Кіріспе

Атлас, Меноэций және Прометейдің бауырласы.

Грек мифологиясында Эпиметей (/ɛ//p//ɪ/'/m//iː//θ//i//ə//s/; Ἐπιμηθεύς) Прометейдің егіз бауыры болып табылады, олар "адамзаттың өкілдері" ретінде танылады. Екеуі де Титан Иапеттің ұлдары, Прометей ("алдын ала ойлау") епті және тапқыр болса, Эпиметей ("кейіннен ойлау") нашар және ақымақ. Мифтердің кейбіреулерінде Эпиметей Пандораның жәшігінен күтпеген проблемаларды босатады.

Мифология

Платонның «Протагор» диалогында (320d–322a) ескі аңызды пайдалануынша, жаңадан жаратылған жануарларға қасиеттерді бөлу үшін екі Титанға сенім артылған. Эпиметей әрбір жануарға жақсы қасиет беруге міндетті болған, бірақ адамға жақсы қасиет беру кезегі келгенде, ол алдын ала ойламағандықтан ештеңе қалмағанын байқады. Прометей адамзаттың қасиеттері өркениеттік өнер мен от болатынына шешім қабылдады және оларды Афина мен Гефесттен ұрлады. Кейін Прометей осы қылмысы үшін сотқа тартылды. Платонның диалогының контекстінде «Эпиметей, ой өндірістен кейін туатын жаратылыс, материализм мағынасындағы табиғатты көрсетеді, яғни ой, ойсыз денелер мен олардың ойсыз қозғалыстарынан кейін пайда болады». Әңгімені екі рет баяндаған Гесиодқа (Теогония, 527-беттен бастап; Жұмыстар мен күндер, 57-беттен бастап) сүйенсек, Эпиметей құдайлардан Пандораның сыйын қабылдаған. Олардың некелері туралы болжауға болады (кейінгі авторлар да солай санайды), бірақ бұл екі мәтінде де нақты айтылмаған. Кейінгі аңыздарда Эпиметей мен Пандораның қызы Пирра, ол Прометей ұрпағы Девкалионға үйленді. Олар күйзелден аман қалған жалғыз екі адам еді. Кейбір деректерде Эпиметейдің Метамелия есімді тағы бір қызы болған, оның есімі «болған оқиғаға өкіну» дегенді білдіреді, себебі алдын ала жоспарламағандар қиын жағдай туғанда ғана қайғы сезінеді. Родос Аполлонийдің «Аргонавтика» еңбегіне жазылған түсіндірмеде Евмелос Эпиметейдің әйелі Эфира деп аталғанын айтады, ол Океан мен Тефиданың қызы.

Қазіргі мәдениетте

Өзінің «Психологиялық типтер» атты еңбегінің X тарауында, «Типтердің жалпы сипаттамасы» деген тақырыпта Карл Юнг психикалық функцияның толыққанды, салауатты және шығармашылық қолданылуына қарамастан, оны бұрыс пайдалануын көрсете түсу үшін Эпиметей бейнесін қолданады (Карл Шпиттелердің Эпиметейіне тікелей сілтеме жасай отырып). Эпиметей Бернард Стиглер философиясында, әсіресе техногенез бен антропогенез арасындағы қатынасты түсіну тұрғысынан маңызды рөл атқарады; Стиглердің пікірінше, Мартин Хайдеггер философиясында Эпиметейге толығымен ұмытылып қарауы ерекше маңызға ие.