Кіріспе

Вестінілер (Vestīni) – қазіргі Абруццо (Орталық Италия) аймағын, Гран-Сассо және Атерно өзенінің солтүстік жағалауы аралығында қоныстанған итальяндық тайпа. Олардың маңызды орталықтары Питинум (қазіргі Л'Аквила қаласының жанында), Ауфинум (Офена), Пелтунум (Прата д'Ансидония), Пинна (Пенне) және Атернум (Пескара, Марруцини тайпасымен бірге пайдаланған) болды.

Тарихи география

Әлеуметтік соғыс аяқталғаннан шамамен 100 жыл өткен соң, италиялық тайпалардың Италия одағын құруға жасаған соңғы сәтсіз тынысы, Риммен күш және ықпал үшін бәсекелесе алатын бірлестік құруға бағытталған, римдік географ Страбон Вестинилердің орналасқан жерін, өзі білгендей, былай сипаттады. Оңтүстік шекарасы Атернос өзені (қазіргі Атерно-Пескара) болды. Атерн (қазіргі Пескара) сол кезде өзен сағасының оңтүстік жағалауында орналасып, Марруцини жағына жақын болды. Пелигнилер өзеннің жоғары ағысында, ал Марруцинилер төменгі ағысында Вестинилермен бірге портты пайдаланды. Страбон Вестинилер елі туралы одан көп айтпайды, тек ол таулы болғанын ғана қысқаша баяндайды. Птолемей Вестинилердің Пинна, Авия, Амитерн (мүмкін қате, Ауфина) және Ангулус қалаларына ие болғанын қосты. Плиний Ескі Пелтуинаны да атап көрсетеді. Ол Вестинилерді Августтың IV аймағында тізімдейді.

Вестинияның билік ету кезеңі

Б.з.д. 6 ғасырға жататын Вестини тайпасының «Капестрано жауынгері» мүсіні Л’Акуила провинциясының Капестрано қаласында табылған. Ол Вестини тайпасының патшасы Невиус Помпуледиді бейнелейді және мүсінші Анинис жасаған. Бұл тайпа б.з.д. 302 жылы Рим одағына қосылып, өз тәуелсіздігін сақтап, келесі ғасырда өз монеталарын шығарды. Сабиндер еліне қарайтын өткелдерге жақын Амитерннің солтүстік бөлігі, одан кейін кейериттік құқық алды. Осыған және б.з.д. 290 жыл шамасында құрылған латын колониясы Адрияның, қазіргі Атридің ықпалына қарамастан, солтүстік Оскан тобына жататын жергілікті диалект б.з.д. 2 ғасырының ортасына дейін (төменде келтірілген жазбаларды қараңыз) және мүмкін Социалдық соғысқа дейін сақталды.

Романшалау

Ауданның ең көне латын жазулары C. I. L. ix. 3521, Фурфодан Сулла әрпімен, және 3574, "litteris antiquissimis" деп белгіленген, бірақ couraverunt сөзінің формасы, coir немесе coer және cur арасындағы кезеңдік форма болғандықтан, б.з.д. 100 жылдан ертерек болмайды. Бұл соңғы жазуда magisterles (атау септігі, көпше) және ueci (ілік септігі, жекеше) формалары да бар, бұл Вестинилердің алғашқы латын тілі Римдік емес, олардың көршілері Марси және Эквилердің латын тілі болғанын көрсетеді. Скоппитодағы жазу оның жазылған уақытында жоғарғы Атерн аңғары диалект бойынша сабин емес, вестин болып есептелуі керек екенін көрсетеді.