Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жеміс-жидектердің түрі, кең мағынада
Type of fruit
melon in a broad sense
Қайың – Cucurbitaceae тұқымдасына жататын, тәтті, жеуге жарамды және ет тәрізді жемістері бар әр түрлі өсімдіктер. "Қайың" сөзі өсімдіктің өзіне де, оның жемісіне де қатысты қолданылуы мүмкін. Ботаникалық тұрғыдан алғанда, қайың – бұл жидектердің бір түрі, нақтырақ айтқанда "пепо". "Қайың" сөзі латын тіліндегі melopepo сөзінен шыққан, ол грек тіліндегі μηλοπέπων (mēlopepōn) сөзінің латыншасы, яғни "қайың", бұл сөз μῆλον (mēlon) – "алма", "кез келген ағаш жемісі" және πέπων (pepōn) – "қабақ немесе қайыңның бір түрі" сөздерінен құралған. Көптеген әртүрлі сорттар өндірілген, әсіресе канталупалар.
A melon is any of various plants of the family Cucurbitaceae with sweet, edible, and fleshy fruit. The word "melon" can refer to either the plant or specifically to the fruit. Botanically, a melon is a kind of berry, specifically a "pepo". The word melon derives from Latin melopepo, which is the latinization of the Greek μηλοπέπων (mēlopepōn), meaning "melon", itself a compound of μῆλον (mēlon), "apple", treefruit (of any kind)" and πέπων (pepōn), amongst others "a kind of gourd or melon". Many different cultivars have been produced, particularly of cantaloupes.
Тарих
Қарпуздар Африкада немесе Оңтүстік-Батыс Азияның ыстық аңғарларында, әсіресе Иран мен Үндістанда пайда болған, және Батыс Рим империясының соңына қарай Еуропаға біртіндеп тарала бастады. Қарпуздарды ежелгі египеттіктер өсіргені белгілі. Алайда, Нурагия қасиетті құдықтарында б.з.д. 1350-1120 жылдар аралығында табылған қарпуз тұқымдарының жаңа жағдайлары, қарпуздың алғаш рет Сардинияның Нурагия цивилизациясының қола дәуірінде Еуропаға әкелгенін көрсетті. Қарпуздар Ескі әлемдегі ең ерте отандық егістікке түскен өсімдіктердің бірі және батыстықтар Жаңа әлемге әкелген алғашқы егістік дақылдарының қатарында болды. Жаңа әлемдегі алғашқы еуропалық қоныс салушылар 1600 жылдары балды қарпуз бен касаба қарпузын өсіргені тіркелген. Нью-Мексикодағы Акома, Кочити, Ислета, Навахо, Санто-Доминго және Сан-Фелипе сияқты бірқатар американдық тайпалар, испандықтар алғаш әкелген қарпуздардан шыққан, өзіндік қарпуз сорттарын өсіру дәстүрін сақтап келеді. Native Seeds/SEARCH сияқты ұйымдар осы және басқа да мұралық тұқымдарды жинау және сақтауға күш жұмсап келеді.
Melons originated in Africa or in the hot valleys of Southwest Asia, especially Iran and India, from where they gradually began to appear in Europe toward the end of the Western Roman Empire. Melons are known to have been grown by the ancient Egyptians. However, recent discoveries of melon seeds dated between 1350 and 1120 BCE in Nuragic sacred wells have shown that melons were first brought to Europe by the Nuragic civilization of Sardinia during the Bronze Age. Melons were among the earliest plants to be domesticated in the Old World and among the first crop species brought by westerners to the New World. Early European settlers in the New World are recorded as growing honeydew and casaba melons as early as the 1600s. A number of Native American tribes in New Mexico, including Acoma, Cochiti, Isleta, Navajo, Santo Domingo and San Felipe, maintain a tradition of growing their own characteristic melon cultivars, derived from melons originally introduced by the Spanish. Organizations like Native Seeds/SEARCH have made an effort to collect and preserve these and other heritage seeds.
Беникаса
Қысқы қабақ (B. hispida) – Бенинакаса туысының жалғыз өкілі. Піскен қысқы қабақ Азияда, әсіресе Үндістанда кеңінен қолданылатын тамаққа дайындалатын көкөніс. Піспеген қабақтар тағамдық жеміс ретінде пайдаланылады (мысалы, ерекше жеміс сусыны дайындау үшін).
Winter melon (B. hispida) is the only member of the genus Benincasa. The mature winter melon is a cooking vegetable that is widely used in Asia, especially in India. The immature melons are used as a culinary fruit (e. g., to make a distinctive fruit drink).
Ситрулл
Эгуси (C. lanatus) – көктегі қарбызға ұқсас жабайы қызанақ. Оның қабығы жеуге жарамсыз, бірақ тұқымдары Африкада бағалы тағамдық көз болып табылады. Егуси деп аталатын және сондай аспаздық рөл атқаратын басқа да түрлерге Melothria sphaerocarpa (syn. Cucumeropsis mannii) және Lagenaria siceraria жатады. Қызанақ (C. lanatus) Африкада пайда болған, және 4000 жылдан бері өсіріліп келе жатқанына дәлелдер бар. Бұл әлемнің түкпіл-түкпілінде танымал жазғы жеміс.
Egusi (C. lanatus) is a wild melon, similar in appearance to the watermelon. The flesh is inedible, but the seeds are a valuable food source in Africa. Other species that have the same culinary role, and that are also called egusi include Melothria sphaerocarpa (syn. Cucumeropsis mannii) and Lagenaria siceraria. Watermelon (C. lanatus) originated in Africa, where evidence indicates that it has been cultivated for over 4,000 years. It is a popular summer fruit in all parts of the world.