Кіріспе
Византиялық генерал, мемлекет қайраткері және тарихшы (1062/82–1137)
Никефор Бринний (немесе Никефор Бринний; грекше: Νικηφόρος Βρυέννιος, Nikēphoros Bryennios; 1062/82–1137) – византиялық генерал, мемлекет қайраткері және тарихшы. Ол Македония тақырыбындағы Орестиас (Адрианополь) қаласында дүниеге келген.
Nikephoros Bryennios (or Nicephorus Bryennius; Greek: Νικηφόρος Βρυέννιος, Nikēphoros Bryennios; 1062/82–1137) was a Byzantine general, statesman and historian. He was born at Orestias (Adrianople) in the theme of Macedonia.
Өмір
Бренниостар отбасы Адрианополь қаласында белгілі болды, және жергілікті билікке ие болды. Оның әкесі (немесе мүмкін атасы), Дыррахиум тақырыбының билеушісі, әлсіз Михаил VII-ге қарсы бүлік көтерген, бірақ болашақ император Алексий I Комненға жеңілген. Білімімен, жеке сұлулығымен және тартымды мінезімен ерекшеленген ұлы Алексий I-нің құрметіне ие болып, оның қызы Анна Комненаға үйленді және Цезарь және пангиперсебаст (Алексий енгізген жаңа дәрежелердің бірі) атақтарын алды. Кіші Никефордың некесі 1094 жылғы куман соғысы кезінде Алексийге Бренниостар отбасының қолдауы және Фракияның әскери күшін жұмылдыру қабілеті қажет болған кезде жасалған болуы мүмкін. Екі жылдан кейін той өтті. Бренниос бірінші крест жорығы (1097) кезінде Буйлондық Годфридің шабуылынан Константинополь қабырғаларын сәтті қорғады. Бұл нақты қақтығыстан гөрі көрсету болды, себебі византиялық қорғаушылар христиандарды қасиетті күні өлтіруден аулақ болу үшін крестшілердің жылқыларын атуға бұйрық берді. Ол Алексий мен Антиохия князі Боэмунд I арасындағы 1108 жылғы Деволь шарты бойынша бейбіт келіссөздер жүргізді. Бренниос Филомелион шайқасында (1117) Рум сәлжұқ сұлтаны Меликшахты жеңуде маңызды рөл атқарды, онда ол сұлтанды дерлік тұтқындауға жақын болды. Алексий қайтыс болғаннан кейін, ол анасы Ирена Дукаина мен әйелі Аннаның Алексийдің ұлы Иоанн II Комненды тақтан түсіріп, оны таққа отырғызуға жасаған қастандыққа қатысудан бас тартты. Әйелі оның бас тартуын батылсыздыққа байланыстырды, бірақ оның өзінің еңбектеріндегі кейбір бөлімдерінен ол заңды мұрагерге қарсы көтерілуді қылмыс деп санағаны көрінеді; оған қарсы айтылатын жалғыз кінә - ол қастандықтың бастапқы сатысында тоқтатпағаны. Ол жаңа император Иоанн II-мен жақын қарым-қатынаста болды, және оны жоғары дәрежелі қолбасшы ретінде Анатолияға жасалған көптеген жорықтарға сүйемелдеді. Сирия жорығы (1137) кезінде ауырып, Константинопольге қайта оралуға мәжбүр болды, сол жылы қайтыс болды.
Жазбалар
Қайын анасының ұсынысымен ол 1057-1081 жылдар аралығындағы кезеңнің тарихын ("Тарих материалдары", Ὕλη Ἱστορίας немесе Ὕλη Ἱστοριῶν) жазды – Исаак I Комненнің Михаил VI-ға қарсы жеңісінен бастап Алексий I-нің Никефор III Ботанейатты тақтан түсіруіне дейін. Бұл жұмыс тарих емес, отбасылық жылнама ретінде сипатталған, оның мақсаты Комнен әулетін даңқтап көрсету болған. Кіріспе бөлігінің бір бөлігі кейінірек қосылған болуы мүмкін. Әкесі мен қайын атасы сияқты бұрынғы замандастарынан алынған мәліметтерден өзге, Бренниос Михаил Пселлос, Иоанн Скилиц және Михаил Атталейат еңбектерін пайдаланған. Күтілгендей, оның көзқарастары жеке пікірлерімен және патшалық отбасымен тығыз байланысымен байланысты болғандықтан, бұрмаланған, бірақ сонымен бірге оған материал алу үшін ерекше мүмкіндіктер берген. Оның үлгісі Ксенофонт болды, ол оны белгілі бір деңгейде сәттілікпен еліктеді; ол метафора мен теңеуді шамадан тыс қолданбады, ал стилі қысқа және қарапайым. Республикалық Римнің грек тарихшыларынан да шабыттанғандығы айтылады. Ол 1137 жылы жұмысты аяқтамай қайтыс болды. Әйелінің "Алексиада" атты тарихи еңбегінің Бренниос жұмысының екінші томына қаншалықты сүйенгені әлі де даулы.
Басылымдар
1661 жылы Петрус Поссинус баспасында жарық көрген Editio princeps. Минье, Patrologia Graeca, cxxvii. А. Майнеке (ду Канждың түсіндірмелерімен), Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae, Бонн, 1836. (Интернетте қолжетімді) П. Готье (француз тіліне аудармасымен), Corpus Fontium Historiae Byzantinae 9, Брюссель, 1975.
P. Gautier (with French translation), Corpus Fontium Historiae Byzantinae 9, Brussels, 1975.