Кіріспе

Стокках пен Энген шайқастары 1800 жылдың 3 мамырында Жан Виктор Мари Моро басшылығындағы Бірінші Франция Республикасы армиясы мен Пол Крей басшылығындағы Габсбург монархиясы армиясы арасында өтті. Энген маңындағы шайқас нәтижесіз аяқталды. Бірақ, екі бас армия Энгенде шайқасқанда, Клод Лекурб австриялықтардан (соңғысын Лотарингияның принці Жозеф Луи Водемон басқарған) Стоккахты жаулап алды. Стоккахтағы маңызды жабдықтау базасын жоғалту Крейді шегінуге мәжбүр етті. Стокках Боден көлінің солтүстік-батыс жағында, ал Энген Стоккахтан батысқа қарай орналасқан. Оқиға Француз революциялық соғыстарының бөлігі болған Екінші коалиция соғысы кезінде болды.

Өмірбаян

Месскирх 1800 шайқасының француз және австриялық әскерлерінің құрамы туралы толық мәліметтерді қараңыз.

Жоспарлар

1800 жылдың басында Рейн өзенінің арғы жағында Франция және Габсбург әскерлері қарама-қарсы орналасты. Фельдзегмейстер Пол Крей шамамен 120 000 сарбазды басқарды. Ол өз сапындағы австриялық сарбаздармен қатар Бавария сайлау округінен 12 000 адам, Вюртемберг герцогтығынан 6 000 әскер, Майнц архиепископтығынан 5 000 сапасы төмен сарбаз және Тироль графтығынан 7 000 милициялық әскерді жинады. Осылардың 25 000-ы Воралбергті қорғау үшін Констанц көлінің (Бодензе) шығыс жағына орналастырылды. Крей 95 000 сарбаздық негізгі күшін Рейн өзенінің батысқа қарай ағысы Швейцарияның солтүстік шекарасынан Францияның шығыс шекарасына қарай солтүстікке бұрылатын L-тәрізді бұрышта орналастырды. Крей өзінің басты қоймасын француз бақылауындағы Швейцариядан бір күндік сапар қашықтықтағы Стоккахта құрды. Фельдмаршал-лейтенант Генрих XV Реус-Плауен Воралбергтегі 25 000 сарбазға, оның ішінде тирольдіктерге де басшылық етті. Фельдмаршал-лейтенант Фридрих Иосиф, Науендорф графы басқарған 40 000 сарбаздық орталық күш Констанц көлінен шығысқа қарай Виллингенге дейін орналастырылды, ал алдыңғы бөлімдері көл мен Базель арасындағы Рейн өзені бойында орналасқан. Оң жақ қанаты Фельдмаршал-лейтенант Майкл фон Кинмайердің 15 000 сарбазынан тұрды, олар Қара Орман арқылы өтетін жолдарды күзетті, 16 000 сарбаз Фельдмаршал-лейтенант Антон Штарэйдің басшылығымен Рейн артында, Рейн өзенінен солтүстікке қарай Майн өзеніне дейін орналасты, ал 8 000 сарбаз Франкфуртты қорғады. Соңында, 20 000 сарбаздық резерв Стокках маңында күшін жинады. Барлық маңызды бекіністерде гарнизондар орналастырылды және Констанц көлінде шағын теңіз күштері болды. Барлығы, Крей 110 000 жаяу әскер, 25 000 атты әскер, 4 000 артиллерист және 500 артиллериялық құралға ие болды. Оның тылында үлкен жабдықтау базасы және Ульмдегі бекінілген лагерь орналасқан. Габсбург генералы Мюнхен арқылы Австрияға және Регенсбург арқылы Богемияға дейін екі жабдықтау желісін пайдалана алды. Дивизия генералы Жан Виктор Мари Моро 137 000 француз әскеріне басшылық етті. Олардың 108 000 сарбазы далалық операцияларға қолданылуға дайын болды, ал қалған 29 000 Швейцария шекарасын күзетіп, Рейн бекіністерін ұстады. Бірінші консул Наполеон Бонапарт Швейцариядан шабуыл жасап, австриялықтарды қоршауға негізделген батыл жоспар ұсынды, бірақ Моро оны қабылдаудан бас тартты. Керісінше, Моро Базель маңында Рейн өзенінің солтүстікке бұрылатын жерінен өтуді жоспарлады. Француз колоннасы Мороның нағыз ниеттерін жасыру үшін Рейн өзенін батыстан кесіп өтетін болады. Бонапарт дивизия генералы Клод Лекурбтың корпусын алғашқы шайқастардан кейін Италияға жіберуді қалаған, бірақ Мороның басқа жоспарлары болды.

Француз әскері

Наурыздың басында Бонапарт Мороға әскерін барлық қару түрлерінен тұратын корпустарға бөлуді бұйырды. Осыған сәйкес, 1800 жылдың 20 наурызына дейін төрт корпус құрылды, соңғысы армия резервіне жатты. Оң қанатты Лекурб басқарды, оның құрамында дивизия генералдары Доминик Вандамме, Жозеф Эли Дезире Перруке де Монтришар, Жан Томас Гийом Лорж және Этьен Мари Антуан Шампион де Нансути басқарған төрт дивизия болды. Вандамме 9 632 жаяу әскер мен 540 атты әскерге, Монтришар 6 998 жаяу әскерге, Лорж 8 238 жаяу әскер мен 464 атты әскерге, ал Нансути 1 500 гранадер мен 1 280 атты әскерге басшылық етті. Орталықты дивизия генералы Лоран Гувион Сен-Сир басқарды, оның құрамында дивизия генералдары Мишель Ней, Луи Бараге д’Иллиер, Жан Виктор Тарро және бригада генералы Никола Эрну де Брюслидің басқаруындағы төрт дивизия болды. Нейдің 7 270 жаяу әскері мен 569 атты әскері, д’Иллиердің 8 340 жаяу әскері мен 542 атты әскері, Тарроның 8 326 жаяу әскері мен 611 атты әскері, ал Брюслидің 2 474 жеңіл жаяу әскері мен 1 616 атты әскері болды. Сол қанатты дивизия генералы Жиль Жозеф Мартин Брунтео Сен-Сюзан басқарды, ол дивизия генералдары Клод Сильвестр Колод, Жозеф Суам, Клод Жюст Александр Легран және Анри Франсуа Делабордтың басқаруындағы төрт дивизиядан тұрды. Колод 2 740 жаяу әскер мен 981 атты әскерге, Суам 4 687 жаяу әскер мен 1 394 атты әскерге, Легран 5 286 жаяу әскер мен 1 094 атты әскерге, ал Делаборд 2 573 жаяу әскер мен 286 атты әскерге басшылық етті. Моро жеке өзі резервті басқарды, ол үш жаяу әскер және бір атты әскер дивизияларынан құралды, оларды дивизия генералдары Антуан Гийом Делмас, Антуан Ришепанс, Шарль Леклерк және Жан Жозеф Анж д’Отпуль басқарды. Делмас 8 635 жаяу әскер мен 1 031 атты әскерге, Ришепанс 6 848 жаяу әскер мен 1 187 атты әскерге, Леклерк 6 035 жаяу әскер мен 963 атты әскерге, ал д’Отпуль 1 504 ауыр атты әскерге басшылық етті. Мороның жалпы басшылығымен қосымша күштер де болды. Олардың ішінде Швейцарияны қорғауға жіберілген дивизия генералы Луи Антуан Шоан де Мончозидің 7 715 жаяу әскері мен 519 атты әскері де бар еді. Эльзас және Рейн бойындағы бекіністерді дивизия генералдары Франсуа Ксавье Якоб Фрейтаг (2 935 жаяу әскер), Жозеф Жило (750 атты әскер), Александр Поль Герин де Жуайез де Шатонеф Рандон (3 430 жаяу әскер және 485 атты әскер), Антуан Ларош Дюбускат (3 001 жаяу әскер және 91 атты әскер) және Жан Франсуа Леваль (5 640 жаяу әскер және 426 атты әскер) басқарды.

Жалпы сілтемелер

Клаузевиц, Карл фон (2020). Наполеон жоқ, Коалиция күшейді: 1799 жылғы Италия және Швейцариядағы науқан, 1-том. Аударған және түсіндірген Николас Мюррей мен Кристофер Прингл. Лоуренс, Канзас: Канзас университетінің баспасы. Клаузевиц, Карл фон (2021). Коалиция ыдырады, Наполеон оралады: 1799 жылғы Италия және Швейцариядағы науқан, 2-том. Аударған және түсіндірген Николас Мюррей мен Кристофер Прингл. Лоуренс, Канзас: Канзас университетінің баспасы.