Кіріспе

Мизерере, оп. 44 - Генрик Гореккидің 1981 жылы үлкен (120 дауыс) а капелла аралас хор үшін жазған хорлық шығармасы. Мәтін бес сөзден тұрады: "Domine Deus Noster" (Құдайымыз Ие), олар алғашқы он бөлімде қайталанады, ал он бірінші және соңғы бөлімде "Miserere nobis" (Бізге мейірімділік таныт) хормен шешіледі. Бұл екі жол да жалбарынған өтініш ретінде айтылған. Әдеттегі қойылым 35 минутқа созылады. Горецки бұл шығарманы 1981 жылы Польшаның "Солидарность" кәсіподағына қарсы үкіметтің араласуына наразылық білдіру үшін жазды. Сол жылдың желтоқсан айында әскери жағдай енгізілгеннен кейін, бұл шығарманы орындау мүмкін емес болды, ал 1987 жылға дейін шығарма орындалмады. Бірінші қойылым 1987 жылы 10 қыркүйекте Влоцлавкедегі Свято-Станислав шіркеуінде, ал бір күннен кейін Бидгощьде Бидгощь филармониялық хорының дирижері Станислав Кравчиньскиймен өтті.

Өмірбаян

Генрих Горецки өзінің "Мизерере" атты шығармасын Бидгош қаласына арнады. Бидгощ оппозициялық "Солидарлық" және "Ауылдық ынтымақтастық" ұйымдарының мүшелері (поляк халқының шамамен үштен бір бөлігін құраған) мен поляк милициясы арасындағы қақтығыстың орны болды. 1981 жылдың 19 наурызында сағат оннан жетіге жуық Уақытша кеңеспен ұзаққа созылған келіссөздерден ұйымдарды алып тастау үшін жіберілген шамамен екі жүзге жуық милиция ұйым мүшелеріне зорлық-зомбылықпен шабуыл жасады. Бірінiң бас сүйегi мен қабырғалары күйіп, миы зақымдалған; тағы екеуi ауыр жарақат алды, бұл да поляк халқының көңіл-күйiн оятты. Бидгощта болған оқиғадан тоғыз ай өткен соң оппозициялық ұйымдар заңсыз деп танылды және армия генералы Войцех Ярузельский әскери жағдай жариялады. Бұл кезеңде жұмысты орындау мүмкін болмады, ал Горекки аяқталған жұмысты көзден таса етіп қойды. 1987 жылы 10 қыркүйекте Влоцлавекте өткен 15-ші Бидгощ музыка фестивалінде премьерасы алдында ол жұмысты қайта қарады. 1984 жылы Влоцлавкеде діни қызметкер Ежи Попилушко мемлекеттік полиция тарапынан өлтірілді. Билік премьераны жарнамалауға тыйым салды, бірақ барлық орындықтар бос қалды. 1976 жылғы Үшінші симфониясынан кейін Горецки кіші масштабты музыкалық формаларды қабылдады, мысалы, қысқа, сүйемелдемейтін хорлық шығармалар (мысалы, Broad Waters, Op. 39, оның Бес Мариан әндері, Оп. 54) және камералық шығармалар; Мизерере 1980 жылдары оның 2-ші және 3-ші симфонияларын еске түсіретін жалғыз үлкен масштабтағы шығармасы болды. Сонымен қатар, оның музыкасы бұрынғы сериялық композицияларға қарағанда оның жазуында әрмониялық және мелодиялық жағынан қарапайым болды. Оның композициялық стиліне негізгі үш музыкалық әсер әсер әсер етті: поляк халық әндері, католик әндері және өткендегі поляк музыкасы, ең алдымен Карол Шимановскийдің шығармалары. Осы әсерлерден Гөрекки музыкасында екі композициялық өзек пайда болды: Гөреккидің "мото" мотиві (әдетте Эолия немесе Дориан шкалаларының алғашқы үш биіктігінде кіші үшіншіліктің көтерілуі); және "Скиерковский бұрылысы" (Гөрекки девизі төмен түсетін жарты қадаммен соңынан) Кароль Шимановскийдің музыкасына әсер еткен поляк халық музыкасын жинаушы үшін аталған. Гореккидің девизі мен айналуы Мизерередегі маңызды мотивациялық элементтер болып табылады. Шынында да, жұмыстың алғашқы ноталары - бұл девиз және бас II s-тің бір дауыста әндеген Aeolian (pitches A B C B) түрінде айналады. Сонымен қатар, Мизеререде киелі музыканың әсері мол. Монодикалық ашылу дәстүрлі поляк ән-жырына негізделген. Келесі екі бөлімді бөлімде I бас қосылған, бұл поляк діни қызметінде кең тараған екі бөлімді қасиетті әнді көрсетеді. Әр қарапайым әуеннің қайталанатын сипаты - әннің әсерінің тағы бір мысалы. Соңында, Гореккидің хорда кемінде 120 әнші болу керектігі қауымдық ән айтуды еске салады.

Құрылымы

Өзінің көптеген композициялары сияқты, Горекки Мизерере орындау ұзақтығын көрсетеді. Үлкен аралас хор үшін 37 минутқа созылған шығарма негізінен барлық А эолияда аркалық формада жазылған. Ол бір нүктеге дейін күшейіп, содан кейін қайтадан қайтады. Горецки Мизерере сегіз дауыс бөлігіне (сопрано I + II, Альто I + II, Теноры I + II, Басы I + II) қосымша құрылыммен жазды. Бұл дегеніміз, әр дауыстық кіріс бұрыннан бар бөліктердің үстінен қосылады. Гьореккидің ғалымы Адриан Томас бұл бөлімдерді параграфтар деп атайды. Әр бөлім алдыңғы абзацқа негізделеді, бірақ олардың өзіндік ерекшелігі бар. Мизерере операциясы . 44, әр бөлімнің шамамен орындалу ұзақтығын құрайтын композитормен белгіленген 11 бөлімнен тұрады. Бірінші бөлім екінші баспен келесі ең жоғары бөлікпен басталады. Бұл формуладан жалғыз ауытқу 8-бөлімде, онда Гореки 9-бөлімге дейін күтілетін бірінші сопранолық кіруді өткізеді. Алғашқы он бөлім "Domine Deus noster" мәтініне, соңғы бөлім "MISERERE NOBIS" мәтініне, Гореккидің өз қолымен қалыңдықта жазылған. Бүкіл шығармада тек ақ түстегі ноталар қолданылады, олар үштіктің аралығына қатты сүйенеді. 2-6 бөлімдерінде, әдетте, үшеулік үшеуліктерге салынған хордтар, әсіресе 4-ші 6-шы бөлімдегі А-дағы 9-шы хордтар бар. 7-ші бөлім текстура мен гармония жағынан айтарлықтай қарапайым; Альто, Тенор және Бас бүкіл қозғалыста E ұстайды, өйткені Sop II кантусты әндейді. Бүкіл шығармада Горецки "błagalnie" (жалынып-жалбару) деген терминді белгілейді, бұл мәтіннің өзі Забурдан (Зәб. 105:47) және Рим діни рәсімінің Agnus Dei. 8-ші бөлім, үлкен фортиссимолық бөлім, ешқашан өздігінен шешілмейді ол өзінің доминанты, G-ге қарай ырғақталады, және ешқашан тоникке шешілмейді, жеңіс сезімінен аулақ болады. Бұл Гьореккидің "Мизерере" шығармасының жеңіске жетуін ешқашан көздемегенін көрсетеді. Соңғы және он бірінші бөлім тыныш, бірақ "błagalnie"; ол тоналды ортада ауысқаннан кейін А Aeolian режиміне қайта оралады (7-ші бөлімде E-ге, 8-ші бөлімде C-ге), тек мелодикалық желіде кішкене ауытқулармен бірдей A минор акорды соғады. Соңғы бөлімде әр мелодиялық бөлік ең көп дегенде төрт ноталық диапазонды жылжытады, бірақ гармониялық диапазон статикалық. Ол тек ақ пернелерді ғана қолдану мәселесін IV43 акорды қолдану арқылы шешеді, бұл G өткірлігін пайдалануды талап ететін доминантты акордтың орнына. А минор "MISERERE NOBIS" хордаларының қайталанатын медитациясы шығармаға проблемалық болатын түпкіліктілікті береді.