Кіріспе

Herrevad Abbey (Herrevadskloster, Herrevads Kloster) - қазіргі Швецияның оңтүстігіндегі, бірақ 1658 жылға дейін Данияда болған, Сканнияның Клиппан муниципалитеті Льонгбьедке жақын орналасқан цистерциан монастыры. Қазір ол Херревад қамалы (Herrevads slott, Herrevads Slot) деп аталатын ауыл үйі.

Тарих

Херревад аббатшылығы 1144 жылы Данияның алғашқы цистерциан монастыры ретінде Лунд архиепискобы Эскилдің қолдауымен құрылған. Аңыз бойынша, Германиядағы Хилдесхайм университетінде оқып жүрген кезінде Ескил ауырып, өлімге жақын екені айтылған. Оған арманда Қасиетті Мариям көрінді, егер ол аман қалса, әр түрлі ордендерден бес монастырь құруға уәде берді. Эскил Лунд соборындағы кафедраның провосты, Роскилде епискобы болды және Лунд архиепискобы ретінде өзінің ағасы Ассер Свендсеннің орнын басып, осы маңызды қызметтерден өзінің уәдесін орындай алды. Кейбір даниялық бенедиктиндік монастырлар оның тұсында тәртіпсіз болды, ал цистерциандар қазіргі діни үйлерді Киелі Бенедикттің ережесінің бастапқы қатаңдығына қайтаратын реформаторлар ретінде көрінді. Бастапқы атауы, Херузат, "армиялық форд" дегенді білдіреді, бұл Ронне өзенінің үстіндегі фордқа қатысты. Аббатхана салынғаннан кейін ол Herrevad немесе "Патшаның боғазы" деп аталды, өйткені аббатханаға боғазды, кейіннен көпірді сауда үшін пайдаланғаны үшін төленген алым. Эскил Бернард Клервоға хат жазып, Херревадтың бірінші абысы Роберттің басшылығымен Систерциан аббатшылығынан он екі монахты Данияға келіп, жаңа монастырды құруды сұрады. Кейіннен тағы тоғыз адам даниялықтарға цистерциан орденімен байланысты қолөнер мен ауыл шаруашылығына қатысты нұсқаулар беруге жіберілді. Архиепископ Эскил аббатхананың жерін берді және оның құрылысына өз қалтасынан қаржы бөлді. Ол Lyngbyhed ауылының жанында, қазір Ljungbyhed, жоғарыда аталған фордта салынған, ол Швеция мен Дания арасындағы негізгі жолда орналасқандықтан және екі елдің нарықтарына қолжетімді болғандықтан маңызды болды. Аббатхана 1150 жылы бағышталған, бірақ ол толық емес еді; бастапқы бағышталу, бәлкім, Баталы Қыз Мәриямға (Vor Frue Kloster) арналған. Ғимарат 1158 жылы басталып, роман стилімен құмтастан салынған. Құрылыс бірнеше онжылдыққа созылды және шығындар себептерімен кірпішпен жалғастырылды. Бастапқы монастырлық кешен 1291 жылы өрттен қатты зақымдалған. Бастапқы құмтасты өрт ыстығымен қираған, сондықтан жаңа және үлкен кірпіш готика шіркеуі басталды, ол Лунд соборының өзінен кейін екінші орынды иеленді. Оның ұзындығы 53 метр, ені 19 метр, ені 28 метр болатын екі кеме жолы бар. Аббатхананың аумағы үлкен шіркеуден және жатақхана, асхана және жертөле ретінде қызмет еткен үш диапазоннан, егіндік жұмысты жасайтын және аббатхананың уақытша істерін басқаратын ер бауырластардың баспанасы үшін диапазоннан және діни мәтіндердің көшірмесі жасалған кішкентай кітапхана мен скрипторийден тұрады. Кейбір ғалымдар бұл туралы келіспейді, бірақ ортағасырлық Сканн заңын жазу үшін руналарды қолдану әрекеті - Кодекс Руникс (Skånske Lov) - сол жерде жасалған деп санайды. Herrevad аббатшылығы уақыт өте келе Даниядағы ең ірі және ең бай монастырлық үйлердің біріне айналды, әрине, Данияның сол кездегі бөлігі болған Сканьеде. Аббатхананың ең жоғары дәрежеде 400-ден астам табыс әкелетін мүлкі болды. Ол бірнеше ұрпақ бойы ақсүйектер мен Данияның патша отбасының қолдауына ие болды. Херревад Данияда үш қыз үйін құрды: Холме абатханасы, Твис абатханасы және Лёгум абатханасы, сондай-ақ Швецияда бірнеше үй.

Тарату

1513 жылы шіркеудің хоры кеңейтіліп, аббат шіркеуінің соңғы бөлігі толықтай салынып бітті. Систерциандықтардың еңбекқорлығы мен жерді дұрыс пайдалану үрдісі аббатхананың патшаға үлкен құндылық әкелді. 1536 жылы протестанттық реформация кезінде Дания лютерандық патшалыққа айналды, ал барлық діни үйлер мен олардың меншігі тәжге түсті. Әуежайдың шаруашылықтарымен қатар, ол ерекше бір қадаммен секуляризацияланды, бірақ монастырь ретінде жұмыс істеуін жалғастырды. Монахтар мен діндар бауырластарға 1565 жылы жерді корольдікке абат Лауридс тапсырғанға дейін қалуға рұқсат етілді. Оның қабір тасы Херревад қамалындағы шіркеудің ішінде сақталған. Оның қайтыс болған күні, 30 қазан 1572 жылы, Skåne кез келген діни үйдің тірі қалған басшыларының ең соңғысы болып табылады. Әбатханалық мектеп 1575 жылға дейін жұмыс істеді. 1585 жылға дейін шіркеудің керегі жоқ деп танылғанға дейін аббат шіркеуі лютерандық қызмет көрсетуді жалғастырды. Herrevad белгілі дворян Стен Бильге және оның әйеліне өмір бойы берілді. Биль Тихо Брагедің ағасы болды және Браге шетелде оқығаннан кейін Херревадта тұруға кеңес берді. Блл Брахеге ескі монастырдың бір ғимаратында зертхана салуға қаржы бөлді. Ол зертхананы қағаз жасаудың жаңа әдісін ойлап табу үшін пайдаланды. 1570 жылы Брахе алғаш рет Скандинавияда Херревадтың маңындағы Клиппан диірменінде қағаз өндірді. Оның өтініші бойынша Херревадта еліміздегі алғашқы шыны зауыты салынды. Тихо Браге 1572 жылы 11 қараша күні түнде Кассиопея шоқжұлдызында орналасқан "Венерадан да жарық" жаңа жұлдызды тіркеген кезде Херревада әлемге әйгілі астроном болды. Ол басқаларды оны көруге шақырып, жаңа жұлдызды "Стелла Нова" деп атады. Ол өзі жасаған секстантпен қазір супернова деп аталатын затты бір жыл бойы зерттеді. 1573 жылы Копенгагенде өзінің зерттеулерін жариялаған Брахе астроном ретінде танымал болды. Кейіннен ол 1576 жылы Гульдендегі Хвен аралына көшіп барды, онда ол Ураниборгтың астрономиялық обсерваториясы мен алхимия зертханасын салды. Herrevad 1658 жылға дейін бірнеше басқа ақсүйектерге өтті, содан кейін Skåne Швециямен бірікті. Herrevad кейін швед графы Корфиц Ульфельдтке берілді, содан кейін бірнеше басқа швед дворяндарына берілді, бірақ ақыр соңында швед тәжіне қайта оралды. Абатхананы 1709 және 1710 жылдары Дания мен Швеция арасындағы соғыстарда Дания әскері тонаған. Швецияның Карл XI шіркеудің қираған ғимараттарын қиратып, материалдарын өзінің неміс шіркеуін салу үшін Мальмёға тасымалдауға бұйрық берді. Аббатхананың жалғыз сақталған бөлігі - шіркеудің ескі сакристикасының бөлігі, ол сарай ретінде пайдаланылған.

Кейінгі тарих

Herrevad 1691 жылы монастырь кешенін қиратудан кейін Солтүстік Skåne атты полкіне берілді. 1727 жылы полк штабы үшін жаңа ғимарат абатхананы бұзудан қалған құрылыс материалдарынан тұрғызылды. Кейіннен ол командирдің резиденциясы болды, бірақ Herrevad Abbey деген атауын сақтады. 1745 жылы резиденция кеңейтіліп, сарбаздар оны "Херревад қамалы" (Herrevad Slot) деп атады. 1816-1819 жылдары Империя стилімен екі қанаты қосылды және Херревад қамалы атауы ресми түрде қабылданды. Ғимараттарды әртүрлі әскери бөлімдер 1994 жылға дейін қолданған, содан кейін Herrevad Castle жеке меншікке өтті. Қазіргі уақытта ол қалпына келтірілуде. 1980 жылдары қазба жұмыстары хордың негіздерін және кеменің кейбір бөліктерін тапты, олар әлі де көрінеді.