Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
972-978 жылдар аралығында Киев князі
Prince of Kiev from 972 to 978
Ярополк I Святославич (кейде Иарополк Святославич деп те жазылады; 952 – 11 маусым 978) – 972 жылдан 978 жылға дейін Киев князі болған. Ол Святослав I-нің үлкен ұлы еді. Оның анасы Малуша, Киев князы Ольганың үй шаруашылығында қызметкер болған.
Yaropolk I Sviatoslavich (also translitered as Iaropolk Svyatoslavich; ; 952 – 11 June 978) was Prince of Kiev from 972 to 978. He was the oldest son of Sviatoslav I. His mother was Malusha, who was a steward in the household of his grandmother, Olga of Kiev.
Өмір
Ярополкке Киевті әкесі Святослав I берді, ол Дунай болғарларына қарсы әскери жорыққа шықты. Бірақ Святослав қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Ярополк пен оның бауырлары арасында азамат соғысы басталды. Бір жылнама бойынша, Ярополктің бауыры Олег Ярополктің бас кеңесшісі және әскери қолбасшысы Свенльдтің ұлы Лютьті өлтірді. Свенльд пен Святославтың бір адам екендігі де айтылады, себебі Свенльд – славян есімінің скандинавиялық нұсқасы. Свенльдтің қысымымен Ярополк бауырына қарсы соғыс ашып, оны өлтірді. Ярополк өз адамдарын Новгородқа жіберді, онда Олегтің қазасы туралы хабар алғаннан кейін оның тағы бір бауыры Владимир қашқан еді. Ярополк Ресейдің жалғыз билеушісі атанды. 980 жылы Владимир варяг сарбаздарымен қайтып келіп, Ярополкке шабуыл жасады. Киевке жол тартқанда Владимир Полоцк қаласын басып алды, себебі Полоцк князі Рогволодтың қызы Рогнеда оны Ярополктан артық көрген еді. Владимир Рогнеданы күштеп үйленуге мәжбүрледі. Содан кейін Владимир, Свенльд қайтыс болғаннан кейін Ярополктің бас кеңесшісі болған Блудтың көмегімен Киевті басып алды. Блуд Ярополкке Киевтен Родня қаласына қашуды кеңес беріп, оны сатып кетті. Владимир Родняны қоршап алып, Ярополкпен келіссөздер жүргізуге мәжбүрледі. Ярополк Блуд пен оның бауырының бейбітшілік туралы уәдесіне сеніп, Владимирдің штабына барды, онда екі варяг оны құрықтап өлтірді.
Yaropolk was given Kiev by his father Sviatoslav I, who left on a military campaign against the Danube Bulgars. Soon after Sviatoslav's death, however, civil war began between Yaropolk and his brothers. According to one chronicle, Yaropolk's brother Oleg killed Lyut, the son of Yaropolk's chief adviser and military commander Sveneld. Alternatively, Sveneld is identical to Sviatoslav, as Sveinald/Sveneld is the Norse rendition of the Slavic name. In an act of revenge and at Sveneld's insistence, Yaropolk went to war against his brother and killed him. Yaropolk then sent his men to Novgorod, from which his other brother Vladimir had fled upon receiving news of Oleg's death. Yaropolk became the sole ruler of Rus'. In 980, Vladimir returned with the Varangian mercenaries and attacked Yaropolk. On his way to Kiev, Vladimir seized Polotsk because Rogneda, daughter of the Polotsk prince Rogvolod, had chosen Yaropolk over him. Vladimir forced Rogneda to marry him. Then, Vladimir seized Kiev with assistance from a boyar, Blud, who had become Yaropolk's chief adviser upon the death of Sveneld. Blud betrayed Yaropolk by advising him to flee from Kiev to the town of Rodnya at the mouth of the Ros' River. Vladimir besieged Rodnya and starved Yaropolk into negotiations. Yaropolk trusted Blud's and his brother's promises of peace and left for Vladimir's headquarters, where he was killed in an ambush by two Varangians.
Суға шомылдыру рәсімі
Шетелдік дереккөздерге келсек, Ламберт Херсфельдтік 973 жылы Құтқарылу мерекесінде Киелі Рим императорына Русь елшілері (legati gentium Ruscorum) келгенін жазған. Кейінгі ғасырларда Ярополк Рим папасымен де елші алмасыпты делінеді. Адемар де Шабаннның хроникасы және Пьетро Дамиани жазған Санкт-Ромуальдтың өмірі Куерфурттық Санкт-Бруноның Руське (лат. Russia) жіберілгенін және жергілікті патшаның (жерді билеген үш бауырдың бірі) христиан дініне көнуіне қол жеткізгенін көрсетеді. Аталған екі мәтін де анахронизмдерге толы болғандықтан, Владимир Пархоменко Бруноның істері оның алдын бауырлары – Прагалық Адалберт және Отон II билік құрған кезеңде Шығыс Еуропада белсенді болған бірнеше атын атамаған миссионерлердің істерімен біріктірілгенін айтады. Осы тұжырымға сүйене отырып, Александр Назаренко Ярополк христиандыққа қабылданудың алдын ала рәсімдерінен өткен, бірақ оның жарым ағасы (таққа құқығы күмәнді болған) оны ресми түрде қабылдамас бұрын өлтіргенін жобалайды. Кейінгі православиелік шежірешілер Владимирдің "Ресей елшісі" бейнесін сақтап қалу үшін, Ярополктың латын діні бойынша крещение алғаны туралы мәліметтерді жасырған болуы мүмкін. Владимирдің ұлы Ярослав Ярополк сүйегін қайтадан жерден шығарып, крещение беріп, ондық шіркеуге қайта жерлегені белгілі.
As for contemporary foreign sources, Lambert of Hersfeld records that, on the Easter of 973, the Holy Roman Emperor was visited by envoys from Rus' (legati gentium Ruscorum). In later centuries it was said that Yaropolk also exchanged ambassadors with the Pope. The Chronicon of Adémar de Chabannes and the life of St. Romuald (by Pietro Damiani) document how St. Bruno of Querfurt was sent to Rus' (Latin: Russia) and succeeded in converting a local king (one of three brothers who ruled the land) to Christianity. As both texts are rife with anachronisms, Vladimir Parkhomenko reasons that Bruno's deeds were conflated with those of his predecessors, Adalbert of Prague and several anonymous missionaries active in Eastern Europe during Otto II's reign. Following this line of thought, Alexander Nazarenko suggests that Yaropolk went through some preliminary rites of baptism, but was murdered by his pagan half brother (whose own rights to the throne were questionable) before he could be formally received in the Christian faith. Any information on Yaropolk's baptism according to the Latin rite would be suppressed by later Orthodox chroniclers, zealous to keep Vladimir's image of the Russian Apostle untarnished for succeeding generations. It is known that Vladimir's son Yaroslav had Yaropolk's bones exhumed, christened and interred in the Church of the Tithes.