Кіріспе

Грек мемлекеттерінің тарихи федерациясы, ағылшын әуесқой футбол лигасы.

Коринф лигасы, сондай-ақ Грек лигасы (κοινὸν τῶν Ἑλλήνων, koinòn tõn Hellḗnōn; немесе жай ғана οἱ Ἕλληνες, the Héllēnes) – Филипп II жасаған грек мемлекеттерінің федерациясы, б.з.д. 338–337 жылдары құрылған. Лиганың құрылу мақсаты – грек әскери күштерін македондық басшылық астында (гегемония) біріктіріп, Парсы Ахеменид империясын бағындыру. Филипп патшаға б.з.д. 346 жылы Исократ парсыларға қарсы Грекияны біріктіруді ұсынған. Херонея шайқасынан кейін Коринф лигасы құрылып, Филипп басқаруына көшті. Александр Македонияны кеңейту және Парсы империясынан кек алу үшін Азияға жоспарлаған пангеллендік жорығында әкесінің лигасынан пайдаланды. Эллинистік кезеңде Македонияның кейбір Антигонид билеушілері лиганы қысқа ғана уақытқа қайта жаңғыртты, ол «Грекиялық одақ» деп те аталды. «Коринф лигасы» атауын қазіргі тарихшылар ойлап тапты, себебі Лиганың алғашқы кеңесі Коринфте өтті, бірақ грек сөзі synedrion «лига» емес, «конгресс» немесе «конференция» деп аударылғанда дұрыс. «Грекиялық» сөзі грек тілінде «Грекия мен гректерге қатысты» деген мағынаны білдіреді. Бұл ұйым тарихта грек қала-мемлекеттерінің (Спартадан басқа, ол тек кейіннен Александрдың талаптарымен қосылды) алғаш рет бір саяси бірлікке біріккен кезені білдіреді.

Өмірбаян

Б.з.д. төртінші ғасырдың ортасынан бастап қала-мемлекеттер жүйесі (полейстер) пангректік бірлік идеяларымен біртіндеп күреске түсті. Бұл идеяларды кейбір жазушылар мен ораторлар, оның ішінде Изократ қолдады. Ол патша Филиппке (Изократтың "Филипп" сөйлеуінде) грек күштерін парсыларға қарсы біріктіруге шақырды. Лигада (әскери контексте автократор), кеңес (Синедрион) және судьялар (Дикастаи) болды. Лиганың ортақ істерін басқаруға мүше мемлекеттердің өкілдері (синедрлер) жауапты болды. Олар президенттік комитет (проэдрлер) шақырып, төрағалық етті. Бұл комитет бейбіт уақытта жеребе арқылы, ал соғыс уақытында гегемон тағайындады. Лиганың қаулылары Коринф, Афина, Дельфи, Олимпия және Пидна қалаларында қабылданып жарияланды. Лига мүше мемлекеттердің мөлшеріне пропорционалды түрде әскер жинады, ал Филип Коринф, Фива, Пидна және Амбракияда грек гарнизондарын (фроурархтар немесе гарнизон командирлері басқаратын) орналастырды.

Жалпы бейбітшілік туралы шарт

Коринф лигасының барлық мүше мемлекеттері "Ортақ бейбітшілік шарты" (Koine Eirene) бойынша қабылдаған антта тізімделген. Осы бейбітшілікті Акрокоринт және Халкис жоталарында, сондай-ақ Тебаның Кадмеясында орналасқан македониялық гарнизон күзетіп тұрды. (Афинада осы анттың фрагментті жазуы табылған)

Аударма

Ант. Зевс және Гайя атымен ант етемін.

Александриялық жорықтар

Жоғарыда айтылған антты бұзғаны үшін Тебаны жою туралы шешімді Коринф лигасының кеңесі көп дауыспен қабылдады. Антты бұзғаннан өзге, кеңес фивандықтардың парсы соғыстары кезінде гректерге жасаған сатқындығы үшін осылайша жазаланғанын айтты. Лиганы Ариан (I, 16, 7) Граник шайқасынан кейін (б.з.д. 334 ж.) еске алады. Александр Афинадағы Паллас Афина храмына 300 толық қару-жарақ жиынтығын (панополи) келесі жазумен жіберді. Сондай-ақ, Диодор Сицилий (Βίβλος ΙΖ’ 48. [6]) б.з.д. 333 жылы Исс шайқасынан кейін Александрға Грекияның құрметін (Алтын гүл шоғын) жеткізетін елшілерді жіберу туралы кеңес шешімін айтады. 331 жылы Мегалополис шайқасынан кейін Спарта Александрдан келісім шарттарын сұрады, ол лакедемондықтар Коринф лигасына қосылған жағдайда келісімге келді. Азиялық жорық кезінде Антипатр Лиганың орынбасар гегемоны болып тағайындалды, ал Александр афинялықтарға басқа мәселелерге көңіл бөлгендері жөн деп кеңес берді; егер оған бір нәрсе болса, Афина Грекиядағы билікті өз қолына алатын болады.

Салдары

Лига Ламиан соғысынан кейін 322 жылы таратылды. 306 жылы Саламис шайқасында Димитрий I Полиоркет жеңіске жеткеннен кейін, оның әкесі Антигон I Монофтальмус жиналған әскерлер тарапынан «Александр империясының патшасы» (Базилей) атағын алды және Эгей теңізі, Жерорта теңізінің шығысы мен Таяу Шығыстың көп бөлігіне бақылау алды. Антигон мен Деметрий өздерін екігемондар етіп, Филипп II-нің грек лигасының орнын қайта құруға тырысты, бірақ диадохтардың жаңадан құрылған коалициясы – Кассандр, Птолемей I Сотер, Селевк I Никатор және Лисимах 301 жылы Ипсус шайқасында оларды жеңіп, Антигон I-нің қаза табуына себеп болды. Антигон III Досон (б.з.д. 229 – 221) 224 жылы Грек лигасының орнын қайта жаңғыртты, бұл ретте оны «Грек одағы» деп атады және өзі оның президенті болды. Лига Македонияның гегемониясымен құрылған грек федерацияларының одағы (симмахия) ретінде жұмыс істеді. Бұл одақ poleis-тен емес, керісінше, ахеялықтар, тессалиялықтар, боэотиялықтар, эпироттар сияқты ірі аймақтық бірлестіктерден тұрды. Бұл федерациялар ішкі тәуелсіздіктерін сақтап, сыртқы саясат мәселелерінде бір-біріне тәуелді болды. Антигонның лигасы Антигонидтердің Оңтүстік Грекиядағы билігін кеңейтіп, 224 жылы Аркадияны қайтарып алды және 222 жылы Селасия шайқасында Спарта патшасы Клеомен III-ті жеңді. Досон Македониядағы ішкі тұрақтылықты қалпына келтіріп, елдің эллинистік Грекиядағы басым күш ретіндегі беделін қайта орнатуға қол жеткізді.