Кіріспе

Үшінші тараптың пайдасына жасалған шарттық ереже "Гималайя" шарты - бұл келісімшарттың қатысушысы емес үшінші тараптың пайдасына жасалған шарттық ереже. Теориялық тұрғыдан келісімшарттың кез келген түріне қолданылса да, Гималай клауздарына қатысты сот үкімінің көпшілігі теңіз мәселелеріне қатысты және қызметкерлердің, экипаждың және агенттердің, әсіресе стивидорлардың пайдасына коносаменттердегі алып тастау клауздарына қатысты.

Гималайлық оқиға

Бұл баптың атауы Апелляциялық соттың 1954 жылғы "Адлер - Диксон" ісі бойынша шешімінен алынған. Үміткер, Г-жа Адлер, Триест портында "Арсенал" кемесімен саяхаттаған жолаушы еді. Ол кемеден бір өткел құлап, оны 18 фут төменгі кемежайға лақтырып жібергенде жарақат алған. Жолаушылар билеті тасымалдаушыны жауапкершіліктен босататын ережелерді қамтиды: Жолаушылар мен олардың багажы жолаушының бүкіл тәуекелімен тасымалданады Компания кез келген жолаушының немесе оның тұлғасына кез келген залал немесе жарақат үшін жауап бермейді және барлық жауапкершіліктен босатылады. Келісімі бар пароход компаниясын сотқа бере алмайтындықтан, Г-жа Адлер оның орнына кеме капитаны мен босунды абайсыздықпен сотқа берді. Қабылдалушылар жолаушының билетіне енгізілген шектеу шарттарының қорғалуына жүгінуге тырысты, бірақ Адлер ханым келісімнің құпиясы туралы ілім бойынша, жауапкерлер олар тарап емес келісім шартының шарттарына жүгінуге болмайды деп дәлелдеді. Апелляциялық сот жолаушылар тасымалында (және жүк тасымалында) тасымалдаушыға тек өзі үшін ғана емес, сонымен қатар келісімшартты орындау үшін жалдаған адамдар үшін де шарт қоюға заң рұқсат етеді деп мәлімдеді, бұл шарт нақты немесе жасырын болуы мүмкін деп қосты. Сот нақты фактілерге қатысты жауап берушілер ерекшелік шартын пайдалана алмады, өйткені жолаушылар билеті қызметкерлерге немесе агенттерге ешқандай пайда әкелмеді, нақты да, жасырын да. Осы шешімнің салдарынан кеме жүзушілерге және басқаларға пайда әкелетін арнайы әзірленген Гималай клауздары жүк тасымалы вексельдеріне енгізіле бастады. Шалаакылық жасаған қожайын мен боссын өздерінің жұмысына байланысты әрекет еткен қызметкер болғандықтан, олардың жұмыс берушісі өз міндетін атқарған болар еді. Дегенмен, "бу кемесінің компаниясы жақсы жұмыс беруші ретінде, олар капитаны мен капитанның артында тұрып, оларға қатысты кез келген шығын мен шығындарды төлейді" деп мәлімдеді. Гималайдағы шешім анық және анық болғанымен, істі негіздеген дәлел (ratio decidendi) әлі де талқылануда. Соттар әр түрлі уақытта келісімшарттың құпиялылығы туралы жалпы құқық ережелеріне ерекшелік "жариялы тәртіп" негіздемесі, агенттік құқығы, сенімгерлік келісімдер немесе (тауарларға қатысты) келісімшарттар құқығы емес, кепілдік беру құқығымен негізделуі мүмкін деп ұсынған.

АҚШ

Англия соттарының шешімі жалпыға бірдей қабылданды және бүкіл одақтастықта қабылданды. Құпия келісім ережелеріне әрдайым сақтықпен қараған АҚШ-та бұл қағидаға қатысты ерекшеліктер қарастырылды, ал 1959 жылғы Herd v Krawill 359 US 297 [1959], Lloyd's Rep 305 шешімінде, егер белгілі бір критерийлер сақталса, оларды қолдауға негіз беріледі (басқа құқықтық жүйелерде сияқты).

Гималайлық шарттың үлгісі

"Бұл шартпен тасымалдаушының қызметшісі немесе агенті (оның ішінде тасымалдаушы кез келген уақытта жұмыс істейтін әрбір тәуелсіз мердігер) жүк жөнелтушіге, тауарды алушыға немесе тауардың иесіне немесе осы жүкқұжаттың иесіне кез келген жағдайда, оның жұмысында немесе осы шартпен байланысты кез келген әрекеті, немқұрайдылығы немесе оның тарапынан кез келген әрекет, шалаңдау немесе ақаудан тікелей немесе жанама түрде туындаған немесе туындаған кез келген шығын, залал немесе кешіктіру үшін қандай да бір жауапкершілікке тартылмайды және осы шарттың жоғарыда көрсетілген ережелерінің жалпылығына нұқсан келтірмей, осы шартта қамтылған әрбір бостандық, шектеу, шарт және бостандық, және осы шартта көрсетілген тасымалдаушыға немесе тасымалдаушыға қолданылатын кез келген құқық, жауапкершіліктен босату, қорғаныс және иммунитет, сондай-ақ осы Шарттың барлық қызметшілер немесе агенттер немесе оның атынан немесе оның атынан әрекет ететін немесе осы Шарттың барлық тараптары үшін осы Шарттың барлық ережелері қолданылған немесе қолданылған жағдайда оның барлық тұлғаларын немесе агенттерін қорғау үшін құқықты болады және осы Шарттың барлық ережелері осы Шарттың барлық тараптары немесе олардың пайдасына қолданылған деп саналатын барлық тұлғаларды немесе агенттер немесе сенім білдірушілер болып саналады" деген ережеге нұқсан келтірмей, осы Шарттың барлық ережелері осы Шарттың барлық ережелеріне сәйкес қолданылады.