Карл Поппердің ғылым философиясы бойынша 1959 жылғы «Ғылыми білімді табу логикасы» кітабы. Жалғыстыру мүмкін емес, теорияны жоққа шығару ғылымның негізі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1959 жылғы Карл Поппердің кітабы
1959 book by Karl Popper
«Ғылыми білімді ашу логикасы» – философ Карл Поппердің 1959 жылғы ғылым философиясы туралы кітабы. Поппер 1934 жылы (басылымы 1935 жыл) жарық көрген «Logik der Forschung» атты неміс тіліндегі түпнұсқасын ағылшын тіліне қайта жазды. «Zur Erkenntnistheorie der modernen Naturwissenschaft» деген атаудың сөзбе-сөз мағынасы – «Зерттеу логикасы: қазіргі заманғы табиғат ғылымының таным теориясы».
The Logic of Scientific Discovery is a 1959 book about the philosophy of science by the philosopher Karl Popper. Popper rewrote his book in English from the 1934 (imprint '1935') German original, titled Logik der Forschung. Zur Erkenntnistheorie der modernen Naturwissenschaft, which literally translates as, "Logic of Research: On the Epistemology of Modern Natural Science"'.
Қорытынды
Поппер ғылымның жоққа шығарылатындыққа негізделген әдістемені қабылдауы керектігін айтады, себебі қанша эксперимент жасалынса да, теорияны ешқашан дәлелдеуге болмайды, ал қайталанатын эксперимент немесе байқау оны жоққа шығара алады. Поппердің пікірінше: "қайта өндірілмейтін жекелеген оқиғалар ғылым үшін маңызсыз. Сондықтан, теорияға қайшы келетін бірнеше негізгі мәлімдемелер оны жоққа шығарылған деп қабылдауымызды қиындатады. Біз оны тек теорияны жоққа шығаратын қайталанатын эффект ашқанда ғана жоққа шығарылған деп есептейміз". Поппер ғылымның "верификация мен фальсификация арасындағы асимметрияға" негізделген әдістемені қабылдауы керектігін көрсетеді; бұл асимметрия жалқы мәлімдемелердің логикалық түрінен туындайды. Өйткені, олар ешқашан жекелеген мәлімдемелерден шығарылмайды, бірақ жекелеген мәлімдемелермен қайшы келе алады.
Popper argues that science should adopt a methodology based on falsifiability, because no number of experiments can ever prove a theory, but a reproducible experiment or observation can refute one. According to Popper: "non reproducible single occurrences are of no significance to science. Thus a few stray basic statements contradicting a theory will hardly induce us to reject it as falsified. We shall take it as falsified only if we discover a reproducible effect which refutes the theory". Popper argues that science should adopt a methodology based on "an asymmetry between verifiability and falsifiability; an asymmetry which results from the logical form of universal statements. For these are never derivable from singular statements, but can be contradicted by singular statements".
Қабылдау
Психолог Гарри Гунтрип оның жариялануы "ғылыми білімнің мәні туралы пікірталасқа үлкен серпіліс берді" деп жазды, оның ішінде Поппермен толық келіспеген философтар, мысалы Томас Кун және Хорас Романо Харре. Аналитикалық психологияның негізін қалаушы психиатр Карл Юнг бұл жұмысты бағалады. Биограф Винсент Броме 1938 жылы Юнгтың оның "ғылымның кейбір кемшіліктерін" ашқанын еске алады. Философ Пол Рикоэр Поппердің жорамалды бұрмалау критерийлеріне ұқсас "жорамалды бұрмалау процедураларын" қолдады. Тарихшы Питер Гей бұл еңбекті "эпистемологиядағы маңызды трактат" деп сипаттады. Философ Брайан Маги Поппердің логикалық позитивизмге жасаған сынындарын "ұтымсыз" деп санады. Оның пікірінше, Поппердің логикалық позитивизмге қарсы ең маңызды аргументі – ол әлем туралы ғылыми теория деп мәлімделгенімен, оның негізгі қағидасы, тексеру принципі, іс жүзінде барлық ғылымды жойды. Физиктер Алан Сокал мен Жан Брикмонт Поппердің еңбегіне жасалған сын "рационалистік бұрылысқа" алып келді және қазіргі ғылым философиясына әсер ететін проблемалардың көп бөлігін "Ғылыми білімді ашу логикасының түсініксіздігіне немесе жеткіліксіздігіне" байланысты деп санайды. Эссеші Нассим Николас Талеб өзінің "Қара құс" кітабында Поппердің жорамалды бұрмалау теориясын растауға бейімділіктермен күресудің бір жолы ретінде айтады, оның "әлемнің түбірінен, ауыр және емделмейтін болжамсыздығы туралы түсінігін" бағалайды.
The psychologist Harry Guntrip wrote that its publication "greatly stimulated the discussion of the nature of scientific knowledge", including by philosophers who did not completely agree with Popper, such as Thomas Kuhn and Horace Romano Harré. The psychiatrist Carl Jung, founder of analytical psychology, valued the work. The biographer Vincent Brome recalls Jung remarking in 1938 that it exposed "some of the shortcomings of science". The philosopher Paul Ricœur endorsed "procedures of invalidation" similar to Popper's criteria for falsifiability. The historian Peter Gay described the work as "an important treatise in epistemology". The philosopher Bryan Magee considered Popper's criticisms of logical positivism "devastating". In his view, Popper's most important argument against logical positivism is that, while it claimed to be a scientific theory of the world, its central tenet, the verification principle, effectively destroyed all of science. The physicists Alan Sokal and Jean Bricmont argued that critiques of Popper's work have provoked an "irrationalist drift", and that a significant part of the problems that currently affect the philosophy of science "can be traced to ambiguities or inadequacies" in The Logic of Scientific Discovery. The essayist Nassim Nicholas Taleb, in his book The Black Swan, mentions Popper's theory of falsification as a way to combat the effects of confirmation bias, crediting his "insight concerning the fundamental, severe, and incurable unpredictability of the world."