Көңілді ұлдар: Бродвей пьесасы және фильмдеулер

Кіріспе

Нейл Саймонның 1972 жылы Бродвейде қойылған пьесасы. Фильмге бейімделулер.

"The Sunshine Boys" - Нейл Саймонның екі актілік пьесасы, ол 1972 жылдың 20 желтоқсанында Бродвейде Джек Альбертсонның Вилли Кларк және Сэм Левиннің Аль Льюис рөлінде алғашқы рет көрсетілді, кейіннен фильмге және теледидарға бейімделді.

Сюжет

Пьесаның басты кейіпкерлері – Эл Льюис және Уилли Кларк. Льюис пен Кларк бір кездері «Саншайн Бойз» деп аталатын сәтті водевильдік комедиялық дуэт болған. 43 жылдық өнер жолында екеуінің арасындағы қарым-қатынас шиеленісіп, тілдеспей қалуға дейін жеткен. Пьесадағы оқиғалардан он бір жыл бұрын Эл шоу-бизнестен шығып, Уилли мансабын сақтап қалу үшін күрескен. Қазір есте сақтау қабілеті төмендеген қарт адамға айналған Уилли, өзінің агенті – немере інісі Беннің, комедия тарихына арналған CBS арнасының арнайы бағдарламасына Элмен қайта қосылу туралы ұсынысын көңгілсіз қабылдайды. Уилли мен Эл, Уиллидің пәтерінде кездесіп, классикалық дәрігер мен салық инспекторының сахналық көрінісін репетициялайды. Қайта қосылу жаман атмосферада басталады, екеуі де қойылымның әртүрлі аспектілеріне байланысты қызу дауласады. Бірақ Элдің қызының ынтасымен олар қойылымды өткізуге келіседі. CBS студиясындағы киімдерін кию кезінде Элдің Уиллидің кеудесіне басып, әрбір «Т» әрпі бар сөзді айтқан сайын оған түкіру әдетінен қойылым тоқтап қалады. «Саншайн Бойз» пьесасындағы бір әзіл – Уиллидің сахнадағы көптеген репетициялар кезінде серігінің тым күшті басып көрсетуші саусағымен кеудесіне басылып, ашуланып жүргені. Уилли жылап: «Көкшіл іздер қалған тесік болды кеудемде. Ол маған 43 жыл бойы саусағымен нұсқады!» дейді. Эл өкінішпен сахнадан кетіп бара жатқанда, Уиллидің ашуынан жүрек талмасы ұстайды. Екі аптадан кейін Уилли медбикенің күтімінде жазылып, денсаулығына келеді. Беннің кеңесімен ол Нью-Джерсидегі актерлердің зейнеткерлер үйіне көшуді шешеді. Эл, Уиллидің жағдайына алаңдап, оны аралайды. Екеуі сөйлескенде, Элдің де сол үйге көшуге ниеттенгені белгілі болады. Нейл Саймон екі танымал водевильдік командадан шабыттанды. «Льюис пен Кларк» дуетінің ұзақ жылдар бойы сақталуы Смит пен Дейлге ұқсас, олар театр әріптестерінен айырмашылығы, өмір бойы жақын достар болған. «Льюис пен Кларк» арасындағы сахна артындағы жауыздық Галлахер мен Шен командасынан шабыт алды, олар кәсіби тұрғыдан сәтті болғанмен, жеке өмірде дауласып жүрген. Басқа дереккөздер бұл туынды Вебер мен Филдске негізделгенін айтады.

The play's protagonists are Al Lewis and Willie Clark. Lewis and Clark were once a successful vaudevillian comedy duo known as the Sunshine Boys. During the later years of their 43 year run, animosity between the partners grew to the point where they ceased to speak with each other. Eleven years prior to the events of the play, Al retired from show business, leaving Willie struggling to keep his career afloat. Willie, now an old man struggling with memory loss, reluctantly accepts an offer from his nephew Ben, a talent agent, to reunite with Al for a CBS special on the history of comedy. Willie and Al meet in Willie's apartment to rehearse their classic doctor and tax collector sketch. The reunion gets off to a bad start, with the two getting into heated arguments over various aspects of the performance. However, thanks to the urging of Al's daughter, the two decide to go through with the performance. Willie and Al's dress rehearsal at CBS' studio is derailed by Al's aggressive habit of poking Willie's chest with his index finger and spitting at him every time he says a word that has a "T" in it. One of the running gags in “The Sunshine Boys” involves Willie's resentment over having been constantly poked in the chest by his partner's all‐too‐emphatic forefinger in the course of their countless routines on stage. Willie cries, “I had a black and blue hole in my chest. He gave me the finger for 43 years!” As Al walks off the stage in regret, Willie has a heart attack as a result of his agitated state. Two weeks later, Willie is recovering under the care of a nurse. Upon Ben's recommendation, he decides to move into an actors' retirement home in New Jersey. Al, concerned about Willie's well being, makes a visit. When the two talk, it is revealed that Al will be moving into the same home as Willie. Neil Simon was inspired by two venerable vaudeville teams. The longevity of "Lewis and Clark" was inspired by Smith and Dale who, unlike their theatrical counterparts, were inseparable lifelong friends. The undercurrent of backstage hostility between "Lewis and Clark" was inspired by the team of Gallagher and Shean, who were successful professionally but argumentative personally. Other sources say this is based on Weber and Fields.

Театр қойылымдары

Эммануэль Азенберг продюсерлік еткен және Алан Аркин режиссерлік еткен, 1972 жылғы Бродвейдің алғашқы актерлік құрамында Сэм Левен Аль Льюис рөлінде, ал Джек Альбертсон Уилли Кларк рөлінде ойнады, олар «The Sunshine Boys» деп аталатын вадевильдік комедиялық дуэтті құрады; пьесада Льюис Дж. Сэдлен Уилли Кларктың жүйсі Бен рөлінде ойнады. Сэм Левен мен Джек Альбертсон Бродвей қойылымын тастап, АҚШ-тың алғашқы ұлттық труппасында ойнағанда, оларды 1974 жылдың 12 ақпанында Лу Якоби Аль Льюис рөлінде, ал 1973 жылдың 30 қазанында Джек Гилфорд Уилли Кларк рөлінде алмастырды. Якоби Аль Льюис рөлін 72 қойылымда орындады. Алғашқы жұлдыз Сэм Левен, алғашқы Бродвей қойылымында Аль Льюис рөлін 466 рет орындап, содан кейін АҚШ-тың алғашқы ұлттық турнесіне жетекшілік етті. «Тони» сыйлығына ұсынылғандар: Саймон («Ең үздік пьеса»), Альбертсон («Пьесадағы ең үздік актер») және Аркин («Пьесаның ең үздік режиссері»), ал Альбертсон «Драмалық үстел» сыйлығын («Ең үздік орындау») жеңіп алды (сонымен қатар «Тони» сыйлығына да ұсынылды). Ал Хиршфельд Джек Альбертсонның Уилли Кларк және Сэм Левеннің Аль Льюис рөліндегі есімді жұлдыздарды бейнелеген «The Sunshine Boys» пьесасының Бродвей жұлдыздарының естелік карикатурасын жасады, ол 1972 жылдың 13 желтоқсанында «The New York Times» газетінде жарияланды. «Саусақпен тығуға болмайды» деп аталатын карикатурада саусақпен тығу әзілі және Уилли Кларктың 43 жыл бойы Аль Льюис (Сэм Левен) тарапынан үнемі және агрессивті түрде тығылып жүргеніне наразылығы көрсетілген. 1972 жылғы «The Sunshine Boys» қойылымы Нил Саймонның продюсер Эммануэль Азенбергпен ұзақ қарым-қатынасын бастады, ол Саймонның барлық түпнұсқа Бродвей пьесаларын және мюзиклдерін продюсерлік етті. «The New York Times» газетінің бас театр сыншысы Клайв Барнс 1972 жылдың 21 желтоқсанында алғашқы Бродвей қойылымын қарап шығып, былай деді: «The Sunshine Boys, мүмкін, Мистер Саймонның ең жақсы пьесасы. Ол драматургтің жүрегіне жақын тақырыпты қамтиды – вадевиль. Уилли Кларк – зейнеткерлікке дайын вадевиль комедияшысы. Оның ниеті жақсы, бірақ сөздері ұмытылып барады. Оның агенті – оның жүйсі, ұзақ жылдар бойы шыдаған және жақсы көретін адам. Бірақ тіпті картоп чиптерінің жарнамасы да жақсы болмады, картоп чиптерін шақырғысы келмейтін актер жұмысынан кетеді». Барнс Бродвейдің алғашқы жұлдыздары туралы былай деді: «Жүрек ауруына ұшыраған комедияшы Джек Альбертсон ешқашан қате сөз айтпайды. Ол әрқашан өкінішті, бірақ сізді жылатпайды. Тамаша. Оның қатал серігі Сэм Левен – ескі икемді жеуге арналған шайнама икем сияқты мықты, бірақ бір жағынан сүйкімді». Джек Альбертсон мен Сэм Левен «The Sunshine Boys» пьесасының Бродвейдегі алғашқы қойылымындағы есімді орындаулары үшін бірауыздан мақтауға ие болды, бірақ «The Sunshine Boys» репетициясына кіріспей тұрып Альбертсон мен Левен бір-бірімен таныс емес еді. Режиссер Алан Аркин «The New York Times» газетіне берген сұхбатында: «Енді олар Смит пен Дейл сияқты, «The Sunshine Boys» пьесасының негізін құраған аңызға айналған команда сияқты бірлесіп жұмыс істейді» деп еске алды. Аркин «Жек (Альбертсон) пен Сэм (Левен) арасында қатты дауласатын» деді. «Біз оның ешқандай мәні жоқ екенін түсінгенше, ол барлығын қорқытатын. Олар ашусыз, жалған шайқастар еді. Олар – кәсіби мамандар». Альбертсон: «Екеуінің арасында химиялық байланыс бар» деп сөзге араласты. «Ол менің не ойлайтынымды біледі, мен де оның не ойлайтынын білемін», - деді Альбертсон «The New York Times» газетіне. «Сэм екеуміздің ойымыз бір-бірімізге ұқсайды. Біреуің қақпақ соқса, екіншің қақпақ болады. Шын мәнінде, мен Сэмге қарағанда көбірек сөздерді ұмытамын». Екі кәсіби актер тек өз рөлдерін ғана емес, пьесаны да жақсы білгендіктен, сөздерді жауып тастай алды. «New York Post» газетінің театр сыншысы Ричард Уоттс-младший «Джек Альбертсон мен Сэм Левен үйдегі Гиелгуд пен Ричардсоннан бері ең жақсы актерлік команданы ұсынады» деп атап өтті. Пьеса 1997 жылдың 8 желтоқсанында Лицей театрында қайта қойылды, 1998 жылдың 28 маусымында 230 қойылымнан кейін жабылды. Джон Тиллингердің режиссерлігімен, актерлік құрамында Джек Клугман Уилли Кларк және Тони Рэндалл Аль Льюис рөлінде болды. Пьесаның Вест-Энд қойылымы, оның басты рөлдерін Дэнни ДеВито (Вест-Эндтегі дебюті) және Ричард Гриффитс ойнады, ол 2012 жылдың 17 мамырында ашылды және 28 шілдеге дейін 12 апталық маусымда ойнатылды. Гриффитс кейінірек ДеВитоның «Такси» серігі Джадд Хиршпен алмастырылды. 2013 жылы Ахмансон театрында Хирш / Девито актерлік құрамы туралы пікірде Майрон Мейсел: «The Sunshine Boys» алғаш рет Бродвейді (әлі де жақсартылмаған Джек Альбертсон мен Сэм Левенмен) 40 жылдан астам бұрын безендірді, бұл «Смит пен Дейл» эскизі «Доктор Кронхейт және оның жалғыз тірі науқасы» жаңа болған кездегідей ұзақ. Саймон бұл команда үшін жаңа, жақсартылған нұсқа жасады (Хирш пен ДеВито), және оның сол кездегі және қазіргі антикалық юморға білімі оған бұл эскизді заманауи комедиялық ортаға бұрмаламай, оның бастапқы күшін сақтап беруге мүмкіндік берді.

Produced by Emanuel Azenberg and directed by Alan Arkin, the original 1972 Broadway cast starred Sam Levene as Al Lewis and Jack Albertson as Willie Clark, the vaudevillian comedy duo known as the Sunshine Boys; the play co starred Lewis J. Stadlen as Ben, Willie Clark's nephew. When Sam Levene and Jack Albertson departed the Broadway production to star in the first U. S. National company, they were replaced by Lou Jacobi as Al Lewis on February 12, 1974, and Jack Gilford as Willie Clark on October 30, 1973. Jacobi performed the role of Al Lewis for 72 performances. Sam Levene, the original star, is credited with performing the role of Al Lewis 466 times in the original Broadway production before headlining the first U. S. national tour. Tony Award nominations went to Simon (Best Play), Albertson (Best Actor in a Play) and Arkin (Best Direction of a Play), and Albertson won the Drama Desk Award for Outstanding Performance (and was nominated for a Tony as well). Al Hirschfeld memorialized the legendary starring performances of Jack Albertson as Willie Clark and Sam Levene as Al Lewis, the original Broadway stars of The Sunshine Boys, by creating an iconic caricature for The New York Times on December 13, 1972. Titled "Don't Poke With The Finger" the caricature references the finger poke running gag and Willie Clark's resentment over having been constantly and aggressively poked during the show and for 43 years by Al Lewis played by Sam Levene. The 1972 production of The Sunshine Boys marked the beginning of Neil Simon's long association with producer Emanuel Azenberg, who produced all of Simon's original Broadway plays and musicals that followed. Clive Barnes, The New York Times chief theatre critic, reviewed the original Broadway production on December 21, 1972, stating: "The Sunshine Boys is probably Mr. Simon's best play yet. It deals with a subject very dear to the playwright's heart—vaudeville. Willie Clark is an almost retired vaudeville comedian. His heart is willing, but his lines are failing. His agent is his nephew—long‐suffering and much‐loving. But even a potato‐chip commercial has not gone well, and any actor who cannot crunch potato chips has got to be on his way out." Regarding the original Broadway stars, Barnes stated: "Jack Albertson as the heart stricken comic never puts a line wrong. He is always pathetic but never enough to make you cry. Lovely. His acerbic partner, Sam Levene, is as tough as vintage chewing gum, and yet with a sort of credible lovability." Jack Albertson and Sam Levene won unanimous rave notices for their legendary starring performances in the original Broadway production of The Sunshine Boys even though before The Sunshine Boys went into rehearsal Albertson and Levene were strangers. Director Alan Arkin recalled in an interview with The New York Times, "Now they work as collaboratively as did Smith and Dale, the legendary team on which “The Sunshine Boys” is partly based." Arkin said "Jack (Albertson) and Sam (Levene) would have these terrific yelling matches". "It used to scare hell out of everybody until we realized that it meant nothing. They were mock battles, completely without anger. They're consummate professionals.” Albertson interjected: "There is a “chemical” between the two". “He knows what I think; and I know what he thinks,” Albertson told The New York Times. “Sam and I have the same thing in the play. If one of us blows a line, the other covers. Frankly, I blow more lines than Sam does.” The two pros were able to cover lines as they each knew the play, not just their roles. New York Post Theatre Critic Richard Watts Jr. observed "Jack Albertson and Sam Levene offer the best team acting since Gielgud and Richardson in Home". The play was revived on Broadway at the Lyceum Theatre, opening on December 8, 1997, and closing on June 28, 1998, after 230 performances. Directed by John Tillinger, the cast starred Jack Klugman as Willie Clark and Tony Randall as Al Lewis. A West End production of the play, starring Danny DeVito (in his West End debut)) and Richard Griffiths, opened on May 17, 2012, and played a limited 12 week season until July 28. Griffiths was later replaced by DeVito’s “Taxi” co star, Judd Hirsch. In a 2013 review of the Hirsch/Devito cast at the Ahmanson Theatre, Myron Meisel observed: It’s been more than 40 years since The Sunshine Boys first graced Broadway (with the still unimprovable Jack Albertson and Sam Levene), nearly as long in the tooth as the "Smith and Dale" sketch “Dr. Kronkheit and His Only Living Patient” was when this show was new. Simon fashioned a new, improved update on the routine for his fictional team of Lewis & Clark (Hirsch & DeVito), and his knowledgeable ear for what was then vintage and is now antique humor allows him to bring these anachronistic stylings into a then contemporary comic setting without compromising the integrity of their original zingy ballsiness.

Америка нұсқалары

1975 жылы түсірілген фильмде Жорж Бернс Льюис рөлінде, ал Уолтер Маттау Кларк рөлінде ойнайды. Бернс осы рөлі үшін "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. 1977 жылғы телепилотта Лайонель Стэндер Льюис, ал Ред Бутонс Кларк рөлінде. Пилотты серияға алу жоспары болмады, бірақ ол 1977 жылдың 9 маусымында NBC арнасында көрсетілді. 1996 жылғы телефильмде Вуди Аллен Льюис, ал Питер Фолк Кларк рөлінде ойнайды. Нил Саймон өзінің пьесасын Hallmark Entertainment үшін бейімдеді. Джон Эрман режиссерлік еткен бұл фильм 1997 жылдың 28 желтоқсанына дейін көрсетілмеді. Басқа актерлердің арасында Майкл МакКин, Лив Шрайбер, Эди Фалько, Сара Джессика Паркер және Вупи Голдберг қосалқы рөлдерде ойнады. Саймонның теледрамасы оқиға орнын жаңартты және екі комедиантты теледидардың алғашқы жылдарының өнімдері етіп көрсетті, драматург осы саладан бастау алған еді. Фильмдік нұсқасынан айырмашылығы, олар ұрысқан адамдар ретінде бейнеленгенімен, олардың арадағы антагонизмі Маттау мен Бернстің кейіпкерлерінің жаман қарым-қатынасымен салыстырғанда осыншалықты күшті болған жоқ.