Кіріспе

Лингвистикалық сын - бұл, бәлкім, Киелі кітапты сынға алудың немесе мәтіндік сынның ең көне түрі. Бұл үшін Киелі кітап тілдерін, яғни грек және еврей тілдерін ғана емес, арамей (Исаның өзі сөйлеген тіл) және мысыр (Мұсаның ана тілі) тілдерін де зерттеу керек. Арамей және мысыр тілдерінің белгілі бір мәтіндерге әсер етуінен басқа, яғни біздің еврей және грек қолжазбаларында жазылған сөздер, арамей және мысыр тілдері ана тілдері болған жазушылардың ойларында ойлап табылғаннан кейін, бізде тек осы тілдерде жазылған мәтіндердің бөліктері бар. Торада көптеген мысырлық қарыздар сөздері бар. Мысалы, Мұсаның өзенге құйылуы туралы оқиғада (Шмот/ Шығыс 2:3), кеме, өзен және бұқаларды ұстайтын сөздердің бәрі египет тілінен еврейшеге аударылған. Мұсаның балалық шағы туралы толық баяндауда Яһудада мысырлық сөздерді 18 рет кездестіреді. Даниял мен Езра кітаптарының көп бөлігі, сондай-ақ Еремия мен Нехемия кітаптарының кей бөліктері арамей тілінде жазылған. Тілдік сын үшін өте маңызды басқа тілдерге аккад, угарит және латын тілдері жатады. Сонымен қатар, сыншыны қызықтыратын тілдерге қарай, араб, хет, эблам, қанахан және финики тілдері пайдалы болуы мүмкін. Лингвистикалық сын тектілік сынмен бірдей емес, бірақ ол сол пәнге жатады. Тексеру сын тек бір тіл ішінде кездесетін құбылыстарды, мысалы, элизияны және тіпті оған диктант жазған кездегі жазушының қателіктерін зерттей алады; лингвистикалық сын тілдердің бірінен екіншісіне аудару процесінде бір-біріне қалай әсер ететінін және тілдің уақыт өте келе психолингвистикалық және аудиолық жағынан қалай өзгеретінін тексереді. Тілдік сынға ие ғалым Матай 27:46/Марқа 15:34 сияқты тармақтарға назар аударған болар, грек мәтіні "Құдайым, Құдайым! Мені неге тастап кеттің?" - деді. (ҚҚЖ) және Исаның өлім жазасына кесілгенде айтқан арамей сөздерінің грекше аударылуын соқырлықпен қабылдамай, арамей тіліндегі осы үзіндіге қарап, грек тіліндегі қате аударма екенін және дұрыс аударма, шын мәнінде, "Құдайым, Құдайым! Осы сәт үшін мен аман қалдым!" немесе "Құдайым-ай, Құдайым-ай! Мен осы жерге келдім!" Арамей тіліндегі мәтінді зерттегеннен кейін, мәтіндегі "shabaktani" сөзі тастап кеткен немесе тастап кеткенді білдірмейді (ол сөз nashatani болады); ол сақталған немесе тағайындалған дегенді білдіреді.