Кіріспе

Шотланд адмиралы (1658-1741) Томас Гордон (шамамен 1658-1741) - Шотландия Корольдік Әскери-теңіз флотының коммодоры және Ресей Императорлық Әскери-теңіз флотының адмиралы.

Ерте мансап

Ол 1693 жылы "Абердиннің Маргарет" сауда кемесінің капитаны болған кезде, ол шет елге бармақ үшін қауіпсіз жүріс үшін қажетті Жерорта теңізі паспортын алды. Абердин кеме жүргізушілер қоғамының есеп кітаптарында ол 1688 - 1693 жылдар аралығында осы порттан жұмыс істегенін көрсетеді.

Шотландия Корольдік теңіз флоты

1703 жылдың 17 шілдесінде Гордон Шотландияның Корольдік әскери-теңіз флотының кемесі "Royal Mary" кемесінің капитаны болып тағайындалды. "Royal Mary" кемесі Шотландияның шығыс жағалауын жаудың әскери кемелеріне қарсы қорғауға арналған. Келесі жылдың мамыр айында "Royal Mary" француз капері "Лиса" Дюнкеркті тұтқындап, оны Лейтке алып барды, онда оның экипажы Лейт пен Канонгейттің тольбуттарында қамалды. Тұтқындарға азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін жәрдемақы берілді. 1704 жылдың тамызында ол Дюнкерктегі Мармедон атты жекешелік кемесін басып алды және оны Лейтке әкелді, онда экипаж алдыңғы француз кемесінің адамдарына ұқсас болды. Сол жылы ол екі-үш қарақшыны тұтқындап, осы мәселені біршама шешті. 1705 жылы 28 қаңтарда Гордон голландтық "Кэтрин" кемесін басып алды. Бұл тұтқындау Голландияда үлкен алаңдаушылық тудырды және Анна патшайымға кеме иелері кінәсіз екенін атап, Канар аралдарынан келген шарап жүгін Роттердамға түсіру үшін паспорттары бар екенін атап өтті. Испаниямен және Канар аралдарымен сауда екі ел арасындағы келісім бойынша рұқсат етілді. Бұл іс бірнеше жыл бойы жалғасты, бірақ кеме екі апта ішінде Лейт қаласында сатылды. Ол сондай-ақ заңсыз француз паспорты бар екені белгілі болды және кемедегі аспаз мұны Гордонға айтып, оны өткен күні ұрып-соққан капитаннан кек алды. Ол сондай-ақ Остендтен төрт қарулы шағын капер, Сент-Эспиртті тұтқындады. Адмиралтействодан кеме сатып алуға рұқсат алғаннан кейін ол оны Кішкентай Гордон деп атады және оны саудаға жіберді. 1705 жылы 12 наурызда лейтенант Джордж Рамзи екі сержантпен, үш капралмен және отыз үш сарбазбен бірге екі ай бойы Шотландияның шығыс жағалауында жүзіп жүрген кезде "Royal Mary" кемесінде болды. 6 маусымда круизді тағы екі айға ұзартты. Сол кездегі әскерилердің мақсаттары белгісіз, бірақ олар якобиттер жұмыс істейтін жерлерге түсірілуі мүмкін еді. 1707 жылы ағылшын шығыс үнді компаниясының кемесі Ворчестердегі капитан Томас Грин мен оның екі офицері Лейтте қарақшылық үшін жазаға тартылғанынан кейін шотланд және ағылшын үкіметтері арасындағы қарым-қатынас нашар болды. Шотландияның Дариенде колония құруға тырысуы сәтсіз болды, ал экспедиция қайтып келгенде олардың бірі, Speedy Return, жоғалып кеткен. Шотландиялық топ капитан Гринді экипажды өлтіріп, кемені басуда деп айыптады. Ол және оның адамдары Шотландияның жоғары адмиралтейство сотымен сотталды, кінәлі деп танылды және оларға қарсы дәлелдің толық болмауына қарамастан, Лейт-Сэндс-те өлім жазасына кесілді. Екі ел арасындағы жаман сезімдер Франция королі Людовик XIV сотының якобиттерін Ескі претендент кем дегенде Шотландиядағы монархиясын талап ете ала ма деп сұрауға мәжбүр етті. Ирландиялық және француз шпионы полковник Натаниел Хук Питерхедке жақын Слейнс қамалына қоныс аударды, онда ол Еррол графының үйінде жақсы қарсы алуына сенімді болды. Содан кейін ол Дельгатия қамалындағы Хей бекінісіне, Туррифке жақын жерге, Якобиттік басшылармен кездесті. Шотландияның ақсүйектері 25 мың тайпалық сарбаз бен 5 мың ат беруге уәде берген еді. 1706 жылы 7 наурызда Гордон комодор болып тағайындалды. Ол Лейттен "Royal Mary" (капитан Гамильтон) ілесіп шыққан "Royal William" кемесіне қосылды. Олардың міндеті - Шотландияның шығыс жағалауындағы кемелерді күзеттеу және конвойға жіберу еді. Алайда, адал капитан Гордон француз және Остенд каперлерін тұтқындауға қатысқан, ол ақшалай сыйлықтарға ие болды, ол француз кемесіне Джабобтың саяси агенттерін Слейнс қасабасына жіберуге қарсы болмады. Гордондар мен Ерролдар, олар бір-бірімен тығыз байланысты болғандықтан, шотланд тарихында өз рөлін атқарды, бірақ әрқашан монархтың жағында болған жоқ. Коммодор Гордон мен француз фрегаты "Аудациус" капитаны Хукке 14 белгі берді, олар бір-бірін тани алды.

Англиямен одақ

Шотландия мен Англия арасындағы одақ туралы келіссөздер осы уақытта жүргізіліп жатты. Комодор Гордон француздарға жақын арада қызметтен кетуді талап ететінін айтты, өйткені ол Одаққа келгенде, марқұм король Джеймс Стюарттан таққа заңды талапкер ретінде бас тарту үшін ант беруді көре алмады. Егер Франция патшасы оның қызметіне мұқтаж болса, ол өзінің 32 пулеметті фрегатымен бірге Францияға келеді. 1706 жылы коммодор Гордон Тайнемут-Хейвен портына кіргенде, дауыл кезінде мачтаға зақым келгеннен кейін, Корольдік флот кемесі Дунвичтің капитаны Джонс оған атқан деп шағымданады. Ол өзінің лейтенантын "Дунвичке" оқ атылған себебін анықтау үшін жібергеннен кейін, шотландтық әскери кемелеріне ағылшын суларында кең салтанатты ұшып жүруге тыйым салынғандығын білді. Гордон ағылшын және голланд кемелері шотланд суларында жиі кең салсақ киетінін атап өтті. Джонс сондай-ақ Гордонның таңертең және кешке қарудан атуына да наразылық білдірді. Гордон мен Джонс өздерінің лорд-адмиралдарына осы мәселе бойынша нұсқаулар беру үшін хат жазды, бірақ екі кемеде де Юнион Джекті ұшыруды талап ететін Одақ актісі оны автоматты түрде түзетті. Ежелгі шотландтық теңіз флоты Корольдік теңіз флотымен біріккенде шотландтық капитандардың ағалығына қатысты дау туындады. Ақырында олардың уақыты королева Аннадан капитандыққа тағайындалған кезден бастап есептелетіндігі туралы келісім жасалды. Бұл теңізде төрт жыл болғанның мәні жоқ екенін білдірді және дау біраз уақытқа созылды. Шотландиялық кемелердің атаулары Эдинбург және Глазго деп өзгертілді, өйткені Корольдік флотта Король Уильям және Корольдік Мэри деген кемелер бар еді. Осы атаулармен аталған кемелер әлі күнге дейін Корольдік флотта жұмыс істейді. Шотландияның үшінші әскери кемесіне Дамбартон қамалының атын сақтауға рұқсат берілді. Олардың ағылшын теңіз флотына қосылуы көптеген шотланд теңізшілеріне ұнаған жоқ. Гордонның жүз адамы Лит қаласында бас көтеріліске шықты, олар Вест-Индияға немесе өздерінің суларынан тыс басқа жерге жіберілетінін ойлап тапты. Олар Шотландия мен континенттік суларда қызмет етуге дағдыланған еді, сондықтан шетелде қызмет етуді ұнатпайтын. 1708 жылы 3 ақпанда капитан Гордон Леопард (50 пуля) кемесіне жіберілді және ол Монтроузеде адмирал сэр Джордж Бингтің британдық кемелері мен адмирал Форбиннің француз кемелері арасындағы ұрыс-керіске қатысқан кезде ерекшеленді. Капитан Гордон Форт теңізінің жағасында француздық "Солсбери" атты әскери кемесін тұтқындады. Бұл соғыс жолындағы жалғыз жүлде болды. Француздық кемелер үш аптадан кейін ғана Дюнкеркке жетіп, тарады. Адмирал Бинг "Көк" адмиралы болып тағайындалды және "Претендерді" Бёрнтислендке түсіруге тырысқан кез келген француз кемесіне қарсы тұру үшін Солтүстік теңіз флотын басқарып, бес мың француз әскерін басқарды. Адмирал Бингтің сыншылары болды және ол Бингтің қолынан келгеннің бәрін жасады деген сұрақ көтерілді және біраз уақыт бойы оған тергеу жүргізу қаупі төнді. Бақытымызға орай, наразылық басылып, Бингке Эдинбург қаласының бостандығы берілді, ал Парламент принц Джорджқа оның жеделдігі үшін алғыс білдірді. Британдықтар француз офицерлерінің қызғанышы мен дау-дамайлары көп уақытты жоғалтып алғанын білген жоқ. Саяхаттың қарсаңында патша қонағы қызылшадан ауырып, апасынан жұқты. Сондықтан оны түсіру әрекеті олар кетіп бара жатқанда тоқтатылды. Олар әлі де әскерлерді түсіруді жоспарлаған. 1709 жылы 10 тамызда Эдинбург экс-Рояль Уильям атаулы түрде Гарвиште су бұрғышы болу үшін батырылды. Оның ұзындығы - 30 м, ені - 9 м, тереңдігі - 3 м. 1709 жылы 5 қарашада Гордон Морға жіберілді. Ол оған ұлы Уильяммен бірге қосылды. 6 мамырда ол Кеңестің басшылығын қолға алды. Ол 1714 жылы таққа отырғанда король Георг І-ге ант беруден бас тартты және өз міндетін тастады.

Кейінгі еңбек жолы - Ресей әскери-теңіз флоты

Корольдік флоттан кеткеннен кейін Гордонға жаңа мүмкіндіктер ашылды және ол алдымен Францияға барып, королева Мэриге барды. Сол жерде ол капитан Огилвимен кездесіп, оның шынымен де "танулы капитан Гордон" екенін айтты. Ол Англия мен Францияда Якобиттер арасында хабаршы ретінде жұмыс істейтін Элизабет Огильвимен (Огильвидің туысы немесе мүмкін әйелі) бірге Калеге ағылшын арнасынан өтті. Ол "Юпитердің курьеры" деп аталды және Каледен Огильвиге мынадай хат жазды: "Менің жанымда біздің елдесіміз бар, оны Лондондағы достарымыз маған ұстады. Мен оны сендерге тапсыруды тапсырдым. Бірақ мен оны өз қолыммен алып кетуді аңсаймын. Ол менің нұсқаушы ретінде жасалған, егер білмеймін, бірақ мен өзімді оның болуы қажеттілігі астында табамын, оның ағаш әлемінен оны алып, ол алты жастағы бала сияқты саяхат туралы білмеймін. Ол сенбіге дейін Дюнкеркте болу үшін ораза ұстап отыр. Мен Құдайға ол мүмкін тез арада қалаған. Ол сондай асығысты, мен онымен жартылай барып мәжбүр болды 5 фунт ставкасы бойынша пакет қайықты жалдауға мақсатпен, немесе не өте жақын болды, шамадан тыс себеп, менің жолдасым көңіл көтеру үшін, біз үшін келді, сондықтан керемет дауыл ештеңе, бірақ біздің жарық бас бізді төменнен ұстап алады ". Ол 1717 жылы 1 маусымда Ұлы Петрдің ресейлік флотына қосылды және 1741 жылы 18 наурызда қайтыс болғанға дейін ресейлік офицер болып қалды. Гордон, қазір босқын ретінде қарастырылды, Голландиядағы патшамен бірге ағылшын ретінде сипатталған капитан Сондерс, капитан Хей және капитан лейтенанттар Уркхарт және Серокольд; екі жер офицерімен бірге, барлығы британдықтар. Гордон Ресейге келгеннен кейін, якобиттер патшаны өз істеріне қызықтырудың мүмкіндігін көрді. Патшаға осы мақсатта бірнеше хат жіберілді: принц Джеймстен тоғыз (172130), Мар графынан екі (17161717), капитан Хейден бес және басқалар. Көп ұзамай жоғарылау болды, өйткені зейнетке шыққан ескі ресейлік адмиралдар болды. Сондай-ақ, жаңадан жасалып жатқан кемелерді де адаммен қамтамасыз ету керек болды. Жаңа жыл мерекесінде ханзада Александр Данилович Меншиков ақ әскердің контр-адмиралы, капитан коммодор Сиверс көк әскердің контр-адмиралы, капитан коммодор Гордон қызыл әскердің контр-адмиралы болды. Ресей флоты британдықтар мен голландтықтардың жүйесі бойынша үш бөлімге бөлінді. Өкінішке қарай, контр-адмирал Сейверс пен Гордонның арасында қызғаныш болды. Сейверс Копенгагенде дүниеге келген және 1708 жылы Дания короліне өзінің флотында қызмет еткен. Ұлы Петрдің капитандық қызметіне қабылданған ол кейде кемеде, кейде кемежайда, команданың бастығы болып жұмыс істеді. Ол өте ақылды, жалпы білімді, мінез-құлқы өте дәлірек және әдепті адам ретінде танымал болды. Сонымен қатар ол Еуропаның көптеген тілдерінде сөйлей де, жаза да білді, сондай-ақ орыс тілінде еркін сөйлей білді. Бірақ ол Томас Гордонға төзімділік таныта алмады. Сейверс контр-адмирал Гордонның кез келген бұйрықты орындау туралы талқылауларда қатысуына жол бермеді, тіпті патша талап еткен кезде де. Ол Ұлы Петр Гордонды өзіне қарағанда жоғары бағалаған және шын мәнінде патша Гордонды британдық офицер болғандықтан және Сиверске қарағанда жақсы әскери теңізде оқығандықтан, оны өзінен жоғары флоттың басқаруын алуға тағайындады. Сейверстен айырмашылығы, Гордон орысша сөйлемейді, бірақ голланд тілінде еркін сөйлейді. Гордон мен Зиверс арасындағы қақтығыс 1721 жылы 14 шілдеде, "Ханго-Хед" шайқасын еске алу банкетінде, патшаның қатысуымен екі адам арасында қатал дау-дамай туындаған кезде шықты. Гордон даниялықтардың өзіне деген мінез-құлқына наразылық білдіріп, Сейверс лейтенанттар мен барлық төменгі лауазымды адамдарды тағайындауға жауапты болғандықтан, ол даниялық және голландиялық командирлерге ең жақсы офицерлер мен ер адамдарды тағайындағанын атап өтті. Генерал-адмирал, граф Апраксин, контр-адмирал Сиверстің әрекеттерін ақтауға барынша тырысты және Гордон оны офицерлер мен ер адамдарды бөліп алғанда жақтастықпен айыптады деп мәлімдеді. Әңгіме барысында ол Гордонды Петр Ұлыға "сіздің адмирал" деп атады, бұл жақсы қабылдамады. Сиверс жорық соңында патшаның қызметінен кетуге ниеттенгендіктен, оны осылай қалдырды. Келесі күні Питер екі адмиралды шақырып алып, бір стакан шарап ішуге мәжбүр етті. 1726 жылы адмирал Гордон Вена келісімінің қатысушылары ретінде Ресейдің кез келген әрекетін алдын алу немесе болдырмау үшін Балтық теңізіне жіберілген адмирал сэр С. Вагнердің қол астындағы күшті британдық...

Отбасы

Адмиралдың әйеліне қатысты туыстық аты дау туды. Бір дереккөз оны Кальдервудтық сэр Томас Эльфинстонның қызы деп атаса, екіншісі оны Абердинширдің Логидегі сэр Джеймс Эльфинстонның қызы деп атайды. Алайда, 1710 жылы оның әйелі Питмилли отбасының Уильям Монипенни мырзасының жесірі Маргарет Росс болды. Маргарет Джордж Росстің қызы деп саналады, 11-ші лорд Росс. Ол 1721 жылы қайтыс болып, патшаның қарындасының қабірінің жанында жерленген. Гордонның бұрын Морда бірге болған ұлы болған, ал тағы біреуі Томас Гордон, саудагер, 1806 жылы Санкт-Петербургте қайтыс болған. Оның үш қызы болды: Анна, Мэри және Жан; бұрынғысы Ардоктың сэр Генри Стирлингке үйленді. 1726 жылы Мэри Уильям Элмсалға тұрмысқа шықты, ол да Санкт-Петербургте. Жан Джон Янгқа тұрмысқа шықты, оның қызы Энн Янг 1738 жылы лейтенант Томас Маккензиге тұрмысқа шықты, ол 1736 жылы Ресей теңіз флотына қосылғаннан кейін екі жыл өткен соң. Олардың 1740 жылы туған ұлы болды, оның аты Томас Маккензи болды, ол Ресей теңіз флотында контр-адмирал дәрежесіне дейін көтерілді және 1783 жылы Севастополь қаласының негізін қалады. 1771 жылы 9 шілдеде жас Томас Маккензи 1770 жылы шілдеде Чезма шайқасында орыс-түрік соғысы кезінде түрік флотын жоюға ықпал еткен екі өрт кемесінің біріне сәтті жүзіп шыққандығы үшін IV сыныпты Киелі Георгий орденінің рыцары атағын алды.