияға қарай Ольтрежордайн арқылы бай керуен өтті. Әли ибн әл-Атир бұл керуенге қарулы адамдардың сүйретілгенін айтты. Рейнольд керуенді басып алды, мүмкін, ол сарбаздардың болуын келісімді бұзу деп есептеді, деп мәлімдеді Гамильтон. Ол барлық саудагерлер мен олардың отбасыларын тұтқынға алды, көптеген олжаны тартып алды және Саладиннің өтемақы талап еткен елшілерін қабылдаудан бас тартты. Саладин өзінің өкілдерін Лузиньянның Гайына жіберді, ол оның талаптарын қабылдады. Бірақ Рейнольд патшаның бұйрығына бағынбады, Эстоир д'Эраклдың сөздерімен: «Ги өзінің жерінің иесі болғандай, ол да өзінің жерінің иесі, және оның сарациндермен келісімі жоқ». Барбердің пікірінше, Рейнольдтың мойынсұнбауы патшалықтың Гайдың билігі кезінде «жартылай тәуелсіз феодтардың жиынтығына ыдыраудың алдында» екенін көрсетеді. Саладин патшалыққа қарсы джихад (немесе қасиетті соғыс) жариялады, ол келісімді бұзғаны үшін Рейнольдты жеке өзі өлтіретініне ант берді. Тарихшы Пол М. Кобб Саладиннің «франктермен соғыста жеңіске жеткені оның мұсылман достарымен соғысқа көп уақыт жұмсағаны үшін сынағандардың аузын жабу үшін қажет болды» деп атап өтті.

Baldwin IV died in early 1185. His successor, the child BaldwinV, died in late summer 1186. The High Court of Jerusalem had ruled that neither BaldwinV's mother, Sybilla (who was Guy of Lusignan's wife), nor her sister, Isabella (who was the wife of Raynald's stepson), could be crowned without the decision of the pope, the Holy Roman Emperor, and the kings of France and England on BaldwinV's lawful successor. However, Sybilla's uncle, JoscelinIII of Courtenay, took control of Jerusalem with the support of Raynald and other influential prelates and royal officials. Raynald urged the townspeople to accept Sybilla as the lawful monarch, according to the Estoire d'Eracles. RaymondIII of Tripoli, and his supporters tried to prevent her coronation and reminded her partisans of the decision of the High Court. Ignoring their protest, Raynald and Gerard of Ridefort, Grand Master of the Knights Templar, accompanied Sybilla to the Holy Sepulchre, where she was crowned. She also arranged the coronation of her husband, although he was unpopular even among her supporters. Her opponents tried to persuade Raynald's stepson, Humphrey, to claim the crown on his wife's behalf, but Humphrey deserted them and swore fealty to Sybilla and Guy. Raynald headed the list of secular witnesses in four royal charters issued between 21October 1186 and 7March 1187, showing that he had become a principal figure in the new king's court. Ali ibn al Athir and other Muslim historians stated that Raynald made a separate truce with Saladin in 1186. This "seems unlikely to be true", according to Hamilton, because the truce between the Kingdom of Jerusalem and Saladin legally covered Raynald's domains as they formed a large fiefdom in the kingdom. In late 1186 or early 1187, a rich caravan travelled through Oultrejordain from Egypt to Syria. Ali ibn al Athir mentioned that a group of armed men accompanied the caravan. Raynald seized the caravan, possibly because he regarded the presence of soldiers as a breach of the truce, according to Hamilton. He took all the merchants and their families prisoner, seized a large amount of booty, and refused to receive envoys from Saladin demanding compensation. Saladin sent his envoys to Guy of Lusignan, who accepted his demands. However, Raynald refused to obey the king, stating in the words of the Estoire d'Eracles that "he was lord of his land, just as Guy was lord of his, and he had no truces with the Saracens". For Barber, Raynald's disobedience indicates that the kingdom was "on the brink of breaking up into a collection of semi autonomous fiefdoms" under Guy's rule. Saladin proclaimed a jihad (or holy war) against the kingdom, taking an oath that he would personally kill Raynald for breaking the truce. The historian Paul M. Cobb remarks that Saladin "badly needed a victory against the Franks to silence those who criticized him for spending so much time at war with his fellow Muslims".

Тұтқындау және өлтіру

Эстоир д’Эракл дұрыс емес түрде Саладиннің әпкесі Рейнальдтың керуенді басып алған тұтқындарының арасында болғанын айтады. Ол 1187 жылдың наурыз айында Меккеден Дамаскқа жеке қажылар керуенімен оралды. Рейнальдтың шабуылынан қорғау үшін Саладин Ольтрежордайнға жақын жерде саяхаттап жүрген қажыларды сүйемелдеді. Саладин 26 сәуірде Ольтрежордайнға шабуыл жасап, Рейнальдтың иеліктерін бір ай бойы тонады. Содан кейін Саладин Дамаск пен Тиберия арасындағы жолмен Аштараға бет бұрды, онда оның мемлекетінің барлық бөлігінен келген әскерлер жиналды. Христиан күштері Сепфористе жиналды. Рейнальд пен Жерард Ридфорт Гай Лузиньянды Саладиннің әскеріне шабуыл жасауға көндірді, бірақ Триполидің Раймонд III патшаны тікелей шайқастан аулақ болуға көндіруге тырысты. Тартыс барысында Рейнальд Триполидің Раймонын жаумен байланыста болуда айыптады. Рейнальд пен Ридфорт жағдайды дұрыс бағаламады. Саладин 4 шілдеде Хатин шайқасында крестшілерге күшті жеңіліс сыйлады, ал христиан әскерінің көптеген командирлері шайқас алаңында тұтқынға алынды. Гай Лузиньян мен Рейнальд Саладинге әкелінген тұтқындардың арасында болды. Саладин Гайға мұздатылған раушан суымен толтырылған кесе берді. Патша кеседен ішкен соң, оны Рейнальдқа ұсынды. Имад ад-Дин әл-Исфахани (қатысқан) Рейнальдтың кеседен ішкенін жазды. Дәстүрлі құқық бойынша, тұтқынға тамақ немесе су берген адам оны өлтіре алмайды, сондықтан Саладин Гайдың Рейнальдқа кесені бергенін атап өтті. Рейнальдты өз шатырына шақырғаннан кейін, Саладин оны көптеген қылмыстарда (қарақшылық және құдайға қарсы сөйлеу сияқты) айыптады, оған Имад ад-Дин мен Ибн әл-Атирдің айтуынша, ислам дініне өту немесе өлімді таңдауға мүмкіндік берді. Рейнальд дінін өзгертпеген соң, Саладин қылыш алып, Рейнальдты соқты. Рейнальд жерге құлағанда, Саладин оның басын шапты. Саладиннің Рейнальдқа ұсынған ұсынысы туралы хабарламалардың сенімділігі ғалымдар арасында пікіртал тудырады, өйткені оларды жазған мұсылман авторлары Саладиннің беделін жақсартуға тырысқан болуы мүмкін. Эрнульдің жылнамасы мен Эстоир д’Эракл Рейнальдтың өлімімен аяқталатын оқиғаларды мұсылман авторларымен бірдей тілде баяндайды. Алайда, Эрнульдің жылнамасына сәйкес, Рейнальд Гай Лузиньян ұсынған кеседен ішпеді. Эрнульдің сөзіне қарағанда, Рейнальдтың басын Саладиннің сарбаздары шапты және оны Дамаскқа "князь қастандық жасаған сарацендерге кек алғанын көрсету үшін жермен сүйреп әкелді". Баха ад-Дин сондай-ақ Рейнальдтың тағдыры Гай Лузиньянды дүрліккенін жазды, бірақ Саладин оны тез жұбатты, "Патша патшаны өлтірмейді, бірақ сол адамның опасыздығы мен мақтанышы тым басым болды" деді.

The Estoire d'Eracles incorrectly claims that Saladin's sister was also among the prisoners taken by Raynald when he seized the caravan. She returned from Mecca to Damascus in a separate pilgrim caravan in March 1187. To protect her against an attack by Raynald, Saladin escorted the pilgrims while they were travelling near Oultrejordain. Saladin stormed into Oultrejordain on 26April and pillaged Raynald's domains for a month. Thereafter, Saladin marched to Ashtara on the road between Damascus and Tiberias, where the troops coming from all parts of his realm assembled. The Christian forces assembled at Sepphoris. Raynald and Gerard of Ridefort persuaded Guy of Lusignan to take the initiative and attack Saladin's army, although RaymondIII of Tripoli had tried to persuade the king to avoid a direct fight with it. During the debate, Raynald accused Raymond of Tripoli of co operating with the enemy. Raynald and Rideford had fatally misjudged the situation. Saladin inflicted a crushing defeat on the crusaders in the Battle of Hattin on 4July, and most commanders of the Christian army were captured on the battlefield. Guy of Lusignan and Raynald were among the prisoners who were brought before Saladin. Saladin handed a cup of iced rose water to Guy. After drinking from the cup, the king handed it to Raynald. Imad ad Din al Isfahani (who was present) recorded that Raynald drank from the cup. Since customary law prescribed that a man who gave food or drink to a prisoner could not kill him, Saladin pointed out that it was Guy who had given the cup to Raynald. After calling Raynald to his tent, Saladin accused him of many crimes (including brigandage and blasphemy), offering him to choose between conversion to Islam or death, according to Imad ad Din and Ibn al Athir. After Raynald flatly refused to convert, Saladin took a sword and struck Raynald with it. As Raynald fell to the ground, Saladin beheaded him. The reliability of the reports of Saladin's offer to Raynald is subject to scholarly debate, because the Muslim authors who recorded them may have only wanted to improve Saladin's image. Ernoul's chronicle and the Estoire d'Eracles recount the events ending with Raynald's execution in almost the same language as the Muslim authors. However, according to Ernoul's chronicle, Raynald refused to drink from the cup that Guy of Lusignan handed to him. According to Ernoul, Raynald's head was struck off by Saladin's soldiers and it was brought to Damascus to be "dragged along the ground to show the Saracens, whom the prince had wronged, that vengeance had been exacted". Baha ad Din also wrote that Raynald's fate shocked Guy of Lusignan, but Saladin soon comforted him, stating that "A king does not kill a king, but that man's perfidy and insolence went too far".

Отбасы

Рейнольдтың алғашқы әйелі, Антиохиялық Констанция (1128 жылы туған), Антиохиялық Богемонд II мен Иерусалимдік Алисаның жалғыз қызы болды. 1130 жылы Констанция әкесінен кейін Антиохияда билікке ие болды. Алты жыл өткен соң, ол 1149 жылы қайтыс болған Пуатьелік Раймондқа үйленді. Жесір Констанцияның Рейнольдқа үйленуі Гамильтон тарапынан «ғасырдың сәтсіз одағы» деп сипатталды, бірақ Бак «бұл неке Батыс жылнамаларында еске алынбаған» деп атап өтті. Бак Рейнольдтың қарапайым тегінің «оны бұл әйелге үйленуге идеалды кандидат еткенін» қосты, өйткені Констанцияның толыққанды билікке ие болуға құқығы бар ұлы болды және Рейнольдтың уақытында биліктен бас тартуы күтілуі мүмкін. Рейнольд пен Констанцияның қызы Агнес 1170 жылдың басында Константинопольге көшіп, Византия империясында тұратын Венгрияның Стефан III-нің кіші інісі Алексиос Белаға үйленді. Константинопольде Агнес Анна деп аталды. 1172 жылы оның күйеуі Бела III Венгрия патшасы болды. Ол күйеуімен бірге Венгрияға көшіп, 1184 жылға дейін жеті бала туды. Рейнольд пен Констанцияның екінші қызы Алиса 1204 жылы Эстелік Аццо VI-ның үшінші әйелі болды. Хамильтон мен Бактың айтуынша, Рейнольдтың Констанциядан Бальдвин есімді ұлы болған, бірақ Рансиман Бальдвиннің Констанцияның алғашқы күйеуінен туғанын айтады. Бальдвин 1160 жылдардың басында Константинопольге көшіп барды. Ол 1176 жылдың 17 қыркүйегінде Мириокефалон шайқасында Византиялық атқыштар полкінің басында шайқасып қаза тапты. Рейнольдтың екінші әйелі, Миллилік Стефани, Наблус иелері Миллилік Филипп пен Ольтрейордайндық Изабелланың кіші қызы болды. Ол шамамен 1145 жылы туған. Оның алғашқы күйеуі, Торондық Хамфри III шамамен 1173 жылы қайтыс болды. Ол 1174 жылдың басында Майлз Плансиге үйленер алдында, немересі Беатрис Брисбаррдан Ольтрейордайнды мұраға алды. Майлз Планси 1174 жылдың қазан айында өлтірілді.

Тарихи мәлімет және түсінік

Рейнольдтың өмірі туралы ақпараттың көп бөлігі оған жаулы болған мұсылман авторларымен жазылған. Баха ад-Дин ибн Шаддад Салахиддиннің өмірбаянында оны "қорқынышты дінсіз және зұлым басқыншы" деп сипаттады. Салахиддин Рейнольдты 570 жылы Меккеге шабуыл жасауға тырысқан және Құранның «Піл» сүресінде «Піл» деп аталған Эфиопия патшасымен салыстырды. Ибн әл-Асир оны «франктердің ең зұлым және ең шайтандықтарының бірі» деп сипаттап, Рейнольдтың «мұсылмандарға ең зор қарсылығы болғанын» қосты. Ислам радикалдары Рейнольдты әлі де өз жауларының символы деп санайды: 2010 жылы жүк көлігіне жасырылған екі хат-бомбаның бірі оған анық сілтеме жасай отырып, «Рейнальд Кракқа» жіберілген. 12-13 ғасырларда Рейнольд туралы жазған христиан авторларының көпшілігі Рейнольдтың саяси қарсыласы Тирлік Вильгельмнің ықпалында болды. «Эраклдың тарихы» авторы Рейнольдтың 1186 және 1187 жылдар аралығында керуенге жасаған шабуылы «Иерусалим Корольдігінің жоғалуына себеп болды» деп мәлімдеді. Қазіргі тарихшылар Рейнольдты көбінесе «өздеріне зиян келтірген, христиандық емес, мұсылмандық мақсатқа зиян келтірген авантюрист» деп қарастырады. Рунсиман оны Ольтрежорден арқылы өтетін бай керуендердің сәскесіне қарсы тұра алмаған қарақшы ретінде сипаттайды. Ол Рейнольдтың 1180 жылғы бітім кезінде керуенге шабуыл жасағанын, себебі ол «өз тілектеріне қайшы келетін саясатты түсіне алмады» деп санайды. Кобб Рейнольдты «Салахиддиннің аяусыз жауы» деп таныстырады, Рейнольдтың қауқырт әрекеттері Салахиддиннің Иерусалим Корольдігіне қарсы қатаң шабуылына әкелгенін қосады. Гай Лузиньян және Тамплиерлермен бірге Рейнольд 2005 жылы Ридли Скотттың режиссерлік епопеялық фильмі «Жұмақтың патшалығында» жағымсыз кейіпкерлердің бірі болып табылады. Брендан Глисон сомдаған Рейнольд фильмде мұсылмандарды толығымен жою үшін олармен қасақана қақтығыс тудыратын агрессивті христиан фанатигі ретінде бейнеленеді. Кейбір христиан авторлары Рейнольдты сенім үшін шейіт деп санады. Рейнольдтың өлімі туралы Гюдің інісі Люзиньяндық Джеффриден естігеннен кейін, Петр Блуасы оған көп ұзамай «Антиохиялық принц Рейнольдтың құмарлығы» атты кітабын арнады. «Құмарлық» Рейнольдтың Хаттинде Ақиқат Кресін қорғағанын көрсетеді. Қазіргі тарихшылар арасында Гамильтон Рейнольдты «тәжірибелі және жауапты крестоносшы көшбасшысы» ретінде сипаттайды, ол Салахиддиннің крестоносшы мемлекеттерінің шекараларында мұсылман елдерін біріктіруіне бірнеше рет кедергі келтіруге тырысты. Кобб оның пікірлерін Рейнольдтың «жаман беделін жоюға жасаған әрекеттер» деп сипаттайды. Тарихшы Алекс Маллетт Рейнольдтың теңіз экспедициясын «Крестонос соғыстары тарихындағы ең ерекше эпизодтардың бірі, бірақ ең көп назардан тыс қалған эпизодтардың бірі» деп атайды. 2017 жылы журналист Джеффри Ли Рейнольд туралы «Құдайдың қасқыры» атты өмірбаянын жариялады, тарихшы Джон Коттс оны агиографиялық стильде адал, батыл және талантты жауынгер ретінде бейнелейді. Лидің кітабын Breitbart-пен байланысты блогер Джеймс Делингполл мақтады, ол Рейнольдтың Батыс әлеміндегі жаман беделін «мәдени өзін-өзі жек көруге» байланысты деп бағалады, бірақ Мэтью Габриэль сияқты тарихшылар Лидің көзқарасын қатты сынға алды. Габриэль Лидің кітабы «өткенді зерттеуге зорлық жасайды» деген қорытындыға келді, себебі ол бастапқы дереккөздерді сынсыз пайдаланады және ортағасырлық тарих пен 21 ғасыр саясаты арасында байланыс орнатуға тырысады.

Most information on Raynald's life was recorded by Muslim authors, who were hostile to him. Baha ad Din ibn Shaddad described him as a "monstrous infidel and terrible oppressor" in his biography of Saladin. Saladin compared Raynald with the king of Ethiopia who had tried to destroy Mecca in 570 and was called the "Elephant" in the Surah Fil of the Quran. Ibn al Athir described him as "one of the most devilish of the Franks, and one of the most demonic", adding that Raynald "had the strongest hostility to the Muslims". Islamic extremists still regard Raynald as a symbol of their enemies: one of the two mail bombs hidden in a cargo aircraft in 2010 was addressed to "Reynald Krak" in clear reference to him. Most Christian authors who wrote of Raynald in the 12th and 13th centuries were influenced by Raynald's political opponent, William of Tyre. The author of the Estoire d'Eracles stated that Raynald's attack against a caravan at the turn of 1186 and 1187 was the "reason of the loss of the Kingdom of Jerusalem". Modern historians have usually also treated Raynald as a "maverick who did more harm to the Christian than to the [Muslim] cause". Runciman describes him as a marauder who could not resist the temptation presented by the rich caravans passing through Oultrejordain. He argues that Raynald attacked a caravan during the 1180 truce because he "could not understand a policy that ran counter to his wishes". Cobb introduces Raynald as the "[r]elentless nemesis of Saladin", adding that Raynald's provocative actions inevitably led to Saladin's fatal invasion against the Kingdom of Jerusalem. Along with Guy of Lusignan and the Knights Templar, Raynald is one of the negative characters in the Kingdom of Heaven, an epic action movie directed by Ridley Scott and released in 2005. Portrayed by Brendan Gleeson, Raynald is presented in the film as an aggressive Christian fanatic who deliberately provokes a conflict with the Muslims to achieve their total destruction. Some Christian authors regarded Raynald as a martyr for the faith. After learning of Raynald's death from King Guy's brother Geoffrey of Lusignan, Peter of Blois dedicated a book (entitled Passion of Prince Raynald of Antioch) to him shortly after his death. The Passion underlines that Raynald defended the True Cross at Hattin. Among modern historians, Hamilton portrays Raynald as "an experienced and responsible crusader leader" who made several attempts to prevent Saladin from uniting the Muslim realms along the borders of the crusader states. His comments are described by Cobb as "attempts to dispel" Raynald's "bad press". The historian Alex Mallett refers to Raynald's naval expedition as "one of the most extraordinary episodes in the history of the Crusades, and yet one of the most overlooked". In 2017, the journalist Jeffrey Lee published a biography about Raynald, entitled God's Wolf, presenting him, according to the historian John Cotts, in a nearly hagiographic style as a loyal, valiant, and talented warrior. Lee's book was praised by James Delingpole—a blogger associated with Breitbart—who attributed Raynald's bad reputation in the Western world to "cultural self hatred", but historians such as Matthew Gabriele sharply criticised Lee's approach. Gabriele concludes that Lee's book "does violence to the study of the past" due to his uncritical use of primary sources and his obvious attempt to make a connection between medieval history and 21st century politics.

Негізгі дереккөздер

Ибн әл-Атирдің "Аль Камил Фи'л Тарих" еңбегінен крестонос кезеңінің хроникасы (2-бөлім: 541–582/1146–1193 жылдар: Нұр әд-Дин мен Саладин дәуірі) (Д. С. Ричардс аударған) (2007). Ashgate. Бахаад Дин Юсуф ибн Рафи ибн Шаддадтың "Саладиннің сирек және тамаша тарихы" немесе "Аль Навадир ас-Султания уә'л Махасин аль-Юсуфия" (Д. С. Ричардс аударған) (2001). Ashgate. .