Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
N ацетилглютамат синтезасының жетіспеушілігі - автосомалық рецессивті мочевина циклының бұзылуы.
N Acetylglutamate synthase deficiency is an autosomal recessive urea cycle disorder.
Белгілері мен симптомдары
Симптомдар өмірдің алғашқы аптасында көрінеді, егер олар бірден анықталып, дұрыс диагноз қойылмаса, зардаптары өлімге әкеледі.
The symptoms are visible within the first week of life and if not detected and diagnosed correctly immediately consequences are fatal.
Генетика
N ацетилглутамат синтезасын кодтайтын генді алып жүретін хромосома адамда 17q хромосомасы (q хромосоманың ұзын қолын білдіреді) және тышқанда 11 хромосомасы болып табылады. Екі организмде де хромосома жеті экзоннан және алты интрондан тұрады және кодталмаған тізбекті құрайды. Бұл бұзылыстың себебі - фрейм-шифровкалық мутацияға әкелетін бір негізді өшіру, ал осылайша геннің осы ферменттің кодтауындағы қателік.
The chromosome found to be carrying the gene encoding for N acetyl glutamate synthase is chromosome 17q (q stands for longer arm of the chromosome) in humans and chromosome 11 in mice. In both organisms, the chromosome consists of seven exons and six introns and non coding sequence. The cause for this disorder is a single base deletion that led to frameshift mutation, and thus the error in gene's coding for this specific enzyme.
Механизм
Карбамоилфосфат синтеза I - митохондриялық матрицада кездесетін фермент, ол карбамид циклының алғашқы реакциясын катализдейді, онда карбамоилфосфат түзіледі. Карбамоил фосфат синтезасы 1, қысқартылып CPS1 деп аталады, оның табиғи активаторы N ацетил глутаматпен белсендіріледі, ол өз кезегінде ацетил CoA және глутамин қышқылынан N ацетил глутамат синтезасы катализаторлық реакциясында синтезделеді, әдетте NAGS деп аталады. Н ацетил глутамат мочевина циклының өтуі үшін қажет. N ацетилглютамат синтезасының жетіспеушілігі немесе ферментті кодтайтын геннің генетикалық мутациясы урея циклының бұзылуына әкеледі, онда аммиак уреяға айналмайды, керісінше қанда жиналады, бұл I типті гипераммонимия деп аталатын жағдайға әкеледі. Бұл - жаңа туған нәрестелердің ауыр ауруы, егер ол туылғаннан кейін бірден анықталмаса, өлімге әкелуі мүмкін.
Carbamoyl phosphate synthase I is an enzyme found in mitochondrial matrix and it catalyzes the very first reaction of the urea cycle, in which carbamoyl phosphate is produced. Carbamoyl phosphate synthase 1, abbreviated as CPS1, is activated by its natural activator N acetyl glutamate, which in turn is synthesized from acetyl CoA and glutamic acid in the reaction catalyzed by N acetyl glutamate synthase, commonly called NAGS. N acetyl glutamate is required for the urea cycle to take place. Deficiency in N acetylglutamate synthase or a genetic mutation in the gene coding for the enzyme will lead to urea cycle failure in which ammonia is not converted to urea, but rather accumulated in blood leading to the condition called type I hyperammonemia. This is a severe neonatal disorder with fatal consequences, if not detected immediately upon birth.
Емдеу
Қазіргі уақытта оны емдеу әдісі жоқ болса да, емдеуге ұқсас құрылымды құраушы, карглум қышқылы, N ацетил глутаматтың аналогының инъекциялары жатады. Бұл аналог CPS1-ді де белсендіреді. Бұл ем аурудың қарқындылығын жеңілдетеді. Егер аурудың белгілері ерте анықталып, оған осы қоспаны инъекцияласа, ауыр ақыл-ой қабілетінің төмендеуі сәл төмендейді, бірақ мидың зақымдануы қалпына келмейтін болады. Сондай-ақ: пайда болатын гипераммонемиялық дағдарысқа арналған гемодиализ, Na бензоат, Na фенил ацетат, Na фенилбутират, аз ақуызды диета, қажетті амин қышқылдары мен аргинин, цитрулин қоспасымен толықтырылған, гендік терапияның тәжірибелік әрекеттері, бауыр трансплантациясы (оның емдік әсері бар), сондай-ақ N карбамилглютамат қоспасы. Алғашқы белгілері - ұйқысыздық, құсу, терең кома.
Although there is currently no cure, treatment includes injections of structurally similar compound, carglumic acid, an analogue of N acetyl glutamate. This analogue likewise activates CPS1. This treatment mitigates the intensity of the disorder. If symptoms are detected early enough and the patient is injected with this compound, levels of severe mental retardation can be slightly lessened, but brain damage is irreversible. Also: hemodialysis for emergent hyperammonemic crisis, Na benzoate, Na phenylacetate, Na phenylbutyrate, low protein diet supplemented with essential amino acid mixture and arginine, citrulline, experimental attempts at gene therapy, liver transplantation (which is curative), and also N carbamylglutamate supplementation. Early symptoms include lethargy, vomiting, and deep coma.