Кіріспе

Грек софисті және тарихшысы, губкалар туысы.

Эунапий (Εὐνάπιος; шамамен 4-5 ғасырларда өмір сүрген) – Кіші Азиядағы Лидия аймағындағы Сардис қаласынан шыққан грек софисті, риторик және тарихшы. Оның негізгі сақталған еңбегі – «Философтар мен софистердің өмірі» (; Vitae sophistarum), 23 философ пен софистің өмірбаянынан құралған жинақ. Оның қайтыс болған күні белгісіз, бірақ шамамен 414 жылдан кейін, Феодосий II билік кезінде қайтыс болған деп есептеледі.

Өмір

Ол 347 жылы Сардис қаласында дүниеге келген. Туған қаласында ол туысы, софист Хризантийден білім алды, ал жас кезінде Афинаға барып, ретор Прохарезийдің сүйікті шәкірті болды. Ол медицина саласында кең білімге ие болған. Өмірінің соңғы жылдары Афинада тұрып, риторика пәнін оқытқан. Ол соңғы иерофант Несторий арқылы Елеусин құпияларына қабылданыпты. Кіші Теодосий билік құрған кезеңде де ол тірі болғандығына дәлелдер бар.

Жазу

Евнапий екі еңбектің авторы болды: бірі – "Философтар мен софистердің өмірі", екіншісі – "Дексипп тарихының жалғасы" деп аталатын "Жалпы тарих". Біріншісі бүгінге дейін сақталған, ал екіншісінен тек Константин кезеңіне қатысты үзінділер ғана жеткен. Алайда, оның көп бөлігі Зосимның еңбегіне енгізілген. Ол 270-404 жылдар аралығындағы оқиғаларды қамтиды. "Философтар мен софистердің өмірі" – 23 ескі және замандас философтар мен софистердің өмірбаянынан тұратын жинақ. Бұл еңбек сол дәуірдегі неоплатонизм тарихының жалғыз дереккөзі ретінде құнды. Екі еңбектің стилі де христиан дініне деген ащы қарсылықпен ерекшеленеді. Фотийдің алдында христиандарға ең ұнамсыз бөлімдері алынып тасталған тарихтың "жаңа басылымы" болды. "Философтар мен софистердің өмірі" келесі философтар мен софистердің өмірбаяндарынан тұрады: Плотин, Порфирий, Ямблих, Алипий, Сосипатра, Каппадокиялық Эдесий, Сопатер, Аблабий, Евстафий, Максим, Приск, Каппадокиялық Юлиан, Прохарезий, Эпифаний, Араб Диофант, Сополис, Гимрий, Парнаций, Либаний, Акакий, Нимфидиан, Кипрлік Зенон, Магнус, Орибазий, Ионик және Крисантий.