Англиядағы Дон өзені

Ағылшынның Йоркшир өңіріндегі Дон өзені: бастауы, бағыты, қасынан өтетін қалалар, тарихы және географиясы туралы толық ақпарат. Дон өзені, Йоркшир.

28 мин оқу

100%

Дереккөз: River Don, Yorkshire — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Дон өзені (кейбір учаскелерінде Дан өзені деп те аталады) – Англиядағы Оңтүстік Йоркшир және Йоркширдің Шығыс Райдингі аймақтарындағы өзен. Ол Пеннин тауларында, Данфорд көпірінің батысында басталып, Дон аңғары арқылы 69 миль (111 км) шығысқа қарай ағады, соның ішінде Пенистон, Шеффилд, Ротерхэм, Мексборо, Конисбро, Донкастер және Стейнфорт қалаларынан өтеді. Бұрын ол Трент өзеніне құйыды, бірақ 1620 жылдары Корнелиус Вермуйден оны Голланд өзені ретінде қайта құрылыстады, ал қазір Гульде Оуз өзенімен қосылады. Дон аңғары – Ұлыбритания парламентінің Донкастер өзені бойындағы сайлау округі.

Этимология

Атаудың болжамды шығу тегі бритт тіліндегі Dānā, "су" немесе "өзен" деген мағына беретін dān түбірінен келген. Дон (немесе Дану) атты кельт ана құдайының да шығу тегі осы. Өзен өз атын Дон өзеніне берген, ол Канаданың Торонто қаласындағы маңызды өзендердің бірі.

География

Дон өзенін оның ағынын шектеу үшін салынған әртүрлі құрылыстарға сәйкес бөліктерге бөлуге болады. Жоғарғы ағысы мен оның көптеген салалары қоғамдық сумен жабдықтау үшін салынған бөгеттермен сипатталады. Ортаңғы бөлігінде диірмендерге, қорыту заводтарына және фабрикаларға су қуатын жеткізу үшін салынған көптеген бөгеттер орналасқан, ал төменгі бөлігінде кеме жүру үшін су деңгейін сақтауға арналған бөгеттер мен шлюздер бар. Донның ірі салалары – Локсли, Ривелин, Шеф, Ротер және Дирн. Өзеннің Шеффилд-Ротерхам аралығында бес бөгет орналасқан, олар жергілікті жаяу және велосипед жолының – Бес бөгет саяхатының бөлігін құрайды. Сонымен қатар, Шеффилд қаласының орталығынан Оугтибриджге дейін жаяу немесе велосипедпен жүруге мүмкіндік беретін "Жоғарғы Дон" саяхаты жолы да дамытылуда.

Тарих

Донкастердің оңтүстігінде, Төменгі Донның негізгі арнасы бастапқыда солтүстік-шығысқа қарай Хатфилд Чейстің батпақты жері арқылы иреліп, Оузе мен Трент өзендерінің қосылған жерінен жоғарыда Трентке құятын. Екінші арна солтүстікке қарай, Turnbridgedike деп аталатын римдік каналдың бойымен ағып жатты. Шығыс арнасы Йоркшир мен Линкольнширдің арасындағы шекараны белгіледі. 1626 жылы басталған Хэтфилд деңгейін мелиорациялау жобасында голланд инженері Корнелиус Вермуйден Донды Turnbridgedike бойымен солтүстікке бұрды. Ол арнаның шығысына қарай біршама қашықтықта Диксмарш жағалауын тұрғызды, осылайша аралық жерді су тасқынына төзімді жазықтар ретінде пайдалануға болатын. Негізгі жұмыс 1628 жылы аяқталды, бірақ 1629 жылы су тасқынынан кейін өзен мен Эйрдің қосылған жерінде 17 ашылуы бар "Ұлы шлюз" салынды, оны, мүмкін, Вермуйденнің негізгі жобасына көмектескен Хьюго Спиринг салған. Су тасқынына төзімді жазықтардың сыйымдылығы жеткіліксіз болды, сондықтан 1632 жылы жаңа арнада жұмыс басталды, ол Торн маңындағы Ньюбриджден шығысқа қарай 8 шақырымға (5 миль) созылып, Гуль тұсында Оузеге құятын, Тренттен 14 шақырым (9 миль) жоғарыда. Мұндағы су деңгейі Тернбридждегіден төмен болды. Бұл жаңа арна "Голланд өзені" деп аталды және 1635 жылы 33 000 фунт стерлингке аяқталды. Ол Гульдегі шлюзге дейін созылды және қайықтар Эйрге Тернбридж арқылы қол жеткізе алатындықтан, оның жүзе алатын болуы жоспарланбаған. Голланд өзенінде жүзу қиын болды, себебі сағалар, үш қиын көпір және төмен су деңгейі қауіпті жағдайлар тудырды. 1802 жылы Stainforth және Keadby каналының ашылуымен, Доннан Stainforth-тен Keadby-дегі Трентке дейін, Трентке бағытталған көліктің көп бөлігі Голланд өзені мен Трент сарқырамасының айналасындағы бағытқа қарағанда осы каналды пайдаланды. 1869 жылы Донкастерден Гульге дейінгі темір жолдың салынуы өзендегі көліктің көлемін азайтты, бірақ 1889 жылы Дон өзенінің навигациясын, Шеффилд каналын және Stainforth және Keadby каналын темір жол иелігінен сатып алып, оларды бәсекеге қабілетті ету мақсатымен Шеффилд және Оңтүстік Йоркшир навигациялық компаниясы құрылды. Олар 1895 жылы су жолдарын сатып алды, бірақ жоспарлаған негізгі жақсартулар үшін жеткілікті капитал жинауға үлкермеді. Алайда, олар Гульдің батысындағы Stainforth-тен Aire және Calder навигациясына (Knottingley және Goole каналына) дейінгі Жаңа қосылыс каналын салуға қол жеткізді, оны Aire және Calder бірлесіп қаржыландырып, 1905 жылы ашты. Голланд өзені дерлік толығымен бастапқы дренаждық функциясына оралды, ал оны Stainforth және Keadby каналына жалғастырған Stainforth шлюзі 1939 жылы жабылды.

Below Doncaster, the main channel of the lower Don originally meandered in a north easterly direction across the marshland of Hatfield Chase to enter the Trent just above its junction with the Ouse. A second channel flowed to the north, along a Roman channel called Turnbridgedike. The eastern channel formed the boundary between Yorkshire and Lincolnshire. In the Hatfield Level drainage project which started in 1626, the Dutch civil engineer Cornelius Vermuyden diverted the Don northwards along Turnbridgedike. He constructed Dikesmarsh bank some distance to the east of the channel, so that the intervening land could be used as washlands. The main work was completed by 1628, but after flooding in 1629, a "Great Sluice" was constructed at the junction between the river and the Aire, with 17 openings which were , probably by Hugo Spiering, who had assisted Vermuyden on the main project. The washlands had insufficient capacity, and in 1632 work started on a new channel, which would run for 5 mile (8 km) from Newbridge, near Thorne, eastwards to enter the Ouse at the site of Goole, 9 mile (14 km) upstream of the Trent. Water levels here were between lower than at Turnbridge. This new channel was called the "Dutch River", and was finished in 1635, at a cost of £33,000. It ended in a sluice at Goole, and was never intended to be navigable, as boats could access the Aire at Turnbridge. The Dutch River was difficult to navigate, made more hazardous by shoals, three awkward bridges, and low water levels at neap tides. With the opening of the Stainforth and Keadby Canal in 1802, from the Don at Stainforth to the Trent at Keadby, most traffic for the Trent used that in preference to the Dutch River and the route around Trent Falls, where the Trent joins the Humber. Construction of a railway from Doncaster to Goole in 1869 reduced traffic on the river, but the Sheffield and South Yorkshire Navigation Company was formed in 1889, to buy back the River Don Navigation, the Sheffield Canal and the Stainforth and Keadby Canal from railway ownership, to keep them competitive. They acquired the waterways in 1895, but failed to raise sufficient capital for the major improvements they had planned. However, they succeeded in constructing the New Junction Canal from Stainforth to the Aire and Calder Navigation (Knottingley and Goole Canal) west of Goole, which was jointly funded by the Aire and Calder, and opened in 1905. The Dutch River reverted almost entirely to its original drainage function, and Stainforth lock, which connected it to the Stainforth and Keadby Canal, was closed in 1939.

Шеффилдке кеме қатынасы Тинслиден төменгі ағыстағы Донның қиын және кеме жүзбейтін бөліктерін болдырмау үшін бөгеттер, шлюздер және каналдарды қазу арқылы, содан кейін Тинслиден Шеффилдке дейінгі канал арқылы мүмкін болды. Алғашқы маңызды жақсарту әрекеттері 1726 жылы Шеффилдтің кескіштер компаниясының Донкастердегі Холмстилден Тинслиге дейін, Шеффилдтің шетінде, өзенді кеме жүзуге қолайлы ету үшін Парламент актісін алуымен және 1727 жылы Донкастер корпорациясының Барнби Данбидегі Уилсик үйіне дейін Холмстилден төменгі өзенді жақсарту үшін алған актісімен жүзеге асты. 1733 жылғы акт «Дон өзенінің кеме қатынасы иелерінің компаниясын» құрды және Ротерхамнан жоғарыдағы одан әрі қазбаларды бекітті, ал 1740 жылғы тағы бір заң жобасы Стенфорт және Брамвиттегі сайлауларды болдырмау үшін Барнби Дуннан Фишлейк паромға дейін өзенді жақсартуға қажетті өкілеттіктерді сұрады. 1740 жылы өзен Ротерхамға, ал 1751 жылы Тинслиге дейін жүзе алды. Стайнфорт 1802 жылы Стайнфорт және Кидби каналының ашылуымен Трент өзеніне, ал 1905 жылы ашылған Жаңа қосылыс каналы арқылы Эйр және Кальдер навигациясына қосылды. Кеме қатынасында көмірді тасымалдау үшін бөлімделген қайықтарды пайдалану жоспарланған, бірақ 1910 жылы кейбір шлюздер ұзартылса да, Лонг-Сандалл шлюзы ұзартылмады, және ол 1959 жылға дейін ұзартылып, 17 бөлімделген қайықтың тізбегі Донкастерге дейін жүре алды. Бұл кеме қатынасы Ұлыбританияда коммерциялық жүктерді су жолдарына тартуға жасалған соңғы маңызды әрекеттердің бірі болды. 1983 жылы каналдарды тереңдету және Ротерхамға дейін шлюздерді кеңейту арқылы 700 тонналық Eurobarge стандартына жаңартылды. Дегенмен, күтілген жүк тасымалының өсімі болған жоқ. Қазылған каналдар мен жүзуге болатын өзен бөліктері, сондай-ақ Стайнфорт және Кидби және Жаңа қосылыс каналдары Шеффилд және Оңтүстік Йоркшир навигациясын құрайды. Брамвиттен Ротерхамға дейінгі бөлігіндегі шлюздер қайықтарды қабылдай алады, бірақ одан жоғары қайықтар қысқа Ротерхам шлюзымен шектеледі.

Navigation to Sheffield was made possible by the construction of weirs, locks and canal cuttings to avoid circuitous and unnavigable sections of the Don downstream of Tinsley, and then by a canal from Tinsley to Sheffield. The first serious attempts at improvements were authorised by an Act of Parliament obtained in 1726 by Sheffield's Company of Cutlers to make the river navigable from Holmstile in Doncaster to Tinsley, on the edge of Sheffield, and another obtained by the Corporation of Doncaster in 1727 to improve the river below Holmstile, as far as Wilsick House in Barnby Dun. An Act of 1733 created "The Company of the Proprietors of the Navigation of the River Don", and authorised further cuts above Rotherham, while a further Bill of 1740 sought powers to improve the river from Barnby Dun to Fishlake Ferry, to avoid the shallows at Stainforth and Bramwith. The river was navigable to Rotherham in 1740, and to Tinsley by 1751. Stainforth was connected to the River Trent by the opening on the Stainforth and Keadby Canal in 1802 and to the Aire and Calder Navigation by the New Junction Canal, opened in 1905. There were plans to use compartment boats to carry coal on the navigation, but although some locks were lengthened around 1910, Long Sandall lock was not, and it was not until 1959 that it was extended to and trains of 17 compartment boats could work through to Doncaster. The navigation was the subject of one of the last major attempts in the UK to attract commercial freight to the waterways. In 1983, it was upgraded to the 700 tonne Eurobarge standard by deepening the channels and enlarging the locks as far as Rotherham. The expected rise in freight traffic did not occur, however. The cuts and navigable river sections, with the Stainforth and Keadby and the New Junction canals constitute the Sheffield and South Yorkshire Navigation. Locks on the Bramwith to Rotherham section can accommodate boats which are , but above that, boats are restricted to by the short Rotherham lock.

Су тасқыны

1536 жылы 26 қазан күні түнде Дон өзенінің деңгейінің күрт көтерілуі Грейс қажылығының күштеріне Донкастерде өзеннен өтуге кедергі келтірді, оларды Генрих VIII әскерлерімен келіссөздер жүргізуге мәжбүр етті. 1864 жылы 11 наурызда Локсли өзенінің саласындағы Даль Дик бөгетінің құлауынан болған Ұлы Шеффилд су тасқыны 800 үйді қиратты, Леди көпірінен жоғарыдағы Дон өзенінің көптеген көпірлерін жойды немесе зақымдады (төмендегі "Дон өзені үстіндегі көпірлер" бөлімін қараңыз) және 270 адамның өмірін қиды. Дон 2007 жылғы Ұлыбританиядағы су тасқыны кезінде суға батқан өзендердің бірі болды. 2007 жылдың 25 маусымында Оңтүстік Йоркширге мол жаңбыр жауып, шамамен 80 миллион куб метр жаңбыр түсті. Өзен кешке қарай жағасынан асып, Хиллсбородан Медоухоллға дейінгі Шеффилд аймақтарын су басып, су ағынынан екі адам қаза тапты. Ротерхам мен Донкастердің бір бөлігі 10 күн ішінде екінші рет суға батты. Екі күннен кейін армия Барнби Дунға Торп Марш электр станциясының жанындағы кең аумақтарды су басуына байланысты көмекке шақырылды. Дон өзені 2019 жылдың қараша айында да жағасынан асып, өзен бойындағы ауылдарды, әсіресе Фишлейк ауылын су басып қалды.

Аумақ көлемі

Дон өзені бассейні 2000 жылдардың басында, негізінен Шеффилд университетіндегі Бассейн ғылымы орталығының басшылығымен жан-жақты зерттеулерге түсті. Осы тарихи маңызды қалалық өзеннің және оның ірі салаларының маңызды әлеуметтік, экономикалық және экологиялық ерекшеліктерін сипаттайтын, өзен бассейнінің толық шолуы 2008 жылы аяқталды.

Гидрология

Дон өзені, өзінің негізгі салалары Ротер және Дирн өзендерімен бірге, 714 шаршы миль (1849 км²) аумақты қамтитын өзен жүйесін құрайды, 1997 жылы оның халқы шамамен 1,4 миллион адамды құрады. Аймақтың көп бөлігі карбон дәуіріне жататын көмір шарына жатады, және көмір өндірілген жерлерде өзен жүйесінің ластануы байқалды. Өзеннің бастауы Пеннин тауларының батпақты жерлерінде орналасқан, ондағы тау жыныстары негізінен Миллстоун Гриттен тұрады, ал төменгі ағысы аллювиалды және мұздық материалдардан тұратын аймақтардан өтеді, олардың қалыңдығы 66 футқа (20 м) жетеді, бұл Магнезиялық әк тас қабаттары мен Шервуд құмтас тобына жатқызылған тау жыныстарын жабады. Адам қоныстануының әсері, әсіресе кәріз суларын тиісті түрде тазартпау, жоғарғы ағыстағы кен өндірісінің өсуі және Шеффилд аймағындағы металл өңдеу, өзеннің ауыр ластануына және балық қорының азаюына әкелді, сондықтан Донның үлкен бөліктері 1980 жылдардың ортасына дейін балықтан бос болды. Су сапасын жақсарту үшін металл концентрациясын, аммиак мөлшерін және судағы органикалық заттарды ыдырату үшін организмдерге қажетті оттегі мөлшерін көрсететін биологиялық оттегі сұранысын (BOD) азайту бойынша біріккен күш-жігер жұмсалды. Дон өзеніндегі, атап айтқанда, Чизботомдағы, өзеннің батыс жағалауындағы Турголандтағы және Тинслидегі Блэкберн Медоуздағы, сондай-ақ Дирн өзеніндегі Дартондағы кәріз суларын тазарту стансалары жаңартылды. Бұл аммиак деңгейі мен BOD-тің айтарлықтай жақсаруына әкелді, сонымен қатар Донкастер аймағында өнеркәсіптік ағынды суларды өңдеуге арналған биологиялық тазарту нысандарының құрылысы да көмектесті, ал Шеффилдтегі болат өнеркәсібінің құлдырауы өзенге металл шығарылуын азайтты. Кен өндіру басқа проблеманы тудырады, себебі кен орындары тасталған, бірақ ластану жалғасуда. Пенистонның жанында, ескі кен жұмыстарынан өзенге шығарылған охра, шамамен алты мильге дейін оны қызғылт түске бояды, соңында жағдай түзтелді, ал Билли Вудта охра өзен жағалауындағы металл қалдықтарының үйіндісінен келеді. Жақын жердегі қағаз фабрикасы да өзенді ластауға үлкен үлес қосты. Бұл проблеманың бір бөлігі кеннен шығарылатын қалдықтарды басқа бағытқа бұратын лагуналар салу арқылы шешілді. 2011 жылдың қараша айында Қоршаған ортаны қорғау агенттігі Дон өзенін 1000 барбелмен қайта толтырғанын хабарлады. Агенттіктің өкілі өзендегі балықтардың саны қазірде тұрақты деңгейде екенін және олар өрбуге қабілетті екенін, сонымен қатар бұл Дон өзенінің балық қорын құртқан өнеркәсіптік мұрадан жаңғыруына көмектесетін 10 жылдық бағдарламаның аясында қосылған соңғы балықтар екенін мәлімдеді.

The River Don, together with its main tributaries, the River Rother and the River Dearne, form a river system with a catchment of 714 square miles (1,849 km2), which held a population of around 1.4 million in 1997. Much of the region is underlain by Carboniferous age Coal Measures rocks, and pollution of the river system has arisen where the coal has been mined. The headwaters rise on the moorlands of the Pennines, where the rocks are largely Millstone Grit, while the lower reaches pass through areas of alluvial and glacial material, up to 66 feet (20 m) thick, which overlies Magnesian Limestone strata and rocks assigned to the Sherwood Sandstone Group. The impacts of human habitation, particularly the inadequate treatment of sewage effluent, and the growth of mining in the upper reaches and the processing of metals in the Sheffield area have resulted in serious pollution of the river, and the depletion of fish stocks, to the extent that large parts of the Don contained no fish until the mid 1980s. Concerted efforts have been made to improve the water quality, by reducing the concentration of metals, the ammonia content, and the biological oxygen demand (BOD), which is a measure of the amount of oxygen that is needed by organisms to break down organic matter in the water. Sewage treatment works on the Don, notably those at Cheesebottom, on the west bank of the river at Thurgoland and Blackburn Meadows at Tinsley, have been upgraded, as has that at Darton on the River Dearne. This has led to a great improvement in ammonia levels and BOD, further aided by the construction of biological treatment facilities for the processing of industrial effluent in the Doncaster area, while the decline in the steel industry in Sheffield has reduced the discharge of metals into the river. Mining presents a different problem, as the mines have been abandoned, but the pollution continues. Near Penistone, ochre discharged into the river from old ganister mine workings, giving it an orange colour for about six miles, eventually remedied, while at Beeley Wood, the ochre comes from a pile of waste metal on the river bank. A nearby paper mill has also been a significant polluter of the river. Some of the problem has been mitigated by the construction of lagoons, into which mine discharges have been diverted. In November 2011, the Environment Agency announced that they had recently re stocked the Don with 1,000 barbel. A spokesman said that the fish in the river were now at a sustainable level with a breeding population and these would be the last fish added as part of a 10 year programme to help the Don recover from an industrial heritage that had depleted fish stocks.

Су сапасы

Қоршаған орта агенттігі Англиядағы өзен жүйелерінің су сапасын өлшейді. Әрқайсысына жалпы экологиялық жағдай беріледі, ол бес деңгейдің бірі болуы мүмкін: жоғары, жақсы, орташа, нашар және өте нашар. Бұл жағдайды анықтау үшін бірнеше компоненттер қолданылады, соның ішінде омыртқасыздардың, гүлді өсімдіктердің және балықтардың саны мен түрлеріне қарайтын биологиялық жағдай. Химиялық жағдай, әртүрлі химиялық заттардың концентрациясын белгілі қауіпсіз деңгейлермен салыстыратын, жақсы немесе қанағаттандырмайтын деп бағаланады. Дон өзенінің 2019 жылғы су сапасы төмендегідей болды.

Бөлім Экологиялық жағдайы Химиялық жағдайы Жалпы жағдайы Ұзындығы Су жиналатын ауданы
11,9 миля (19 км) 15,28 шаршы миля (40 км²)
10,0 миля (16 км) 9,55 шаршы миля (25 км²)
7,7 миля (12 км) 12,07 шаршы миля (31 км²)
8,7 миля (14 км) 9,29 шаршы миля (24 км²)
3,5 миля (6 км) 3,15 шаршы миля (8 км²)
13,7 миля (22 км) 17,84 шаршы миля (46 км²)
5,8 миля (9 км) 8,52 шаршы миля (22 км²)
27,2 миля (44 км) 8,52 шаршы миля (22 км²)

Бес бөгеттің жүрісі

Өзеннің Лейди көпірінен Медоухоллға дейінгі бөлігі және өзеннің Шеффилд каналымен қосылатын жері, оның бағытын ұқсас ұстанатын жаяу жолының құрылуы арқылы Бес бөгеттер саябағы деп белгіленді. Онда кеме жүзе алатын бөлікке жеткенге дейінгі соңғы бес бөгет орналасқан. Walk Mill бөгеті Upper және Nether Walk диірмендері мен су тігірмендерінмен қамтамасыз еткен. Nether Walk диірмені 1332 жылы айтылған толықтау диірменінің орны болған деп саналады және 1760 жылы да толықтау диірмені ретінде жұмыс істеп тұрды, сол кезде төменгі жағында екі кескіш тігірмені және жоғарғы жағында бір тігірмен болған. 1853 жылы су тігірмендерін пайдалану тоқтатылды, ал 1864 жылы екі орын да Альбион темір және болат зауыты ретінде тіркелді. Burton бөгеті Royds диірменін және су тігірмендерінмен қамтамасыз етті, ол да екі орында жұмыс істеді, сонымен қатар жүгері диірмені мен кескіш тігірмендерін қамтыды. Бу күші 1860 жылдан бастап қолданылды, бірақ пайдасыз су тігірмені 1950 жылға дейін сақталды. Sanderson бөгеті өзеннің оңтүстік жағындағы Жоғарғы Соққышқа су жеткізді, ол 1746 жылы Аттерклифтің кесу фабрикасына айналдырылды. 1802 жылы ол құлай бастаған күйде болған деп сипатталды, ал 1818 жылы бөгет пен арна толтырылды. Бөгет сонымен қатар өзеннің солтүстік жағындағы Nether Hammer суын да жеткізді, ол алғаш рет 1580 жылдары тіркелген. 1869 жылы ұстахананың бір бөлігі Мидленд темір жолына, ал екінші бөлігі 1895 жылы алты су тігірмені болған Sandersonға сатылды, бірақ 1907 жылы зауыт бумен жұмыс істеді. Бөгеттің бастапқы арнасы әлі де көрінеді, темір жолдың астынан екі рет өтіп, содан кейін құбырлы дренажға жоғалады. Brightside бөгеті 1383 жылдан 1690 жылға дейін жүгері диірменінмен қамтамасыз етті. 1706 жылы екі кескіш тігірмені қосылды, ал 1789 жылы зауыт ұстаханаға айналды. 1895 жылы төрт тігірмен тіркелді, ал осы орыннан құлақ тігірмендер жиынтығы құтқарылып, Аббейдейл өнеркәсіптік ауылына көшірілді. Hadfields бөгеті – бұл бұл бөліктегі соңғы бөгет, ол бастапқыда Parker тігірменін, содан кейін 1750 жылдардан бастап қағаз фабрикасынмен қамтамасыз етті. Әртүрлі уақытта екі ұн диірмені, екі ұстахана және содан кейін доңғалақ диірмені болды. Зауыттың нақты орнын анықтау қиын, өйткені өзен бөгеттен төмен қарай түзетілген, бірақ бөгеттің өзін Медоухолл сауда орталығынан көруге болады.

The section of the river from Lady's Bridge to Meadowhall and the junction of the river with the Sheffield Canal has been designated as the Five Weirs Walk, by the creation of a footpath which closely follows its course. It contains the final five weirs before the navigable section is reached. Walk Mill weir supplied the Upper and Nether Walk mills and wheels. The Nether Walk mill is thought to have been the site of a fulling mill mentioned in 1332, and was still operating as a fulling mill in 1760, when there were also two cutlers wheels at the lower site and one at the upper. The use of water wheels ceased in 1853, and both sites were recorded as the Albion Iron and Steel Works in 1864. Burton Weir supplied Royds mill and wheels, which also operated on two sites, and included a corn mill and cutlers wheels. Steam power was used from 1860, although a redundant water wheel remained in situ until 1950. Sanderson's weir provided water for the Upper Hammer, on the south side of the river, which was converted into the Attercliffe slitting mill in 1746. By 1802 it was described as being in a decayed state, and the dam and goit were filled in by 1818. The weir also supplied the Nether Hammer on the north side of the river, which was first recorded in the 1580s. The forge was sold in 1869, one part to the Midland Railway, and the other to Sandersons, who had six water wheels in 1895, but the works was running on steam power by 1907. In addition to the weir, the head goit is still visible, passing under the railway twice, to disappear into a culverted drain. Brightside weir supplied a corn mill from before 1383 until 1690. Two cutlers wheels were added in 1706, and the works had become a forge by 1789. Four wheels were recorded in 1895, and a set of tilt hammers from the site were rescued and moved to Abbeydale Industrial Hamlet. Hadfields Weir is the final weir on this stretch, which supplied Parker Wheel initially, and then a paper mill from the 1750s. At various times there were two flour mills, two forges and then a rolling mill. The precise location of the works is difficult to trace, as the river has been straightened below the weir, but the weir itself can be seen from Meadowhall Shopping Centre.

Көпірлер

Бұл бөлім Дон өзенінен батыстан шығысқа қарай (өзен бастауынан сағасына дейін) өтетін көптеген көпірлер туралы мәліметтер береді.

Жоғарғы Дон аймағындағы көпірлер

Бұл аймақ Дон өзенінің бастауынан Оугтибриджді қоса алғанда төменге дейін созылады. Бұл аймақта Дон өзенінен көптеген шағын өткелдер бар, сондықтан бұл бөлімде тек таңдалған көпірлер ғана қарастырылады.

Данфорд көпірі

Данфорд Бридж шағын ауылындағы жол көпірі, классификацияланбаған Уиндл-Эдж жолын Дон өзені арқылы өткізеді. Дон өзенінің бастауы батысқа қарай, ал Винскар суқоймасының тоғаны да батыста орналасқан. Жол көпірі суқоймадағы су деңгейінен төменде жатыр.

Thurlstone Leapings Lane жаяу жүргіншілер көпірі

Донның жоғарғы ағысындағы көптеген жаяу жолдарының бірі. Бұл жол A628 (Қасиетті Құтқарушы шіркеуіне жақын) пен Leapings Lane-ді байланыстырады. Жаяу жүргіншілер көпірінің қасында су өткізгіш (бұлақ) бар, және жылдың көп бөлігінде оны автомобильдер оңай кесіп өте алады.

Пенистон виадугы

Бұл 29 аркалы қисық виадук, ол Дон өзенін қиып өтетін жерде ұзын және биік. Ол Шеффилдтен Хаддерсфилдке дейінгі бағыт бойынша жолаушылар пойыздарымен пайдаланылады ("Penistone Line"). Ол 1850 жылы сэр Джон Фаулер Хаддерсфилд және Шеффилд қосылыс темір жолы (кейіннен Ұлы Орталық темір жолы) үшін салынған. Виадук 1916 жылы жартылай құлап кеткен. Виадук B6462 Thurgoland пен Penistone жолынан, сондай-ақ Дон өзенінен өтеді.

Окспринг бұрыңғысы

Бұл жеті аркалы виадукт, шамамен 1855 жылы салынған, B6462 Thurgoland пен Penistone жолын, сондай-ақ Дон өзенін кесіп өтеді. Осы виадукт арқылы өтетін темір жол бастапқыда Оңтүстік Йоркшир темір жолы компаниясының жергілікті көмір шахтасының желісі болған, кейіннен маңызды жүк тасымалы бағытының бір бөлігіне айналды, ол 1950 жылдардың басында ең көп трафикке ие болды. 1983 жылдан бері бұл желі Барнсли арқылы Шеффилд пен Хаддерсфилд арасындағы қалалық жолаушылар тасымалы үшін қолданылуда.

Ромтикль виадугы

Бұл айқын виадук алыс қашықтықтағы Транс-Пеннин жолын Дон өзені мен оның тар аңғары арқылы өткізеді. Виадуктың атауы әртүрлі. Барнсли кеңесінің көрсеткіштерінде бұл Ромтикл виадугы деп, жергілікті газеттерде Румтикл виадугы деп, ал 1940 жылдарғы LNER жоспарларында Ромптикл виадугы деп аталады. 1844 жылы жергілікті таспен салынған, ол 1845 жылы ашылған Шеффилд-Манчестер темір жолының бір бөлігі болды. 1983 жылдың мамыр айында осы учаскедегі пойыз қатынасы тоқтатылды.

Сортлидің жаяу жүргінші

Бұл көпір Барнсли шекаралық жаяу жолында, Тин Милл тоғанынан жоғары орналасқан. Өзеннің су деңгейі көтерілген кезде, жақын жердегі тасбасқаларға қарағанда құрғақ өтуге ыңғайлырақ. Көпірдің жоғарғы жағында фермалық конструкция бар және негізінен құбырлы болаттан салынған. Оны Ньюпорт (Монмутшир) қаласындағы Tubewrights Ltd компаниясы жасаған. Бұл компания құбырлы болаттан жасалған конструкцияларды дайындаумен маманданған. Оның Лондон, Ливерпуль және Глазго қалаларында да зауыттары болды және 1899 жылдан 1981 жылға дейін қызмет етті. 1961 жылы компанияда 1200 адам жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бірден осы алдын ала дайындалған жаяу көпірлердің дизайны кең таралды және олардың мысалдарын бүкіл Ұлыбританияда кездестіруге болады.

Оугтибридж станциясының Lane көпірі

Станция жолындағы көпір Оугтибриджден Греносидке дейінгі белгіленбеген жолды Дон өзені арқылы өткізеді. Аталған станция – "Oughty Bridge" станциясы (жол көпірінен шығысқа қарай), бұрынғы Ұлы Орталық темір жол компаниясының Шеффилд-Манчестер бағытындағы станция. Ол 1845 жылы ашылып, 1959 жылы жолаушылар тасымалы тоқтатылды. Жоғарғы Дон өзендерінің көпшілігі сияқты, Оугтибридждегі Дон өзені де тыныш көрінеді, ағысы шамалы және көпірден оңтүстікке қарайғы бөгеттің астынан оңай кешіп өтуге болады. Дегенмен, жоғарыдағы Су тасқыны бөлімінде талданғандай, өзеннің кең су жиналатын алабы және Пеннин тауларындағы кейдегі қатал ауа райы оны су тасқынына осал етеді. Екі сурет осы айырмашылықты көрсетеді.

Рошер көпірі

Бұл жаяу көпірі Дон өзенінің үстінен Оугтибридждегі Стейшн Лэйн көпірі мен Хиллсбородағы Леппинс Лэйн арасындағы 4 шақырымдық қашықтықтағы жалғыз өткел болып табылады. Ол бастапқыда жұмысшыларға өзен арқылы өтіп, Били Вудтағы ганнистер кеніштерінде және Шеффилдтің Клей Уилс Лейн аймағындағы фабрикаларда жұмыс істеуге мүмкіндік беру үшін салынған. Бұл – Жоғарғы Донның тағы бір тыныш аймағы. Дегенмен, 2007 жылғы су тасқыны кезінде A6102 Мидлвуд Роуд Нордтың тіреу қабырғасы Рочер көпірінің солтүстігінде шайылып кетті. Зақымды қалпына келтіріп, жолды қайта ашуға бір жылдан астам уақыт кетті.

Леппинс-лейн көпірі

Бұл А6102 тас жолы Дон өзені арқылы өтеді. Леппинс-лейн бұрынғыда Леппинс-лейн деп аталып, өзендегі жақын жердегі қадамтастардан атын алған.

Хиллсбороу стадионының жаяу жүргінші көпірлері

Бұл жаяу өткел Парксайд жолын футбол стадионының басты кіреберісімен қосып тұрады. Көпір 1996 жылғы Еуропа чемпионатына дайындық барысында 7 миллион фунт стерлингтік ірі жаңарту аясында салынды. Стадионның өзіне келер болсақ, алғашқы ойын 1899 жылдың 2 қыркүйегінде өткен, ал 1966 жылы стадион Футболдан әлем чемпионатының өтетін орындарының бірі ретінде таңдалды. Жаяу өткелдің жанында 1989 жылы Хиллсборо трагедиясында қаза тапқан 97 жанкүйерге арналған мемориалдық ескерткіш орналасқан, олар Ливерпуль және Ноттингем Форест командалары арасындағы Англия кубогының жартылай финалында қайтыс болды. 2007 жылдың маусым айында, аймақтағы су тасқыны кезінде Дон өзені арнасынан шығып, стадионның барлық аумағын бірнеше метр суға батырды. Англияның 2018 жылғы әлем чемпионатын қабылдау жоспарлары аясында Батыс трибунасына кіру үшін Дон өзені арқылы жаңа көпір салу жоспарланған еді, ол басты кіреберіс жаяу өткелінен аздап жоғары орналасатын болған.

Пеннистон жолының солтүстік көпірі

Бұл А61 екі қатарлы автомобиль жолын Дон өзені арқылы өткізеді. Футбол стадионына қарап тұрған А61 жолының бұл бөлігі 1966 жылғы әлем чемпионаты ойындарына дейін кеңейтілді және сол шараға арналған ту тіреулер әлі де сақталған.

Cadbury-дің көпірлері

Дон өзенінің екі жағындағы Кадбери зауыдарын байланыстыратын екі жеке көпір бар. Донның солтүстік жағалауы бойындағы қоғамдық жаяу жол екі көпірдің астынан өтеді. Бұл жаяу жол ақырында Жоғарғы Дон саябағының бір бөлігіне айналады. Кадбери, бұрын Бассетт, аймақтағы ірі жұмыс берушілердің бірі. Джордж Бассетт және Ко. Ltd тәтті фабрикасы – жергілікті фирмалардың ең ұзақ жылдар бойы қызмет еткендерінің бірі, ол Ликеріс Ассорти өнімдерін шығаруымен танымал. Фирма 1842 жылы Шеффилд қаласында құрылған, бірақ 1934 жылға дейін Оулертонға келген жоқ, осы жылы Бассеттің күйеу баласы Сэмюэл Меггит Джонсон Донның оңтүстік жағында Беула көшесінде үлкен зауыт салған. Зауыт соғыстар аралық кезеңде кеңейтілді, өйткені ассортиментке Желли Бебис, Вайн Гамз және Ликерлік жаңалықтар сияқты жаңа өнімдер қосылды. 1989 жылы Бассетт компаниясын Cadbury Schweppes тобы сатып алып, Cadbury Trebor Bassett кондитерлік еншілес компаниясының құрамына қосты. 2010 жылы Cadbury's компаниясын Kraft сатып алды.

Уордсенд көпірі

Хиллсборо қаласындағы бұл көпір Ливзи көшесін Дон өзені арқылы Клуб Милл жолына дейін жалғастырады. Бұрынғы көпір 18 ғасырда Уордсенд зиратына кіру үшін салынған екі аркалы тас көпір болатын және 2007 жылдың 25 маусымындағы су тасқынынан қирады. Ол шамамен 673 000 фунт стерлинг сомасына 10 метрлік бір ұзындықтағы біртұтас көпір ретінде қайта салынды және 2009 жылдың басында қайта ашылды.

Хиллфут көпірі

Бұл көпір Дон өзені арқылы Нипсенд-Лейн (B6074) жолын өткізеді. 1864 жылдың 11 наурызында Дейл Дик бөгетінің құлауынан болған Ұлы Шеффилд су тасқыны бұрынғы ағаш көпірді жойып жіберді. 1885 жылы көпірдің орнына үш аркалы тас құрылыс салынды. 1912 жылы жасалған өзгерістерге көпірге жақындаудың дөңгеленуі және құйма темірден жасалған газ шамдарымен жарықтандыру кірді, бұл шамдар жақын маңда орналасқан Нипсенд газ зауытымен ұсынылды.

Ратленд жолындағы көпір

Бұл көпір Ратленд жолын (B6070) Дон өзені арқылы өткізеді. 1800 жылдары бұл көпір көбінесе Непсенд көпірі деп белгілі болған.

Балл көшесіндегі көпір

Бұл көпір Балл-стритті Дон өзені арқылы өткізеді. Бұл жердегі алғашқы жаяу көпір 1864 жылғы Ұлы Шеффилд су тасқынында қирады. Сэмюэл Харрисон былай деп жазады: "Миллз мырзаның былғары зауытына жақын орналасқан Балл-стриттегі жаяу көпір қирады. Ол темірден салынған болса да, судың күшімен жыртылып, қағаз сияқты иілді. Оның көп бөлігі кейін көп уақыттан соң өзенде көлбеу жатқан күйде көрінді, бір жағынан бастапқы орнынан толығымен үзілмеген. " Ол 1865 жылы Ельсекардағы Милтон темір зауытында құйылған үш құйма темірден жасалған құрылымдармен қайта салынды. Ол тесілген готикалық парапеттерімен ерекшеленеді. Көпірдің құрылысы тас тіреулерге орнатылған, ал 1900 жылы көпір кеңейтілді. Келхам тоғаны (Болл-стрит тоғаны деп те аталады) көпірден төмен ағысында орналасқан.

Бороу көпірі

Бороу көпірі мен оны кесіп өтетін Корпорация көшесі бір жобаның бөлігі ретінде салынған және Шеффилдтің қала мәртебесіне ие болуын мерекелеу үшін аталған. Оның дизайны үшін Самуэл Уорт пен Самуэл Фурнесс Холмс жауапты болды, ал іргетастың тасына 1853 жылдың 12 наурызы күні жазылған. Көпір тастан салынған, үш сегменттік аркасы бар және 1856 жылы құрылысы аяқталған. Бұл II санаттағы ескерткіш. Ұлы су тасқыны кезінде оның алдында көптеген қиындықтар жиналды, содан кейін төмендегі темір көпірдің ағысып кетуіне себеп болды. Коалбрукдейлдегі әйгілі темір көпір бұдан 15 жыл бұрын ғана салынған еді, ал әлемде бар болғаны 7-8 темір көпір болған. Ол 1864 жылы қиратылып, орнына Елсекар маңындағы Милтон темір зауытында салынған жаңа темір көпір орнатылды. 1921 жылы ішінара қайта жаңартылды, ал темір қоршауында "J Butler & Co Ltd, Stanningley Ironworks, Leeds 1921" деген жазу бар. Оның қызметі Шеффилд Роллинг Миллс және Фордж одан Миллсэндс пен Бридж-стритке дейінгі жолды салғанда Боро көпірімен алмастырылды, бірақ ол өз орнында қалды, себебі өзен арқылы үлкен су құбыры өтеді. Бұл көпір жақында "Достар тобы" қабылдап, айтарлықтай "жаңартылды". Оның тарихи маңызын әртүрлі "көше суреттерінің" инсталляциялары одан әрі арттырады.

A61 айналма көпірдің шығыс жағы

Бұл көпір А61 ішкі айналма жолын өзен арқылы өткізеді. Ол қала орталығынан трафикті аудару мақсатындағы 65 миллион фунт стерлингтік жобаның бір бөлігі ретінде салынды, бұл жобаға Пенистон жолынан Викерге дейінгі 0,94 миль (2 км) екі қатарлы жол кірді. Жол 2007 жылдың 22 қарашасында Рози Винтертон депутатымен ашылды.

Нюрсери көшесінің жаяу жүргінші көпіршігі

Бұл жаяу көпір Дон өзенінің батыс жағындағы бұрынғы Exchange Brewery зауыдының жаңадан құрылыс учаскесін шығыстағы Nursery көшесімен байланыстырады. Көпір шамамен 2005 жылы салынған.

Қыздар көпірі

Бұл көпір А6135 тас жолын Дон өзені арқылы өткізеді және Шеффилд қаласының орталығын Уикермен байланыстырады. Леди көпірі – Шеффилдтегі Дон өзенін кесіп өтетін ең ежелгі көпір, оның бес аркасы 1485 жылы салынған. Ол 19-шы ғасырдың соңында оңтүстік-шығыс жағынан кеңейтілді, 20-шы ғасырдың соңында қайта жаңартылды және ІІ санаттағы ескерткіш болып табылады. Викер-Вейр Леди көпірінен ағысқа қарсы орналасқан.

Блонк көшесіндегі көпір

Блонк көшесіндегі көпірдің қасында Шейф өзені Донға құяды, ал көпір 1750-ші жылдардан 1770-ші жылдарға дейін Касл Орчардс су тігірмегін жалға алған Бенджамин Блонктың есімімен аталады. Үш аркалы көпірді Вудхед пен Херст 1827-1828 жылдар аралығында салды. Ол 1913 жылы өзгертіліп, шойын балюстрадалармен жабдықталды.

Уилли көшесінің жаяу жүргінші көпір

The Wicker-ді Furnival Road-пен байланыстыру үшін 2010 жылдың 14 шілдесінде жаңа болаттан жасалған жаяу көпір орнатылды. Көпірді Қоршаған орта агенттігі, Йоркшир Форвард және Еуропалық аймақтық даму қоры "Викер" және оның төңірегіндегі аумақты жаңартуға бағытталған, көп миллиондық фунт стерлингтік жоба аясында қаржылады. Алғашқы жоспарлар өзенді бұрышпен кесіп өтетін көпірді салуды көздеген, бірақ тікелей бағытты қабылдауға келісті. Бұл су тасқынынан қорғану шараларын күшейтуге арналған жұмыстардың бір бөлігі болып табылады және оның астында су ағысымен келген қоқысқа арналған тұзақ бар. Көпірдің дизайны көбелек қанаттарынан шабыттандырылған, сонымен қатар жобаға Бес бұлақ жолына жаңа қосылыс жасау және жаяу жолдарды жарықтандыру құрылған.

Дерек Дули Уэй көпірі

Бұл көпір Шеффилд ішкі айналма жолын Дон өзені арқылы өткізеді. Айналма жолдың бұл бөлігі 2000 жылы Катлерс Гейт деп аяқталды, ал кейіннен 2008 жылы Шеффилд Уэнсдей үшін футбол ойнаған, аяғы сынғаннан кейін қаланың әртүрлі клубтарында, соның ішінде Шеффилд Юнайтедте әртүрлі әкімшілік қызметтер атқарған қайтыс болған шеффилдтік тұрғынның құрметіне Дерек Дули Уэй деп өзгертілді. Дерек Дули Уэй деп аталған айналма жолдың бөлігі Парквейден Викерге дейін созылады.

Викерлік виадукт

Wicker Arches – 1848 жылы инженер сэр Джон Фаулердің техникалық тапсырмасы бойынша Вейтман, Хэдфилд және Голди архитекторлары жобалаған темір жол виадугы. Оны Миллер, Блэки және Шортидж салған, бұл виадук Ұлы Орталық темір жолын Манчестерге, каналға, жолдарға және Викердегі Дон өзені арқылы өткізген. Шеффилд Виктория темір жол станциясы олардың үстіне салынғандықтан, 27 оңтүстік аркалар Викердің солтүстігіндегі 12 аркадан кеңірек. Дон өзенінен темір жолды өткізетін аркада тас тіректері және 19 ғасырдың соңында жасалған торлы фермалық құрылымы бар. Кобвеб көпірі осы фермалық құрылымнан ілінген.

Ұялы жіп көпірі

Кобвеб көпірі 2002 жылы аяқталды. Оның дизайны бес Weirs Walk-ті қалай кесіп өту мәселесін шешуге арналған, бұл белгіленген велосипед және жаяу жолы Lady's Bridge-тен Meadowhall-ға дейін өзен бойымен, үлкен Wicker Arches Viaduct-тің астынан өтіп, Дон өзенінің екі жағалауын қосады. Көпір болмағанда, жаяу жолы 1 миль (2 км) қашықтыққа бұрылып өтуге мәжбүр болар еді. Шеффилд қалалық кеңесінің Құрылыс бөлімі жобалаған 330 фут (101 м) көпірдің барлық ұзындығы виадукттің астыңғы жағына бекітілген болат кабельдердің торына ілінген, және осы ерекшелік оған осы атауын берді.

Бейли көпірі

Бұл Эффингем жолынан Аттерклиф жолына дейін өзенді кесіп өтетін Бес Уэйрс-Волк жолының бір бөлігі. Мұндағы көпір екінші дүниежүзілік соғыстағы тарихи Бейли көпірінің үлгісін пайдаланады. Көпір 2006 жылдың 15 қазанында орнатылған, 1945 жылы салынған, бәлкім, D күніне арналған десант үшін салынған және әлемдік деңгейдегі инженерлік шешімді тойлау үшін әдейі таңдалған. Бұл өнертабыстың ерекшелігі – танкілерді тасымалдай алатын көпірді стандартты жеңіл модульдерден, негізінен адам күшімен және қол құралдарын пайдалана отырып, бірнеше сағаттың ішінде құрастыруға болатындығы.

Мидленд теміржол көпір жолы

Бұл виадукт Шеффилдтен Медоухолл айырмасы мен Йоркширдің қалған бөлігіне дейінгі темір жолды алып өтеді. Темір жол 1870 жылы Мидленд темір жолы тарапынан салынды, дәл сол кезде Понд көшесіндегі қазіргі Шеффилд станциясы Шеффилд Викер темір жол станциясының орнына келді. 4 аркалы виадуктің ең солтүстік аркасының астынан металл жаяу жол ілінген, ол Бес бөгет жаяу жолының бір бөлігі.

Норфолк көпірі

Бұл үш аркалы көпір 1856 жылы салынған және Левесон көшесін (B6071) өзен арқылы өткізеді. Ол Норфолк герцогы Генри Фицлан Говардтың құрметіне аталған, ол 15-ші герцог болған. Ол британдық консервативті саясаткер және қайырымдылық ісін қолдаушы. 1895-1900 жылдар аралығында ол пошта министрі қызметін атқарды, бірақ ең көп есінде Рим католиктеріне және Шеффилд қаласына бағытталған қайырымдылық жұмысы қалды. 1897 жылдың шілде айында ол Шеффилдтің тұңғыш лорд-мэрі болып тағайындалды. 1900 жылы ол Шеффилд қаласының құрметті азаматы атанды. Ол сонымен қатар Шеффилд университенінің салынуына қаржы жұмсады және 1905-1917 жылдар аралығында оның алғашқы канцлері болды. Норфолк көпірінен тікелей төмен ағысында Бертон бөгеті орналасқан.

Уошфорд көпірі

Бұл А6178 Атерклиф жолын Дон өзені арқылы өткізеді. Уошфорд немесе Уэстфорт көпірі, Шеффилд қаласының Аттерклиф аймағында орналасқан, алғаш рет 1535 жылғы өсиетте тіркелген. Ол 1608 және 1647 жылдары ағаштан, ал кейін 1672, 1789 және 1794 жылдары тастан қайта салынды. 1940 жылы болған әуе шабуылы Уошфорд көпіріне және оған жақын орналасқан "The Bridge" пабына ауыр зақым келтірді.

Шығыс жағалаудағы көпір

Бұл көпір Шығыс жағалау жолын Дон өзені арқылы өткізеді және Брайтсайд Лэйні Аттерклиф жолымен қосып тұрады. Көпір металдан салынған, ортасында тіреуі бар. Сандерсон бөгеті осы көпірден төмен ағысында орналасқан.

Желкендеу темір жол көпірі

Бұл көпір шығыс жағалау жолындағы металл қоқысын жинау алаңына кететін темір жолға жалғасқан шанырауды алып өтеді. Қазіргі уақытта European Metal Recycling компаниясы басқарады, ал бұрын Cooper's Metals және Marple & Gillott деп аталатын бұл алаң теміржол көліктерін бөлшектеу саласында маманданған.

Стивенсон жолының көпірі

Бұл көпір Стивенсон жолын Дон өзені арқылы өткізеді және Брайтсайд Лейні Аттерклиф жолымен қосып тұрады. Ол Аттерклиф бу машинасымен жұмыс істейтін жүгері диірменінің иелерінің бірінің құрметіне аталған. Көпір 2004 жылы күшейтілді, соның арқасында ауыр тоннажды көліктер оны пайдалануын жалғастыра алды.

Ньюхолл жол көпірі

Бұл көпір Невхолл жолынан (B6083) Дон өзені арқылы өтеді және Брайтсайд-Лейн мен Атерклиф жолын байланыстырады. 17 ғасырда Ньюхолл көпірі өте ауылдық жердегі жүкті тасымалдауға арналған көпір болған. Жол, кейінірек Ньюхолл мектебі салынған жерде тұрған, әдемі қызыл кірпіштен салынған "Ньюхолл" деп аталатын үйден атын алған. Үйде Фелл отбасы тұрған. Феллдер – 17 ғасырдан бері келе жатқан бай темір өндірушілер отбасы. Олар байлықтары мен мәртебелерін Шеффилдтегі ең көне темір зауыты, Аттерклиф ұстаханасынан алған.

Амберли көшесінің жаяу жүргінші көпір

Бұл көпір Бес бөгет жолының Дон өзенінен өтуіне мүмкіндік береді. Көпірдің батысында жол Донның жағалауымен бірнеше шақырымға созылса, шығысында өзеннен алыс жолдармен ұзақ айналым жасап өтеді. Бұл Sheffield Forgemasters болат зауытының екі жағындағы жерді алып жатуына байланысты жасалған. Алғашқы ағаштан жасалған Абиссиния көпірі (төмендегі бөлімді қараңыз) қазіргі Амберли көшесіндегі жаяу жүргіншілер көпірімен бір жерден өтіп кеткен-кетпегені туралы пікірталас бар.

Абиссиния көпірі

Бұл көпір А6102 Шеффилд сыртқы айналма жолының екі қатарлы қозғалыс жолын (Хоук көшесі / Джансен көшесі) Дон өзені арқылы өткізеді. Көпір 1868 жылы британ әскерлерінің Абиссинияға шабуыл жасауынан атын алған. Алғашқы Абиссиния көпірі 1868 жылы ағаштан салынған. Кейіннен ол металл көпірге ауыстырылды, және Хоук көшесі мен Джансен көшесін жол көпірімен бірістіргенге дейін, 1908 жылға дейін Аттерклиф пен Бригсайд арасындағы жаяу өткел ретінде қызмет етті. Алғашқы ағаш Абиссиния көпірінің қазіргі Амберли көшесіндегі жаяу өткел көпірімен бір жерден өтіп-өтпегені туралы әлі де пікірталас бар.

Қола шеберлері көпірлері

Донның Абиссиния көпірі мен Бригсайд бөгеті арасындағы, көпшілікке жабық учаскесінде үш көпір (екі автомобиль және бір құбыр) орналасқан. Олар Донның екі жағында орналасқан Шеффилд Форгемастерс металлургия зауытын байланыстыру үшін пайдаланылады.

Уидон көшесіндегі көпір

Бұл көпір, сондай-ақ Бригсайд көпірі деп аталады, ол Уидон көшесін алып өтеді, бұл Бригсайд Лэйн мен Аттерклиф Комонды байланыстырады. Бұл көпір Брайтсайд бөгетінен төмен орналасқан. 1864 жылғы Ұлы Шеффилд су тасқыны туралы мәліметтерде көпір былай сипатталған: "Брайтсайд көпірінің жанындағы күзетші қатты қауіпті жағдайға тап болды. Көпірден өтіп бара жатқанда, ол алыс жерден келетін будың кенеттен шығарылғандай естілген ерекше дыбысқа қатты ойранды, содан кейін су тасқыны жылдам төмен ағып келді. Су көпір мен жолдың үстінен тез көтерілді. Қашып құтылу үшін ол қабырғаға мінгісі келді, қауіпті жерге дейін осылай баруды жоспарлады, бірақ бір сәттен кейін қабырғаның астында діріл сезінді. Осыдан кейін ол қабырғадан секіріп, судың кеудесіне дейін жетіп, Midland темір жолына қарай жүгірді, ол жерге жетіп, Шеффилдке дейін темір жол бойымен басты".

Шеффилд аудандық теміржол көпірі

Бұл бір ұзындықтағы металл көпір Шеффилд аудандық темір жолын Дон өзені арқылы өткізді. Ол 1900 жылы ашылды, 1923 жылы LNER құрамына енді, ал Британ теміржолдары кезеңінде Тинсли Маршаллинг Ярды Брайтсайд түйісіндегі Мидленд магистралімен байланыстырды. Темір жол желілері 1999 жылы демонтаждалды, бірақ 2013 жылы көпір әлі де сақталған күйде болды.

Meadowhall Way (СО) көпірі

Бұл Медоухолл сауда орталығы ашылған кезде ашылды.

Медоухолл жұмыстарының көпірі

Бұл көпір Медоухолл жолы мен Медоухолл сауда орталығының бойын айналатын Бес Уэйрс жаяу жолының бөлігі арасындағы жаяу өткел қызметін атқарады. Ньютон Чемберс & Co Ltd, Торнклифф темір зауыты салған бұл көпір бастапқыда сауда орталығы орнында болған Данфорд Хэдфилдс, Шардлоус немесе Артур Лиз сияқты бір зауытқа қол жеткізуді қамтамасыз еткен. Бұл көпір Хэдфилд тоғанынан төмен қарай орналасқан.

Meadowhall Interchange жаяу жүргінші көпір

Бұл кабельдік жабық жаяу көпір Медоухолл алмасу пунктын Медоухолл сауда орталығымен қосып тұрады. Ол Шеффилд қаласының Винкобанк ауданынан, теміржол стансасынан, трамвай стансасынан және автобус стансасынан Медоухоллға жаяу өтуге мүмкіндік береді. Жаяу көпір A6109 Медоухолл тас жолын, Five Weirs Walk жолын және Дон өзенін кесіп өтеді.

Meadowhall Way (N) көпірі

Бұл екі көпір Медоухолл сауда орталығы ашылған кезде пайдалануға берілді.

Meadowhall Coach Park көпірлері

Бұл екі көпір (жаяу және көлік) Медоухолл сауда орталығы ашылған кезде бірге ашылды. Олар автобус тұрағы мен қосымша автотұрағын сауда орталығымен байланыстырады.

Супер трамвай көпірі

Бұл көпір Шеффилд Супертрам желісін Дон өзені арқылы өткізеді. Трамвай желісінің Фицлан алаңы мен Медоухолл арасындағы бөлігі 1994 жылдың 21 наурызында ашылды.

Оңтүстік Йоркшир темір жолының көпірі

Бұл көпір Шеффилдтен Ротерхамға жүк тасымалдайтын темір жол желісі арқылы өтеді. Бұл темір жол бастапқыда Оңтүстік Йоркшир темір жолының бөлігі болған, кейіннен Ұлы Орталық темір жолының құрамына кірген.

M1 Тинсли виадугы

Тинсли виадугы М1 Лондоннан Лидске дейінгі тас жолын және А631 жолын Дон өзені арқылы алып өтеді. Бұл екі қабатты виадуктің ұзындығы 1 км-ден асады, ол 1968 жылы ашылды, құны 6 миллион фунт стерлинг болды. Ол 1983 жылы және 2006 жылы нығайтылды. 2006 жылғы қайта жаңарту жұмыстарына 2500 тонна болат және 3500 тонна темірбетон қосылды, аяқталуы үш жылға созылды және құны 81 миллион фунт стерлингке жетті.

Блэкберн Медоус көпірі

Бұл көпір бұрын Блэкберн Медоуз электр стансасына жолмен қатынауға мүмкіндік берген болуы мүмкін. Бұл көпір маңындағы аймақ 2005 жылы ұсынылған Halfpenny Link Road жобасының салдарына ұшырар еді.

Жарты теңгелік көпір

Бұл көпір Транс-Пеннин жолын Дон өзенінің кеме жүзуге жарамсыз соңғы бөлігі арқылы өткізеді. Шеффилд каналы осы жаяу көпірден тікелей төмен ағысында Донға қосылады. Бір ғасыр бұрын Тинсли су жолынан өту үшін пароммен жүруге жарты пенни төлеу керек еді. Бірақ 70 жыл бұрын, көпір салынған кезде паром және оның төлемақы алынып тасталды. 2001 жылдың 15 қазанында қазіргі көпір ескі, қауіпсіз көпірдің орнына ашылды. Қазіргі көпір әлі де Halfpenny Bridge деп аталады, бірақ құны жарты миллион фунт стерлингті құрады. Көпір болаттан жасалған, иісті аркалы конструкциядан тұрады. Шеффилдтің Halfpenny Bridge көпірін Глостерширдегі Лечлейдке жақын орналасқан Halfpenny Bridge көпірімен шатастырмау керек, ол Темза өзенінің кеме жүзе алатын бөлігінің басталуын көрсетеді.

Флора мен фауна

Шеффилдтегі өзен жағалауының бір бөлігінде інжір ағаштары өседі. Тұқымдар ағылшын климатында әдетте өрмейді, бірақ кейбір қорыту заводтарында ыстық металды суыту үшін өзен суын пайдалану нәтижесінде су температурасы 20 градустан жоғары көтерілді. Осы температурада тұқымдар өнді. Ағаштардың көпшілігі 50 жылдан асып түседі, ал өзен бойындағы мұндай өнеркәсіптің тоқтауы су температурасын төмендетті, сондықтан жаңа ағаштар өсіп жатқанына ешқандай дәлел жоқ. Аймақтың өнеркәсіптік сипаты өзеннің ауыр ластануына әкелді, бірақ су сапасын және ортасын жақсартуға жасалған күш-жігер белгілі бір табысқа жетті, өйткені Донкастер маңындағы өзенде лосось тіркелді. 2013 жылы Медоухоллдағы Дон бөгетінде балық өтетін жол салынды. Балық өтетін жолдың құрылысына дейін бөгет 150 жыл бойы балықтардың өтуіне кедеріс келтірді. Сондай-ақ, Спротброу бөгеті арқылы балық өтетін жол салу жоспарланған. Көкбалық, барбл, шала және даки, сондай-ақ лосось балықтары да осы құрылыстан пайда көреді деп күтілуде. 2020 жылы Ротерхемдегі Фордж аралындағы Масброу бөгетінде балық өтетін жол салынды. Бұл Дон өзені бойындағы 18 бөгеттің соңғысы, ол лосось балықтарына жүзуге мүмкіндік береді, осы арқылы олар Шеффилдтегі шағылысу орындарына жете алады. Масброу бөгетінің балық өтетін жолы мен Шеффилдтегі Сандерсон бөгетінің балық өтетін жолының аяқталуы балықтардың Солтүстік теңізден Шеффилдке дейін баруына жол ашты. Өзенді лосось балығына ашу жобасын аяқтауға 20 жыл кетті.