Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құқық қорғау шаралары
Law enforcement action
Тұтқындау – адамды ұстау және қамауға алу (заңдық қорғау немесе бақылау) әрекеті, әдетте, бұл адам қылмыс жасады деген күдікпен немесе қылмыс жасап жатқанда ұсталған жағдайда жасалады. Қамауға алынғаннан кейін адам одан әрі сұраққа тартылып, немесе айыпталуы мүмкін. Тұтқындау – қылмыстық әділет жүйесіндегі рәсім, кейде тұтқындауға сот ордері болғаннан кейін де жүзеге асырылады. Полиция және басқа да лауазымды тұлғалардың тұтқындауға құқығы бар. Кейбір елдерде азаматтық тұтқындауға рұқсат беріледі; мысалы, Англия мен Уэльсте кез келген адам "қылмыс жасады, жасап жатыр немесе жасауы мүмкін деген негізді күдік тудырған кез келген адамды" тұтқындауға құқылы, бірақ мұндай әрекеттерді жасау үшін белгілі бір талаптар орындалуы керек. Франция, Италия, Германия, Австрия және Швейцарияда да егер адам қылмыс жасап жатқанда ұсталса және жарамды куәлігін көрсетуге дайын немесе мүмкіндігі болмаса, осындай құқықтар бар. Билікті теріс пайдаланудың алдын алу мақсатында көптеген елдер тұтқындаудың толыққанды негізделген себептермен жасалуын талап етеді, мысалы, АҚШ-та нақты дәлелдер болуы керек. Сонымен қатар, көптеген демократиялық елдерде адамды қамауда ұстау мерзімі шектеулі (көбінесе Ұлыбританияда 24 сағат, АҚШ және Францияда 24 немесе 48 сағат) және қамауға алынған адамға айып тағылуы немесе босатылуы тиіс.
An arrest is the act of apprehending and taking a person into custody (legal protection or control), usually because the person has been suspected of or observed committing a crime. After being taken into custody, the person can be questioned further and/or charged. An arrest is a procedure in a criminal justice system, sometimes it is also done after a court warrant for the arrest. Police and various other officers have powers of arrest. In some places, a citizen's arrest is permitted; for example in England and Wales, any person can arrest "anyone whom he has reasonable grounds for suspecting to be committing, have committed or be guilty of committing an indictable offence", although certain conditions must be met before taking such action. Similar powers exist in France, Italy, Germany, Austria and Switzerland if a person is caught in an act of crime and not willing or able to produce valid ID. As a safeguard against the abuse of power, many countries require that an arrest must be made for a thoroughly justified reason, such as the requirement of probable cause in the United States. Furthermore, in most democracies, the time that a person can be detained in custody is relatively short (in most cases 24 hours in the United Kingdom and 24 or 48 hours in the United States and France) before the detained person must be either charged or released.
Этимология
"Арест" сөзі аңгло-нормандық тілінен шыққан, француз тіліндегі arrêt сөзінен туындаған, ол "тоқтату немесе тоқтатып тұру" мағынасын білдіреді және адамды шектеуді білдіреді. Лексикалық тұрғыдан алғанда, арест сөзінің мағынасы қолданылған жағдайға байланысты әртүрлі сөздіктерде берілген. Әлем бойынша тұтқындалудың көптеген жаргондық атаулары бар. Британдық жаргонда "nicked" термині көбінесе тұтқындалумен синоним ретінде қолданылады, ал "nick" полиция бөлімшесін де білдіруі мүмкін, сондай-ақ "pinched" термині де жиі қолданылады. Америка Құрама Штаттары мен Францияда кейде "collared" термині қолданылады. "Lifted" немесе "picked up" деген сөздер де кейде естіледі.
The word "arrest" is Anglo Norman in origin, derived from the French word arrêt meaning 'to stop or stay' and signifies a restraint of a person. Lexicologically, the meaning of the word arrest is given in various dictionaries depending upon the circumstances in which the word is used. There are numerous slang terms for being arrested throughout the world. In British slang terminology, the term "nicked" is often synonymous with being arrested, and "nick" can also refer to a police station, and the term "pinched" is also common. In the United States and France the term "collared" is sometimes used. The terms "lifted" or "picked up" are also heard on occasion.
Үндістан
Үндістан заңына сәйкес, тұтқындау рәсімінде ешқандай ресмилік қажет емес. Тұтқындауды азамат, полиция қызметкері немесе судья жасай алады. Полиция қызметкері тұтқындалған адамға жасаған қылмысының толық мән-жайларын және қылмыс кепілдікпен босату шарттарына жатса, кепілдікпен босатуға құқылы екенін хабарлауы тиіс. Тұтқындалған адамды міндетті түрде қолғаппен ұстауды талап ететін жалпы ереже немесе талап жоқ. Егер адамды қолғаппен байлау туралы сұрақ туындаса, сот шешімдерінде мұндай шешімнің айналадағы жағдайларға байланысты екені және полиция қызметкерлері өздерінің және азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін барлық қажетті сақтық шараларын қабылдауы керек екені айтылған.
According to Indian law, no formality is needed during the procedure of arrest. The arrest can be made by a citizen, a police officer or a Magistrate. The police officer needs to inform the person being arrested the full particulars of the person's offence and that they are entitled to be released on bail if the offence fits the criteria for being bailable. There is no general rule of eligibility or requirement that a police officer must handcuff a person who is being arrested. When there is a question regarding handcuffing a person, case law has stated that the choice to handcuff a person is dependent on the surrounding circumstances, and that officers should always take the proper precautions to ensure the safety of themselves, and the public.
Қамауға алу мен қамауға алу арасындағы айырмашылық
АҚШ-та тергеп тоқтату немесе ұстау мен қамау арасында ерекшелік бар. Бұл ерекшелік тоқтатудың "қарқынды да қысқа" болуына және ақылға қонымды адамның еркіндікпен кетуге болатындай сезінуіне байланысты.
In the United States, there exists a distinction between an investigatory stop or detention, and an arrest. The distinction tends to be whether or not the stop is "brief and cursory" in nature, and whether or not a reasonable individual would feel free to leave.
Жеңіл қылмыстар мен құқық бұзушылықтар
Егер адамның кішігірім қылмыс жасағанына, мысалы, ұсақ ұрлық, күшін жойған жүргізуші куәлігімен көлік жүргізу, немесе қоғамдық тәртіпті бұзуға мүмкіндік беретін дәлелдер болса, құқық қорғау органдары әдетте сол адамға айыптаппа жібереді, бірақ оны ұстамайды. Адам айыптаппада көрсетілген күні сотқа келуге міндетті. Сот күніне дейін прокуратура осы адамға қарсы ресми қылмыстық іс қозғауға немесе қозғамауға шешім қабылдайды. Сотқа келген күдіктіге ресми қылмыстық іс қозғалғандығы туралы хабарланады. Егер іс қозғалса, ол алғашқы сот отырысында, яғни айыптау оқылысында өзін кінәлі деп тануы немесе кінәсіз екенін мәлімдеуі керек.
When there exists probable cause to believe that a person has committed a minor crime, such as petty theft, driving on a suspended license, or disturbing the peace, law enforcement agents typically issue the individual a citation but do not otherwise detain them. The person must then appear in court on the date provided on the citation. Prior to the court date, the prosecution will decide whether to file formal criminal charges against the individual. When the accused appears in court, they will be advised if formal criminal charges have been filed. If charges are filed, they will be asked to plead guilty or not guilty at the initial court hearing, which is referred to as the arraignment.
Ауыр қылмыстар үшін тұтқындалу
Адам ауыр қылмыс жасағаны үшін ұсталғанда, күдіктінің суреті түсіріліп, сотқа дейінгі қамауға алынады. Белгілі бір жағдайларда (яғни, егер босатылған жағдайда қоғамға қауіп тудырмаса), күдікті кепіл төлеу арқылы босатылуға құқылы. Егер күдікті ақшалай кепіл төлей алмаса, ол алғашқы сот отырысына (арраинментке) қатысады, онда судья белгіленген кепіл мөлшерін төмендету туралы шешім қабылдайды. Сондай-ақ, кейбір штаттарда прокуратура 48 сағат ішінде күдіктіге қарсы ресми айып тағу туралы шешім қабылдауы керек. Мысалы, Калифорнияда егер 48 сағат ішінде ресми айыптар қойылмаса, күдікті ұстаған органнан босатылуға тиіс. Егер ресми айыптар қойылса, күдікті алғашқы сот отырысына (арраинментке) келуге шақырылады. Арраинментте күдікті өзін кінәлі деп мойындауға немесе кінәлі емес екенін айтуға шақырылады, содан кейін судья кепіл мөлшерін белгілейді (немесе кепілдік белгілеуден бас тартады).
When a person is arrested for a serious crime, the defendant will have their picture taken and be held in pre trial detention. Under certain circumstances (that is where the public won't be endangered by one's release from custody), the defendant may be entitled to release on bail. If the accused cannot post a monetary bail, they will appear at their arraignment where the judge will determine if the bail set by the schedule should be lowered. Also, in certain states, the prosecution has 48 hours to decide whether or not to file formal charges against the accused. For example, in California, if no formal charges are filed within the 48 hour period, the accused must be released from the arresting host's custody. If formal charges are filed, the accused will be asked to appear at their arraignment. At the arraignment, the accused will be asked to plead guilty or not guilty, and the judge will set a bail amount (or refuse to set bail) for the accused.
Англия мен Уэльс
Англия заңы бойынша ұсталғандар екі негізгі санатқа бөлінеді – ордермен және ордерсіз, содан кейін одан да нақтырақ кіші санаттарға. Адам қандай негізбен ұсталғанына қарамастан, ұсталған кезде немесе ұсталғаннан кейін мүмкіндігінше ертерек ұсталғаны және ұстау себебі туралы хабардар етілуі тиіс, әйтпесе ұстау заңсыз деп есептеледі.
Arrests under English law fall into two general categories—with and without a warrant—and then into more specific subcategories. Regardless of what power a person is arrested under, they must be informed that they are under arrest and of the grounds for their arrest at the time or as soon after the arrest as is practicable, otherwise the arrest is unlawful.
Солтүстік Ирландия
Солтүстік Ирландияда тұтқындау өкілеттігі 1989 жылғы Полиция және қылмыстық дәлелдер (Солтүстік Ирландия) жарлығымен реттеледі. Бұл жарлық қылмыс жасады деген күдікпен ұсталған, сұраққа тартылған және айыпталған адамдармен жұмыс істеудің тәртібін белгілейді. Осы жарлықты бұзу тергеу процесіне кедерес келтіруі мүмкін. Солтүстік Ирландияда тұтқындалған адамдар өз тұтқындалуы туралы біреуге хабарлауға және адвокат көмегіне құқылы.
Arrest powers in Northern Ireland are informed by the Police and Criminal Evidence (Northern Ireland) Order 1989. This order legislates operational standards during arrest, questioning and charging a person suspected of committing a crime. Breach of this order may affect the investigation. Arrestees in Northern Ireland have the right to contact a person to inform them of an arrest, and legal representation.
Қамау орденімен ұстау
Бейбіт судья күдіктілерді және куәларды қамауға ордер бере алады.
A justice of the peace can issue warrants to arrest suspects and witnesses.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ заңдары әртүрлі юрисдикцияларда ортақ құқық негізіндегі тұтқындауды мойындайды.
United States law recognizes the common law arrest under various jurisdictions.
Гонконг
Полиция адамды сот төрешісінің бұйрығымен шығарылған ордер бойынша, Сот төрешілері жарғысының 31, 72, 73 немесе 74-баптарына сәйкес ұстауға құқылы. Мысалы, егер айыпталушы сотқа шақырылғанда келмесе, оны тұтқындауға ордер берілуі мүмкін. Дегенмен, тұтқындауға ордер әрқашан қажет емес. Полиция күштері жарғысының 50(1)-бабына сәйкес, полиция қызметкері ұсталған адамның қылмыс жасады деп негізді күдіктенсе, оны "ұстауға" (яғни қамауға алуға) құқылы. Мұндай негізді күдік бар-жоғы нақты бір жағдайда объективті түрде, ұстау кезінде ұстауды жүзеге асыратын қызметкердің қолындағы фактілер мен ақпараттарға сүйене отырып анықталады. Қызметкердің күдікті қандай заң ережесін бұзғанын білуі міндетті емес, егер ол күдіктінің қылмыс құрамына сай әрекет жасады деп негізді түрде күдіктенсе.
The police may arrest a person according to a warrant issued by a Magistrate under sections 31, 72, 73 or 74 of the Magistrates Ordinance. For example, an arrest warrant may be issued if an accused person does not appear in Court when he is due to answer a charge. However, an arrest warrant is not always necessary. Under section 50(1) of the Police Force Ordinance, a police officer can "apprehend" (i. e. arrest) a person if he reasonably suspects the person being arrested is guilty of an offence. Whether there is such a reasonable suspicion in a particular case is to be determined objectively by reference to facts and information which the arresting officer has at the time of the arrest. It is not necessary that the officer knows the exact statutory provision that the suspect has violated, so long as the officer reasonably suspects that the suspect has done something amounting to an offence.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ Жоғарғы Сотының Мирандаға қарсы Аризона ісі бойынша шешіміне сәйкес, полиция адамды қамауға алғаннан кейін, сұраққа жауап беру кезінде берілген мәлімдемелерді сотта дәлел ретінде пайдалану үшін, оны Бесінші және Алтыншы түзетулерге сәйкес құқықтары туралы хабардар етуі керек. Миранда ескертуі тек адам қамауда болғанда (яғни, еркін кетпеуге құқығы жоқ болса) және оны тексеру кезінде ғана қажет, ал осы тексеру нәтижелері сотта қолданылады. Егер полицей қамауға алынғаннан кейін адамды одан әрі тексермейтін болса, Миранда құқықтары туралы хабарлау міндетті емес. Сондай-ақ, егер тексеріліп жатқан адам қамалмаған болса немесе қамауға алынған адам сұрақ қойылмай-ақ өз еркімен сөйлесе, Миранда ескертуін беру қажеттілігі тумайды. Қоғамдық қауіпсіздікке қатысты шұғыл мәселелер туған жағдайларда ескертусіз тексеру жүргізуге рұқсат беретін ерекшеліктер де бар. Ескертудің кең таралған түрі: «Сіз үндемеуге құқылысыз. Сіз айтқанның бәрі сізге қарсы сотта пайдаланылуы мүмкін. Сұрақтар қою алдында кеңес алу үшін адвокатпен сөйлесуге құқығыңыз бар. Тексеру кезінде сізбен бірге адвокат болуға құқығыңыз бар. Егер сіз адвокатқа төлей алмасаңыз, қалауыңызша, сұрақтар қойылғанға дейін сізге адвокат тағайындалады. Егер сіз қазір адвокатсыз жауап беруді шешсеңіз, кез келген уақытта жауап беруді тоқтатуға құқығыңыз бар». Ескерту, қамауға алынған адамның үндемеуге, заңгерге (және тегін заң көмегіне қол жеткізуге) құқығы бар екенін, сондай-ақ оның айтқандары оған қарсы пайдаланылуы мүмкін екенін қамтиды. Егер қамауға алынған адамға тиісті ескерту берілмесе, тексеру барысында алынған ақпарат сотта қабылдамауы мүмкін, бірақ басқа дәлелдерді айыптау үшін пайдалануға бұл кедергі келтірмейді. Ұлыбританиядағы жүйедегідей, ескертудің нақты сөздері федералды заңмен міндетті түрде белгіленбеген. Ескертуге қатысты талаптар штаттар бойынша өзгеше болуы мүмкін және жағдайға байланысты (мысалы, қамауға алынған адам азамат емес немесе жасөспірім болған жағдайда). Қамау кезінде қолданылатын нақты сөздер заңдық маңызға ие болғандықтан, полицейлер көбінесе құқықтардың басылған нұсқасын алып жүреді және ескерту берген кезде одан оқып, дәлдігіне көз жеткізеді.
Based on the U. S. Supreme Court ruling in Miranda v. Arizona, after making an arrest, the police must inform the detainee of the Fifth Amendment and Sixth Amendment rights for statements made during questioning to be admissible as evidence against the detainee in court. A Miranda warning is required only when a person is in custody (i. e., is not free to leave) and is being interrogated, and the results of this interrogation are to be used in court An officer is not required to inform a person of the Miranda rights if the officer will not be questioning the detainee any further after the arrest. An officer is also not necessarily required to provide a Miranda warning if the person being questioned has not been arrested or if an arrested person speaks spontaneously without being questioned. There is also an exception that permits questioning without providing the warning under circumstances involving urgent matters of public safety. One common formulation of the warning is "You have the right to remain silent. Anything you say can be used against you in court. You have the right to talk to a lawyer for advice before we ask you any questions. You have the right to have a lawyer with you during questioning. If you cannot afford a lawyer, one will be appointed for you before any questioning if you wish. If you decide to answer questions now without a lawyer present, you have the right to stop answering at any time." The warning must inform the detainee that they have the right to be silent, the right to legal counsel (and the availability of pro bono legal assistance), and that what the detainee says can be used against them. The failure to provide a detainee with an adequate warning could make information obtained from an interrogation inadmissible in court, but does not prevent other evidence from being used to obtain a conviction. As in the British system, the exact phrasing of the warning is not explicitly mandated under federal law. There are also additional requirements about the warning that vary from state to state and may depend on the circumstances (such as when the arrestee is a non citizen or juvenile). Since the exact wording used in an arrest is legally important, police officers often carry a printed copy of the rights, and read from it when providing the warning to ensure accuracy.
Гонконг
Тұтқындалғаннан кейін полиция тұтқынға алынған адамды дереу үнсіз қалу құқығы туралы хабардар етуі керек. Ол полицияның қойған сұрақтарына жауап беруге немесе бермеуге құқылы (бірақ аты-жөні мен мекенжайын полицияға беру міндетті). Полиция қызметкері оған былай дестіреді:
Immediately after the arrest, the police must inform the arrested of their right to remain silent. They may choose whether or not to answer any questions posed by the police (except that they may need to provide their name and address to the police). The police officer will caution them by saying,
"Егер қаласаңыз ғана бірдеңе айтуға міндеттісіз, бірақ сіз айтқанның бәрі жазбаға түсіріліп, сотта дәлел ретінде пайдаланылуы мүмкін."
"You are not obliged to say anything unless you wish to do so but whatever you say will be put into writing and may be given in evidence."
Америка Құрама Штаттары
Сот бұйрығын бұзу азаматтық сотқа бағынбаушылық деп танылуы мүмкін, және сол адамды қамауға ордер берілуі мүмкін. Кейбір сот бұйрықтары полиция қызметкеріне қосымша бұйрықсыз адамды қамауға алуға өкілеттік береді. Егер заң шығару органы кворумға жетпесе, көптеген заң жүйелері қатысушы мүшелерге палата шақыруға бұйрық беруге мүмкіндік береді, бұл қатыспаған мүшелерді қамауға алуға бұйрық береді. Қамауға алынған мүше кворумды қамтамасыз ету үшін органның отырыс залына жеткізіледі. Қамауға алынған мүшеге қарсы қылмыстық қудалау жүргізілмейді, бірақ ол заң шығару органына айып төлеуге міндетті болуы мүмкін.
Breach of a court order can be considered civil contempt of court, and a warrant for the person's arrest may be issued. Some court orders contain authority for a police officer to make an arrest without further order. If a legislature lacks a quorum, many jurisdictions allow the members present the power to order a call of the house, which orders the arrest of the members who are not present. A member arrested is brought to the body's chamber to achieve a quorum. The member arrested does not face prosecution, but may be required to pay a fine to the legislative body.
Қабылданғаннан кейін
Қамауға алу міндетті түрде қылмыстық айыптамаға әкеп соқпаса да, кейбір заң жүйелерінде жұмыстан шеттелу, әлеуметтік ұяттау және кейбір жағдайларда адам жұмысқа орналасуға, несие алуға немесе кәсіби лицензия алуға өтініш берген кезде сотталғаны туралы заңдық міндеттемені ашу сияқты ауыр салдарларға алып келуі мүмкін. АҚШ-та тұтқындалғаннан кейін кінәлі деп табылмайтын адам өзінің тұтқындалу туралы жазбасын жою арқылы немесе (Калифорнияда) фактілік түрде кінәсіздігін растау арқылы алып тастауға құқылы. Ақталу алған адам, қаласа, шағымдануға немесе сотқа талап аруға құқығы бар. Заңсыз тұтқындалғаннан кейін кейде үкіметке қарсы сот шаралары қолданылады. Сотталғандарға қатысты қосымша жазалар АҚШ-та Ұлыбританияға қарағанда ауыр. Ұлыбританияда кінәсіздігі дәлелденбеген тұтқындаулар стандартты қылмыстық тексерулерде көрсетілмейді және оларды ашу міндетті емес, ал АҚШ-та адамдар кінәсіздігі дәлелденбеген тұтқындауды жоюға немесе (егер іс сотқа жетсе) жабықтап қоюға тиіс, немесе айыптаулар алынып тасталса. Дегенмен, Ұлыбританияда Күшейтілген ашу және тежеу қызметінің (DBS) ашулары, егер олар DBS ашуы сұралған лауазымға қатысты деп саналса, осы деректерді ашуға рұқсат береді.
While an arrest will not necessarily lead to a criminal conviction, it may nonetheless in some jurisdictions have serious ramifications such as absence from work, social stigma, and in some cases, the legal obligation to disclose a conviction when a person applies for a job, a loan or a professional license. In the United States a person who was not found guilty after an arrest can remove their arrest record through an expungement or (in California) a finding of factual innocence. A cleared person has the choice to file a complaint or a lawsuit if they choose to. Legal action is sometimes filed against the government after a wrongful arrest. For convictions, the collateral consequences are more severe in the United States than in the UK, where arrests without conviction do not appear in standard criminal record checks and need not be disclosed, whereas in the United States, people have to expunge or (if the case goes to court) seal arrest without convictions, or if the charges are dropped. However, in the UK, Enhanced Disclosure and Barring Service (DBS) disclosures permit a Chief Constable to disclose this data if they believe it relevant to the post for which the DBS disclosure was applied.