Бордурия: Тинтиннің оқиғаларындағы қиял елі

Кіріспе

Бордурия (кирилше: Бордурија) – бельгиялық суретші Герже жасаған «Тинтиннің оқиғалары» комикс-сериясындағы ойдан шығарылған ел. Ол Балқан аймағында орналасқан және көршілес Сильдавиямен арақатынаста бәсекелестік күйінде. Бордурия «Король Оттокардың жездені» (1938–1939) және «Профессордың ісі» (1954–1956) комикстерінде бейнеленген, сондай-ақ «Тинтин және Пикаростар» (1975–1976) кітабында еске алынады. Тағы бір халықаралық қарсыласы – Кемед.

Тинтин кітаптарында

«Патша Оттокардың скептрінде» Тинтин Сильдавияның ерте тарихы мен Бордуриямен қарым-қатынасын ашатын туристік буклетті оқиды. 1195 жылы патша Мускар II-нің әлсіздігіне байланысты Сильдавия көршілес Бордуриямен аннексияланды және 1275 жылға дейін оның билігінде болды. Осы кезде Барон Алмасзут бордуриялықтарды қуды және өзін патша Оттокар I деп жариялады. Кейінгі Тинтин оқиғаларында Бордурия Сильдавияға шабуыл жасауға немесе оның билігін әлсіретуге тырысқандықтан, бұл ежелгі қарсыластық жалғасады. 1939 жылы Герже жазған «Патша Оттокардың скептрі» Сильдавияға қарсы төңкеріс жасауға, патшаны құлатуға және Сильдавиялық жақтастардың қолдауымен елге шабуыл жасауға жасалған сәтсіз бордуриялық әрекетті көрсетеді. Скептр ұрланады, бұл патшаны тақтан бас тартуға мәжбүр етеді, бірақ Тинтин оны уақытында қайтарады. Бордуриялықтар бейбіт ниеттерін көрсету үшін әскерлерін шекарадан 15 миль қашықтыққа шығарып алады. «Калькулус ісі» (1956) романында Бордурия өз құпия полициясы (ЗЕП) (полковник Спонц басқарады) және әскери диктатор маршал Курви Ташпен стереотиптік Шығыс блогы елі ретінде бейнеленген. Үкімет ғимаратының алдында Курви Таштың мүсіні орнатылған, онда ол Иосиф Сталинге ұқсас мұрт бар және нацистік сәлем береді. Осы кезеңдегі Бордурия әскері технологиялық тұрғыдан нашар деп суреттелген – Тинтин мен оның серіктері басып алған танкты тоқтатуға қабілетсіз, себебі кемшікті миналар мен танкке қарсы зеңбіректер болды. Профессор Калькулус ультрадыбыстық қаруды жасағаннан кейін бордуриялықтармен ұрланады, бірақ соңында құтқарылады. «Тинтин мен Пикарос» (1976) фильмінде генерал Тапиока басқаратын Оңтүстік Американың Сан-Теодорос банана республикасы Бордурия үкіметімен одақ құрды, ол полковник Спонцты қоса алғанда, әскери кеңесшілерді жіберді. Герже осы кітап үшін салған жарияланбаған бетте Сан-Теодоран полковникінің кабинетінде Курви Таштың бюстін көруге болады. Ақырында, Тапиоканы Тинтиннің досы генерал Алказар орнынан түсіреді, ал Спонц Бордурияға қайтарылады.

In King Ottokar's Sceptre, Tintin reads a Syldavian tourist pamphlet that reveals the early history of Syldavia and its relationship with Borduria. In 1195, Syldavia was annexed by neighbouring Borduria due to the weakness of King Muskar II, and was under its rule until 1275, when Baron Almaszout drove the Bordurians away and established himself as King Ottokar I. In the later Tintin stories, this ancient rivalry continues with the Bordurians continually trying to invade or undermine Syldavia. King Ottokar's Sceptre (written in 1939 by Hergé) depicts an unsuccessful Bordurian attempt at staging a coup d'état against Syldavia, trying to remove the king and invade the country with the support from Syldavian sympathizers. The sceptre is stolen, which would force the King to abdicate, however Tintin returns it in time. The Bordurians then withdraw their troops 15 miles from the borders to prove their peaceful intentions. In The Calculus Affair (1956), Borduria is depicted as a stereotypical Eastern Bloc country with its own secret police (ZEP) (led by Colonel Sponsz) and a military dictator, Marshal Kûrvi Tasch. A statue of Kûrvi Tasch appears in front of a government building, in which he wears a moustache similar to Joseph Stalin's and gives a Nazi like salute. The Bordurian military of this period is depicted as technologically inept—unable to stop a stolen tank commandeered by Tintin and his companions as a result of defective mines and anti tank guns. Professor Calculus is kidnapped by the Bordurians after developing an ultrasonic weapon but is rescued in the end. In Tintin and the Picaros (1976), the South American banana republic of San Theodoros, ruled by General Tapioca, has formed an alliance with the Bordurian government, which has sent him military advisors, including Colonel Sponsz. In an unpublished page drawn by Hergé for this book, a bust of Kûrvi Tasch can even be seen in the office of a San Theodorean colonel. Eventually, Tapioca is deposed by Tintin's friend General Alcazar, and Sponsz is repatriated to Borduria.

География

Бордурияның ауылдық жері әсем таулы аймақта жатыр. Бұл аймақтың тік жарлары мен биік шыңдары Моэсиядағы Балқан тауларына ең көп ұқсайды. Сондықтан Бордурияның орналасқан жері қазіргі Болгария мен Сербия аумағы болуы мүмкін. Бордурияның астанасы – Сзёход, ол сонымен қатар үкімет орталығы болып табылады.

Үкімет пен әскерилер

Бордурия – тоталитарлық үкіметке ие фашистік мемлекет. Венгрия, Хорватия, Албания және Румыния сияқты Орталық Еуропаның бірнеше елі Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын немесе оның кезінде фашистік үкіметтермен басқарылды. Соғыстан кейін бәрі Кеңес Одағының клиенттік мемлекеттеріне айналды; Бордурия да осындай жағдайда болуы мүмкін. Тинтиннің соғыстан кейінгі әңгімелерінде ол әдеттегі Шығыс блогының елі ретінде емес, фашистік мемлекет ретінде бейнеленеді. Мемлекет басшысының маршал әскери шеніне ие болуы – Кеңес Одағының басшысы Иосиф Сталинге, Румынияның соғыс кезіндегі басшысы Ион Антонескуға және Югославияның соғыстан кейінгі президенті Йосип Броз Титоға сілтеме. Дегенмен, көшбасшының жеке тұлғаға табынуы ең көбінесе Иосиф Сталинге ұқсайды. Соғысқа дейінгі «Оттокар патшаның жезшесі» әңгімесіндегі армия неміспен жабдықталған, ал негізгі ұшақ – Bf 109 болып суреттелген. Соғыстан кейінгі әңгімелерде ол Кеңес әскерінің барлық ерекшеліктерін көрсетеді. «Тинтин мен Пикаростар» әңгімесінде Сан-Теодор әскері Бордуриядан Beretta AR70/90 автоматтары мен Mil Mi-1 тікұшақтарымен жабдықталған. Сонымен қатар, Курви Таштың мұрттары бар үкіметтік лимузин кеңестік ЗИЛ-114 машинасынан шабыттанған. «Оттокар патшаның жезшесі» әңгімесінде Бордурия туы қара түсті, ортасында қызыл шеңбер және екі қара үшбұрыш бар, бұл бірнеше фашистік қозғалыстар қолданған көзге түсетін, қатал символдарды еске түсіреді. «Калькулус ісі» әңгімесінде ол қызыл түсті, ақ шеңбердің ішінде Курви Таштың мұрттарының эмблемасы бейнеленген, бұл нацистік туға ұқсайды, және Бордурия әскери қызметкерлері оны әскери қолтаңба ретінде таққан. «Оттокар патшаның жезшесі» әңгімесінде Бордурия армиясы Gewehr 98, vz. 24 және Karabiner 98k мылтықтарын қолданған. «Калькулус ісі» әңгімесінде Бордурия сарбаздары мен агенттері итальяндық Beretta Model 38 автоматтарымен қаруланған. Өкіметінің сипаты мен әскери қару-жарағына байланысты Бордурия Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Остің серіктесі болған болуы мүмкін, бірақ кітаптарда бұл туралы нақты айтылмаған. Бордурияның соғыстан кейінгі эмблемасы айналмалы символға ұқсас және маршал Курви Таштың мұрттарының бейнесі бойынша жасалған. «Калькулус ісі» әңгімесінде маршалға табынушылықтың дәлелдерін Бордуриядағы сансыз заттарда табуға болады – белгілер мен ғимараттардағы жазулардан бастап Бордурия компанияларының логотиптеріне дейін, тіпті автомобильдердегі кейбір ерекшеліктер мен бөлшектерде, соның ішінде автомобиль бамперлерінде де осы форма кездеседі.

Borduria is a fascist country with a totalitarian government. Several Central European countries such as Hungary, Croatia, Albania and Romania were ruled by fascist governments before or during World War II. All became client states of the Soviet Union after the war; Borduria may be presumed to be in a similar situation. In Tintin post war stories it is not depicted as a typical Eastern Bloc country, however, but as a fascist state. The fact that the president of state bears the military rank of Marshal is a reference to Soviet leader Joseph Stalin, Romania's wartime leader Ion Antonescu and Yugoslavia's post war president Josip Broz Tito. However, the leader's cult of personality most resembles Joseph Stalin. The army in pre war King Ottokar's Sceptre is depicted as German supplied, the main aircraft depicted being the Bf 109. In post war stories it has all the characteristics of the Soviet military. In Tintin and the Picaros the San Theodoros army is supplied by Borduria with Beretta AR70/90 assault rifles and Mil Mi 1 helicopters. Also the government state limousine with Kurvi Tasch's mustaches is inspired by the Soviet ZIL 114. In King Ottokar's Sceptre, the Bordurian flag is black with a red circle and two black triangles, reminiscent of the stark, eye catching symbols used by several Fascist movements. In The Calculus Affair, it is red, with the emblem of Kurvi Tasch's mustache inside a white circle, resembling it closer to the Nazi flag, and this was also worn as military armbands by the Bordurian military personnel. In King Ottokar's Sceptre, the Bordurian army uses the Gewehr 98, vz. 24 and Karabiner 98k bolt action rifles. In The Calculus Affair, Bordurian soldiers and agents were armed with Italian Beretta Model 38 Submachine Guns. Due to the nature of its government and its military's weaponry, Borduria was most likely an affiliate of the Axis during World War II, although there is no explicit mention of that in the books. The post war emblem of Borduria is similar to the circumflex symbol, and is modelled in the likeness of the mustache of Marshal Kûrvi Tasch. In The Calculus Affair, evidence of the cult of personality surrounding the Marshal can be found in countless objects in Borduria, from the lettering on signs and buildings to the logos of Bordurian companies and even certain characteristics and details on cars, including the car bumpers, include the shape in their designs.

Тіл

Тинтин кітаптарында елдің тілі – бордуриан тілі тек үзінділер түрінде бейнеленген. Сильдавиан тілі сияқты, бұл тіл де голландтың Брюссель диалектісі – Марольс тіліне негізделген сияқты, мысалы, "мырза" немесе "господин" деген мағынаны білдіретін mänhir (голландиялық mijnheer сөзімен салыстырыңыз). Сильдавиан тілінен өзгешелігі, ол тек латын әліпбиін пайдаланады және sz диграфына (мүмкін венгр тілінен алынған) және ô әрпіне көптеп сүйенеді.