Кіріспе

Санта-Клара округі v. Southern Pacific Railroad Company, 118 U.S. 394 (1886) – теміржол мүліктеріне салық салуға қатысты АҚШ Жоғарғы Сотының корпоративтік құқық жөніндегі ісі. Бұл іс ең алдымен он төртінші түзетудегі тең қорғаныс ережесі корпорацияларға конституциялық қорғаныс береді деген қорытынды жазбасымен танымал. Іс бірнеше теміржол компаниясы Калифорния штатының заңына бағынбағаннан кейін туындады, бұл заң жеке тұлғаларға тиесілі мүліктерге қарағанда корпорацияларға тиесілі мүліктерге қатысты салық салуда кемшіліктер жасады. Соттың Дартмут колледжі мен Вудвард істері сияқты бұрынғы істердегі пікірлері корпорациялардың Конституцияның кейбір ережелерімен қорғалатынын мойындады. Қатысушы судья Джон Маршалл Харланның көпшілік пікірі теміржолдардың пайдасына шешім шығарды, бірақ оның пікірі тең қорғаныс ережесіне қатысты емес. Дегенмен, шешімдерді баяндаушы жазған және Бас судья Моррисон Уэйт бекіткен қорытынды жазбада Жоғарғы Сот судьяларының барлығы тең қорғаныс ережесі корпорацияларға конституциялық қорғаныс береді дегенге бірауыздан сенедіні айтылды. Бұл Жоғарғы Соттың тең қорғаныс ережесі корпорацияларды да, жеке тұлғаларды да конституциялық түрде қорғауға құқылы екенін алғаш рет көрсеткені болды.

Фактілер

1878–79 жылдарғы Калифорния Конституциялық конвенциясында штат заң шығарушы органы жаңа конституцияны жасады, ол темір жолдарға «жеке тұлғаларға берілген құқықтан айырылды, яғни олардың мүлкінің салық салынатын құнынан қарыздарының [ипотека] сомасын шегеру құқығынан». Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолы компаниясы осы жаңа өзгерістерге сәйкес салық төлеуден бас тартты. Салық төлейтін темір жолдар бұл заңға наразылық білдірді, олар 1866 жылғы федералдық заңға сүйенді, ол мемлекеттік салық салуға қайшы келетін артықшылықтар берді (14 Stat. 292, §§ 1, 2, 3, 11, 18). Сан-Матео округі және көршілес округтер Southern Pacific компаниясының төлемнен бас тартуынан туындаған салық кірістерінің үлкен шығындарын өтеу үшін темір жолдарға қарсы сотқа шағымданып, талап қойды. Сан-Матео округіне қарсы Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолы компаниясының ісін қарағаннан кейін Калифорния Жоғарғы соты округтің жағын алды. АҚШ Жоғарғы соты үш жеке істі біріктірген шешім шығарды: Санта-Клара округі мен Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолы компаниясы, Калифорния мен Орталық Тынық мұхиты темір жолы компаниясы және Калифорния мен Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолы компаниясы.

Маңыздылығы

Осылайша Жоғарғы соттың нақты шешімі тең қорғаныс талаптарына ешқашан тікелей байланысты болған жоқ. Дегенмен, бұл іс конституциялық маңызы бар салдарларға ие болды, себебі ол кейіннен он төртінші түзетуге сәйкес корпорацияларды қорғауды бекітетін прецедент ретінде сілтеме жасалды. Бұл, кем дегенде, Соттың stare decisis қағидасының қалыпты жұмыс істеуінен ерекше жағдай болып табылады – бұрынғы шешімдерге сүйену. Бұл Соттың шешімінің бөлігі де, Соттың көпшілігінің немесе қарсы пікір білдіргендердің пікірінің бөлігі де емес, бірақ кейінгі Сот шешімдерінде прецедент ретінде келтірілген мәлімдемеге жатады. 1938 жылғы «Коннектикут штатының жалпы өмірді сақтандыру компаниясы» мен «Джонсонға қарсы» ісіндегі келіспеушілігінде судья Хьюго Блэк 1886 жылы «Санта-Клара округі» мен «Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолы» ісінде осы Сот бірінші рет түзетудегі «адам» сөзінің кейбір жағдайларда корпорацияларды да қамтитынын шешкенін жазды. [ ] Түзету тарихы халыққа оның мақсаты әлсіз және қорғансыз адамдарды қорғау екенін көрсетті, ал корпорацияларды мемлекеттік биліктен кез келген жолмен босату туралы ештеңе айтылмады. [ ] Түзетудің өзіндегі тіл оның корпорациялардың мүддесі үшін қабылданғаны туралы теорияны қолдамайды. 1949 жылы судья Уильям О. Дуглас жазғандай, «Санта-Клара» ісі біздің барлық шешімдеріміздің ішіндегі ең маңыздыларының біріне айналды. [ ] Корпорациялар енді конституциялық құқықтармен қаруланды.