Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швейцариялық протестант теологы (1504–1575)
Swiss Protestant theologian (1504–1575)
Генрих Булинггер (18 шілде 1504 – 17 қыркүйек 1575) – швейцариялық реформатор және теолог, Гулдрих Цвинглиден кейін Цюрих шіркеуінің басшысы және Гросмюнстердегі пастор. Швейцария реформациясының ең ірі көшбасшыларының бірі Булингер «Гельветтік жақтаулар» атты құжаттың бір авторы болып табылады және Джон Кальвинмен бірлесіп Иеміздің соңғы тоқпағы туралы реформалық доктринаны жасауға атсалысты.
Heinrich Bullinger (18 July 1504 – 17 September 1575) was a Swiss Reformer and theologian, the successor of Huldrych Zwingli as head of the Church of Zürich and a pastor at the Grossmünster. One of the most important leaders of the Swiss Reformation, Bullinger co authored the Helvetic Confessions and collaborated with John Calvin to work out a Reformed doctrine of the Lord's Supper.
Ерте өмір және оқу (15041522)
Генрих Булинггер Генрих Булинггер ағасы, дін қызметкері және Анна Вейдерхердің, Швейцарияның Аргау кантонының Бремгартен қаласында дүниеге келді. Генрих пен Анна заңды түрде үйленбегенімен, күйеу-әйел ретінде өмір сүре алды, себебі Аргаудың діни істерін қадағалаған Констанц епископы, жылдық төлемнің орнына құқық бұзушылықтарына салғыштың алынып тасталуы арқылы дін қызметкерлерінің ресми емес одақтарына келісім берді. Генрих бес ұлдың ең кішісі және жеті баланың ішіндегі ең жасы болды. Отбасының жағдайы жақсы болғандықтан, жиі қонақтарды қабылдап отыратын. Кішкентай кезінде Булинггер обадан және қауіпті жарақаттан аман қалды. 11 жасында Булинггер Клеве герцогтығындағы Эммерихтегі Сент-Мартин латын мектебіне жіберілді. Стивенс (2019) Булинггердің «төрт жасқа дейін» Эммерих латын мектебінде оқығанын айтады, бірақ бұл «он төрт жасқа дейін» дегенді білдіруі мүмкін, өйткені Гордон (2004) оның 14 жасында мектепті бітіргенін хабарлайды. Элла (2007) мектептен шығу күнін 1516 жылдың 11 маусымы деп көрсетеді, яғни Булинггер 11 жаста болған. Бір жыл өткен соң Булинггер Мартин Лютердің «Тоқсан бес тезисі» немесе 1519 жылғы Лейпциг дебаты туралы естімегеніне ешқандай дәлел жоқ, бірақ ол Реформацияның тұжырымдамаларымен танысқан. Ол Петр Ломбардтың «Сөйлемдері» мен Грацианның «Декретін» оқып, шіркеу әулиелеріне жүгінді. Булинггер әулиелердің Киелі кітапқа Ломбард пен Грацианнан гөрі көбірек сүйенгенін анықтады, және бұл жағдай Булинггерді Библияны да, Лютердің «Бабыл тұтқындығы» және «Христиан еркіндігі» сияқты еңбектерін де оқуға ынталандырды. Ол сондай-ақ Филипп Меланхтонның «Жоғары ортақ орындар» сияқты басқа реформаторлардың еңбектерін оқыды. Құдайдың рақымы арқылы құтқарылатынына, адамның жақсы амалдары арқылы емес, сене бастаған Булинггер протестантизмге көшті. Бремгартенге оралғанда, оның отбасы жаңа діни көзқарасын қабылдады. Булинггер Қара Ормандағы монастырдың басшысы болуға шақырылғанмен, ондағы монахтардың дүниеге құмар және ерсіз екенін көрді, сондықтан үйіне қайтып, бірнеше ай тарихты, шіркеу әулиелерін және Реформация теологиясын оқыды. Цюрих кеңесі Булинггерді антистес болуға шақырғанда, лауазымға талаптар ретінде жеті бапты көрсетті. Төртінші бапта Булинггердің бейбіт болуы және мемлекеттік істерге араласпауы талап етілді. Булинггер дін қызметкерлерінің мемлекеттік лауазымдарды атқаруы қажет емес екеніне келісті, бірақ дін қызметкері Құдай Сөзін уағыздау еркіндігін сақтауы керек екенін де атап өтті, тіпті бұл хабарлама мемлекеттік биліктің ұстанымынан өзгеше болса да. Булинггер өмірінің соңына дейін осы принципті сақтап қалды. Цвингли және Лютер теологиясының үйлесімділігінен туған бұл жарияламаны Шотландия (1566), Венгрия (1567), Франция (1571) және Польша (1578) сияқты реформаланған шіркеулер де қабылдады. Гейдельберг катехизисінен гөрі бұл жариялама реформаланған шіркеулердің діни сенімдері ретінде жақсы танылды. Екінші гельветикалық жариялама француздық «Иман туралы жариялама» (1559), шотланд «Иман жарияламасы» (1560), бельгиялық «Бельгия шіркеулерінің жарияламасы» (1561) және Гейдельберг катехизисінің (1563) өзіне де негіз болды.
Heinrich Bullinger was born to Heinrich Bullinger Sr., a priest, and Anna Wiederkehr, at Bremgarten, Aargau, Switzerland. Heinrich and Anna were able to live as husband and wife, even though not legally married, because the bishop of Constance, who had clerical oversight over Aargau, had unofficially sanctioned clerical concubinage by waiving penalties against the offense in exchange for an annual fee, called a cradle tax. Heinrich was the fifth son and youngest of seven children born to the couple. The family was relatively affluent, and often hosted guests. As a small child, Bullinger survived the plague and a potentially fatal accident. At age 11, Bullinger was sent to the St. Martin's Latin school in Emmerich in the Duchy of Cleves. Stephens (2019) says that Bullinger went to the Emmerich Latin School "before his fourth birthday," but he likely means "fourteenth, since Gordon (2004) says that he left at age 14. Ella (2007) puts the specific date of departure at June 11, 1516, which would make Bullinger 11. Although there is no evidence that Bullinger was initially aware of Martin Luther's Ninety five Theses or the Leipzig Disputation of 1519, a year later, he had definitely been exposed to Reformation teaching. He read Peter Lombard's Sentences and the Decretum Gratiani, which led him to the church fathers. Bullinger discovered that the Fathers relied more on Scripture than did Lombard and Gratian, and this discovery encouraged Bullinger to read both the Bible and Luther, including The Babylonian Captivity of the Church and The Freedom of a Christian. He also read works by other Reformers, such as Philip Melanchthon's Loci communes. Now believing that salvation came through God's grace rather than through man's good works, Bullinger was converted to Protestantism. When he returned to Bremgarten, his family accepted his new theological views. Though Bullinger was called to lead an abbey in the Black Forest, he found its monks worldly and licentious and so returned home again and spent some months reading history, the church fathers, and Reformation theology. When the Zürich council initially asked Bullinger to be antistes, they listed seven articles as conditions for the position. The fourth article required Bullinger to be peaceful and not interfere in secular affairs. Bullinger agreed that ministers should not take civic roles, but he also stressed that the minister should retain the freedom to preach the Word of God, even if that message varied from the position of civil authorities. Bullinger upheld this principle of quasi toleration for the rest of his life. The confession, a combination of Zwinglian and Lutheran theology, The statement was also adopted by Reformed churches in Scotland (1566), Hungary (1567), France (1571), and Poland (1578). Only the Heidelberg Catechism was better known as a Reformed confession. The Second Helvetic Confession was also slightly modified to become the French Confession de Foy (1559), the Scottish Confessio Fidei (1560) the Belgian Ecclasiarum Belgicarum Confessio (1561) and the Heidelberg Catechism (1563) itself.
Евхаристия
Бұллингердің жетілген евхаристиялық теологиясы Цвинглидікінен едәуір өзгеше болды. Алғашқыда Булингер Ескі Ұпайдың Құтқарылу тойын да, Жаңа Ұпайдың Раббының соңғы кешкі асын да символдық деп қарады, бұл көзқарас 1536 жылғы Бірінші Хельветтік жариянамасының тілінде көрінді. Бірақ 1544 жылы Лютерге жауап ретінде жазған кітапшасында Булингер Мәсіхтің нағыз рухани қатысуы Евхаристияда болады деп сарапқа салды. Булингер одан кейін 1549 жылы Кальвинмен бірге жазған Тигурин келісімінде символдық және рухани қатысуды байланыстырды, бұл формула 1563 жылғы Хайдельберг катехизисінде және 1562/4 жылғы Екінші Хельветтік жариянамасында бекітілді.
Bullinger's mature eucharistic theology differed notably from that of Zwingli. Though at first Bullinger viewed both the Old Covenant Passover feast and the New Covenant Lord's Supper as symbolic, a view reflected in the language of the First Helvetic Confession (1536), in 1544, in a pamphlet responding to Luther, Bullinger argued that the real spiritual presence of Christ occurred in the Eucharist. Bullinger thereafter linked the symbolic and spiritual presence in the Consensus Tigurinus of 1549, which he composed with Calvin, a formula codified in the Heidelberg Catechism (1563) and the Second Helvetic Confession (1562/4).
Шығармалары
Булингердің жазбалары Лютер мен Кальвиннің жазбаларының жиынтығынан асып түседі, оның ішінде сақталған 12 000 хат бар. Көптеген адамдар "The Decades" еңбегін Кальвиннің "Христиан дінінің негіздері" және Петр Мартир Вермиглидің "Loci communes" еңбектерімен бірдей, реформаланған теологияның ерте түсіндірмесі ретінде бағалайды.
Bullinger's writings exceed Luther and Calvin combined, including 12,000 surviving letters. Many regard The Decades to be comparable to Calvin's Institutes of the Christian Religion and Peter Martyr Vermigli's Loci communes as an early Reformed theological explication.
Басқа теологиялық еңбектер
1531 жылы Булингер Юд, Библиандр және Пеликанмен бірге Цюрих Киелі кітабына алғы сөз жазуға және оны редакциялауға көмектесті. Оның көптеген уағыздары ағылшын тіліне аударылды (қайта басылды, 4 томдық, 1849 ж.). Оның негізінен түсіндірмелік және poleмикалық еңбектері жинақталған жоқ.
In 1531, Bullinger helped edit and write the preface to the Zürich Bible with Jud, Bibliander, and Pellikan. Many of his sermons were translated into English (reprinted, 4 vols., 1849). His works, mainly expository and polemical, have not been collected.
Тарихи
Теологиялық еңбектерден өзге, Буллингер сонымен қатар құнды тарихи еңбектер жазды. "Тигуринер Хроник" – Рим дәуірінен Реформацияға дейінгі Цюрих тарихы; ал басқалары Реформация тарихы және Швейцария конфедерациясы тарихы. Буллингер Киелі кітаптың хронологиясы туралы да егжей-тегжейлі жазды, ол 17 ғасырдың екінші жартысына дейін христиандық теологиялық дәстүрде басым болған, яғни Киелі кітаптың барлық ежелгі тарих үшін сенімді және нормативті дереккөз болып саналатын көзқарас шеңберінде жұмыс істеді.
Besides theological works, Bullinger also wrote some historical works of value. The "Tiguriner Chronik" is a history of Zürich from Roman times to the Reformation; others are a history of the Reformation and a history of the Swiss confederation. Bullinger also wrote in detail on Biblical chronology, working within the framework that was universal in the Christian theological tradition until the second half of the 17th century, namely that the Bible affords a faithful and normative reference for all ancient history.
Хаттар
Реформация дәуірінен сақталған ең толық хат алмасу – Буллингерге және одан жіберілген шамамен 12 000 хат. Неміс реформациясы тарихшысы Райнер Хенрих оны "бір адамдық коммуникация жүйесі" деп атаған.
There exist about 12,000 letters from and to Bullinger, the most extended correspondence preserved from Reformation times. He was called by German Reformation historian Rainer Henrich "a one man communication system".
Англияға әсері
Бұллинджер Цюрихті басқа елдерде діни қуғын-сүргіннен қашып келген протестанттарға ашты. 1539 жылы Англияның Генрих VIII-і алты қағиданы қабылдағаннан кейін, және 1553 жылдан 1558 жылға дейін Англияның Мэри I билігі тұсында Буллинджер көптеген ағылшын қашқындарын қабылдады. Мэри I қайтыс болғаннан кейін ағылшын қашқындары Англияға оралғанда, Буллинджердің еңбектері Англияда кеңінен тарады. Англияда 1550-1560 жылдары Буллинджердің "Латын онжылдықтарының" 77 басылымы және олардың халық тіліне аудармасы – "Үй кітабының" 137 басылымы жарық көрді, бұл пасторлық теологияға арналған еңбек. Ал, салыстырарлық түрінде, Кальвиннің "Институттары" Англияда осы кезеңде екі рет ғана басылды. 1586 жылы Кентербери архиепискобы Джон Уитгифт барлық дипломсыз дін қызметкерлеріне Буллинджердің "Онжылдықтарын" сатып алып оқуды міндеттеді. Оның ағылшын реформаторларымен байланысы мен хат алмасуының нәтижесінде, кейбір тарихшылар Буллинджерді Бусермен бірге ағылшын реформациясының ең ықпалды теологы деп санайды. Ағылшын қашқындарының екеуі – Джон және Энн Хупер болды. Энн ақырында Буллинджердің хатшысы болды және 1546 жылы Буллинджер Хупердің қызының нәрестелік крещениесінде куәгерлік етті. Буллинджер сонымен қатар Солтүстік Италия мен Франциядан келген қашқындарды да қабылдады, әсіресе Сент-Бартоломей күніндегі қырғыннан кейін. Иоганн Песталоцци итальяндық қашқындардың ұрпағы еді.
Bullinger opened Zürich to Protestant fugitives from religious persecution in other countries. After the passing of the Six Articles in 1539 by Henry VIII of England, and again during the rule of Mary I of England from 1553 to 1558, Bullinger accepted many English fugitives. When the English fugitives returned to England after the death of Mary I, Bullinger's writings found a broad distribution in England. In England, from 1550 to 1560, there were 77 editions of Bullinger's Latin Decades and 137 editions of their vernacular translation House Book, a treatise in pastoral theology. In comparison, Calvin's Institutes had two editions in England during the same time. By 1586, John Whitgift, the Archbishop of Canterbury, ordered all non graduate ordinands to buy and read Bullinger's Decades. Due to his involvement and correspondence with the English Reformers, some historians count Bullinger together with Bucer as the most influential theologian of the English Reformation. Two of the English fugitives were John and Anne Hooper. Anne eventually became Bullinger's correspondent and in 1546, Bullinger became the godfather of Hooper's daughter during her infant baptism. Bullinger also accepted fugitives from northern Italy and France, especially after the St. Bartholomew's Day Massacre. Johann Pestalozzi was a descendant of the Italian fugitives.