Кіріспе
Үшінші тараптың пайдасына жасалған шарттық ереже "Гималайя" шарты - бұл келісімшарттың қатысушысы емес үшінші тараптың пайдасына жасалған шарттық ереже. Теориялық тұрғыдан келісімшарттың кез келген түріне қолданылса да, Гималай клауздарына қатысты сот үкімінің көпшілігі теңіз мәселелеріне қатысты және қызметкерлердің, экипаждың және агенттердің, әсіресе стивидорлардың пайдасына коносаменттердегі алып тастау клауздарына қатысты.
A Himalaya clause is a contractual provision expressed to be for the benefit of a third party who is not a party to the contract. Although theoretically applicable to any form of contract, most of the jurisprudence relating to Himalaya clauses relate to maritime matters, and exclusion clauses in bills of lading for the benefit of employees, crew, and agents, stevedores in particular.
Гималайлық оқиға
Бұл баптың атауы Апелляциялық соттың 1954 жылғы "Адлер - Диксон" ісі бойынша шешімінен алынған. Үміткер, Г-жа Адлер, Триест портында "Арсенал" кемесімен саяхаттаған жолаушы еді. Ол кемеден бір өткел құлап, оны 18 фут төменгі кемежайға лақтырып жібергенде жарақат алған. Жолаушылар билеті тасымалдаушыны жауапкершіліктен босататын ережелерді қамтиды: Жолаушылар мен олардың багажы жолаушының бүкіл тәуекелімен тасымалданады Компания кез келген жолаушының немесе оның тұлғасына кез келген залал немесе жарақат үшін жауап бермейді және барлық жауапкершіліктен босатылады. Келісімі бар пароход компаниясын сотқа бере алмайтындықтан, Г-жа Адлер оның орнына кеме капитаны мен босунды абайсыздықпен сотқа берді. Қабылдалушылар жолаушының билетіне енгізілген шектеу шарттарының қорғалуына жүгінуге тырысты, бірақ Адлер ханым келісімнің құпиясы туралы ілім бойынша, жауапкерлер олар тарап емес келісім шартының шарттарына жүгінуге болмайды деп дәлелдеді. Апелляциялық сот жолаушылар тасымалында (және жүк тасымалында) тасымалдаушыға тек өзі үшін ғана емес, сонымен қатар келісімшартты орындау үшін жалдаған адамдар үшін де шарт қоюға заң рұқсат етеді деп мәлімдеді, бұл шарт нақты немесе жасырын болуы мүмкін деп қосты. Сот нақты фактілерге қатысты жауап берушілер ерекшелік шартын пайдалана алмады, өйткені жолаушылар билеті қызметкерлерге немесе агенттерге ешқандай пайда әкелмеді, нақты да, жасырын да. Осы шешімнің салдарынан кеме жүзушілерге және басқаларға пайда әкелетін арнайы әзірленген Гималай клауздары жүк тасымалы вексельдеріне енгізіле бастады. Шалаакылық жасаған қожайын мен боссын өздерінің жұмысына байланысты әрекет еткен қызметкер болғандықтан, олардың жұмыс берушісі өз міндетін атқарған болар еді. Дегенмен, "бу кемесінің компаниясы жақсы жұмыс беруші ретінде, олар капитаны мен капитанның артында тұрып, оларға қатысты кез келген шығын мен шығындарды төлейді" деп мәлімдеді. Гималайдағы шешім анық және анық болғанымен, істі негіздеген дәлел (ratio decidendi) әлі де талқылануда. Соттар әр түрлі уақытта келісімшарттың құпиялылығы туралы жалпы құқық ережелеріне ерекшелік "жариялы тәртіп" негіздемесі, агенттік құқығы, сенімгерлік келісімдер немесе (тауарларға қатысты) келісімшарттар құқығы емес, кепілдік беру құқығымен негізделуі мүмкін деп ұсынған.
Passengers and their baggage are carried at the passenger's entire risk
The company will not be responsible for and shall be exempt from all liability respect of any damage or injury whatsoever of or to the person of any passenger
Being unable to sue the steamship company in contract, Mrs Adler instead sued the master of the ship and the bosun in negligence. The defendants sought to rely on the protection of the exclusion clauses on the passenger's ticket; but Mrs Adler argued that under the doctrine of privity of contract, the defendants could not rely on the terms of a contract to which they were not party. The Court of Appeal declared that in the carriage of passengers (as well as in the carriage of goods) the law does permit a carrier to stipulate not only for himself, but also for those whom he engaged to carry out the contract, adding that the stipulation might be express or implied. On the particular facts, the court held that the defendants could not take advantage of the exception clause as the passenger ticket passed no benefit to servants or agents, neither expressly nor by implication. As a consequence of this decision, specially drafted Himalaya clauses benefiting stevedores and others began to be included in bills of lading. As the negligent master and bosun were employees acting in the course and scope of their employment, their employer would have been vicariously liable. Although the case does not specifically discuss vicarious liability, Denning LJ stated, "the steamship company say that, as good employers, they will stand behind the master and boatswain and meet any damages and costs that may be awarded against them". Although the decision in The Himalaya is clear and unambiguous, the reasoning (ratio decidendi) underpinning the case is still the subject of some debate. The courts at various times have suggested that the exception to the common law rules of privity of contract may be founded upon "public policy" reasoning, the law of agency, trust arrangements, or (with respect to goods) by the law of bailment rather than the law of contracts.
АҚШ
Англия соттарының шешімі жалпыға бірдей қабылданды және бүкіл одақтастықта қабылданды. Құпия келісім ережелеріне әрдайым сақтықпен қараған АҚШ-та бұл қағидаға қатысты ерекшеліктер қарастырылды, ал 1959 жылғы Herd v Krawill 359 US 297 [1959], Lloyd's Rep 305 шешімінде, егер белгілі бір критерийлер сақталса, оларды қолдауға негіз беріледі (басқа құқықтық жүйелерде сияқты).
Гималайлық шарттың үлгісі
"Бұл шартпен тасымалдаушының қызметшісі немесе агенті (оның ішінде тасымалдаушы кез келген уақытта жұмыс істейтін әрбір тәуелсіз мердігер) жүк жөнелтушіге, тауарды алушыға немесе тауардың иесіне немесе осы жүкқұжаттың иесіне кез келген жағдайда, оның жұмысында немесе осы шартпен байланысты кез келген әрекеті, немқұрайдылығы немесе оның тарапынан кез келген әрекет, шалаңдау немесе ақаудан тікелей немесе жанама түрде туындаған немесе туындаған кез келген шығын, залал немесе кешіктіру үшін қандай да бір жауапкершілікке тартылмайды және осы шарттың жоғарыда көрсетілген ережелерінің жалпылығына нұқсан келтірмей, осы шартта қамтылған әрбір бостандық, шектеу, шарт және бостандық, және осы шартта көрсетілген тасымалдаушыға немесе тасымалдаушыға қолданылатын кез келген құқық, жауапкершіліктен босату, қорғаныс және иммунитет, сондай-ақ осы Шарттың барлық қызметшілер немесе агенттер немесе оның атынан немесе оның атынан әрекет ететін немесе осы Шарттың барлық тараптары үшін осы Шарттың барлық ережелері қолданылған немесе қолданылған жағдайда оның барлық тұлғаларын немесе агенттерін қорғау үшін құқықты болады және осы Шарттың барлық ережелері осы Шарттың барлық тараптары немесе олардың пайдасына қолданылған деп саналатын барлық тұлғаларды немесе агенттер немесе сенім білдірушілер болып саналады" деген ережеге нұқсан келтірмей, осы Шарттың барлық ережелері осы Шарттың барлық ережелеріне сәйкес қолданылады.