Кіріспе
12 ғасырдағы Бавария ақсұлы Генрих Гордый (Генрих дер Стольце) (шамамен 1108 – 20 қазан 1139), Велф әулетінің мүшесі, 1126 жылдан 1138 жылға дейін Бавария герцогы (Генрих X ретінде) және Саксония герцогы (Генрих II ретінде), сондай-ақ 1137 жылдан өмірінің соңына дейін Тоскана маркграфы және Сполето герцогы болды. 1138 жылы ол Рим патшасы сайлауына үміткер болды, бірақ Хогенштауфеннің Конрадынан жеңілді.
Henry the Proud (Heinrich der Stolze) (c. 110820 October 1139), a member of the House of Welf, was Duke of Bavaria (as Henry X) from 1126 to 1138 and Duke of Saxony (as Henry II) as well as Margrave of Tuscany and Duke of Spoleto from 1137 until his death. In 1138 he was a candidate for the election as King of the Romans but was defeated by Conrad of Hohenstaufen.
Отбасы
Ол Бавария герцогы Генрих IX және Саксония герцогы Магнустың қызы Вульфгильданың екінші ұлы болды. Осылайша ол Велфтер әулетінің мүшесі ғана емес, сонымен қатар Billung Саксон үйінің аға мұрагері болды. Генрих 1123 жылы ересек болды, ал 1126 жылы әкесі Вайнгартен аббаттығына кешіп, көп ұзамай әйелімен бірге қайтыс болды. Ағасы Конрад цистерциандық орденге кірген соң, Генрих Бавария герцогтығын иеленді. Ол Саксония, Бавария және Швабиядағы отбасылық иеліктерін кіші інісі Велф VI-мен бөлісті. 1127 жылы ол Германия королі Лотар III-нің жалғыз қызы Гертрудаға үйленді. Генрихтің әкесіне 1125 жылғы патша сайлауында Шовенштайнның Фридрих II герцогына қарсы Лотарды қолдағандығы үшін оның үйленуі мен мұрагерлігі уәде етілген. Гертруда үш саксон әулетінің мүліктеріне мұрагер болды: Супплинбургтер, Брунонидтер және Нортхайм графтары. Бұл неке 1070 жылдан бері Бавария герцогтары болып келген Велф әулетінің билігін Германияның солтүстік бөліктеріне дейін кеңейтті. Олардың Генрих Арыстан есімді ұлы болды.
Мансап
Генрих өзінің қайын атасы патша Лотар мен Хогенштауфен ағайындары, герцог Фридрих II (Генрихтің қайын інісі, оның қарындасы Юдитке үйленген) және Франкония герцогы және Германияның анти-патшасы Конрад арасындағы соғыста адал қолдаушы болды. Осы күрес кезінде Генрих Бавариядағы Бёген графы Фридрих бастаған көтерілісті басумен де айналысты, оның барысында герцог пен граф Регенсбург епископы лауазымына өз кандидаттарын тағайындауға тырысты. 1133 жылы граф Фридрих бағынды, ал екі жылдан кейін Хогенштауфен ағайындары император Лотармен келісті. 1136 жылы Генрих қайын атасымен бірге Италияға сапар шекті, императорлық армияның бавариялық бөлімшесіне қолбасшылық етіп, Оңтүстік Италиядағы Сицилия Корольдігіне дейін, Бариге дейін жорық жасады, жолында жерді қиратты. Осы жорықтағы әскери қабілеттерімен көзге түскен Генрих Тоскананың маркграфы болып тағайындалды, Спонхаймдік Энгельберт III-нің орнын басып, Лотардың Саксония герцогтігіндегі мұрагері атанды. Оған сондай-ақ Рим папасы Иннокентий II-нің қолынан Тоскана маргравины Матильданың жеке мүліктері берілді. 1137 жылы желтоқсанда Италиядан оралғанда император Лотар қайтыс болды, Генрихтің байлығы мен мәртебесі оны неміс тәжіне лайықты үміткер етті. Фрайзингтік Оттонның айтуынша, Саксония герцогы болып тағайындалғаннан кейін ол «теңізден теңізге, Даниядан Сицилияға дейін» созылған мемлекетпен мақтанған. Алайда, оның «Мақтаншақ» деген лақап атын әкелген қасиеттері әмірлердің қызғанышын тудырды, нәтижесінде оның сайлануына кедергі келтірді. Жаңа патша Конрад III Генрихтің Лотардан алған императорлық регалияларын талап етті, ал герцог Саксония герцогтығымен өзіне сенім білдіруін сұрады. Бірақ оның билігінен қорқып, Конрад екі герцогтықтың бір қолда болуы заңсыз деп мәлімдеп, бұған келісуден бас тартты. Келісімге келу әрекеттері сәтсіз аяқталды, ал 1138 жылдың шілдесінде Генрих адалдық серт беруден бас тартқаннан кейін ол құрықталып, екі герцогтығынан айырылды. Бавария жаңа король Конрадтың жартылай бауыры, Австриялық Леопольд IV Бабенберг маркграфына берілді. Саксонияны ұстауға тырысқан, бірақ ресми түрде тағайындалмаған Генрих, Саксонияның соңғы Билунг герцогы Магнустың кіші қызы Эйликаның ұлы, Аскания графы Альберт Аю берілді.
Өлім және соңынан
1139 жылы Генрих өзінің жауларын Саксониядан қуып шығып, Баварияға шабуыл жасауға дайындалып жатқанда, Кведлинбургте кенеттен қайтыс болды. Генрих Кенигслуттер императорлық соборында әкесінің анасы император Лотар мен Нортхаймдық Рихензаның қасында жерленген. Оның өлімінен кейін ұлы Генрих Арыстан кәмелетке толмаған қалды, ал кейіннен ол Саксонияны алды, ал Генрих II, Австрия герцогы Баварияны иеленді. Конрад діни қызметкер, Генрихтің қызметінде болғанда, королева Гертруданың өтінішімен «Роланд әнінің» неміс тіліндегі нұсқасын – «Роланджыры»-н жазған болуы мүмкін.