Қызылша – бұл кең таралған жұқпалы ауру. Емдеудің арқасында қорғану деңгейі жоғары. Жаңа туған нәрестелерде туа біткен қызылша синдромына әкелуі мүмкін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адамның вирустық аурулары
Human viral disease
ауру
the disease
Қызылша – әлемнің көптеген аймақтарында кең таралған инфекция. Вакцинацияның нәтижесінде көптеген аймақтарда аурудың көрсеткіштері төмендеген. "Рубелла" атауы латын тілінен келген және "кішкентай қызыл" деген мағынаны білдіреді.
Rubella is a common infection in many areas of the world. Rates of disease have decreased in many areas as a result of vaccination. The name "rubella" is from Latin and means little red.
Туған қызылша синдромы
Қызылша жаңа туған нәрестеде туа біткен қызылша синдромын тудыруы мүмкін, бұл қызылшаның ең ауыр салдары. Синдром (ТБС) қызылша вирусының жатыр ішінде жұғу нәтижесінде пайда болады және жүрек, ми, көз және есту мүшелерінің ақауларын қамтиды. Ол сондай-ақ ерте босануға, төмен салмаққа, жаңа туған нәрестелерде тромбоцитопенияға, анемияға және гепатитке әкелуі мүмкін. Мүшелердің қалыптасу кезеңіндегі ауыр ақаулардың қаупі бірінші триместрде жұққан кезде ең жоғары болады. ТБС – қызылшаға қарсы вакцина жасалған негізгі себеп. Жүктіліктің алғашқы үш айында қызылшаға шалдыққан аналардың 80-90% балаларын түсіріп жатады немесе өлі туған нәресте туады. Жыл сайын осы синдромның 100 мыңға жуық жағдайы тіркеледі. Вирус қабықшамен қоршалған және бір тізбекті РНК геномына ие. Вирус тыныс жолдары арқылы жұғады және мұрын-жұтқыншақ және лимфа түйіндерінде көбейеді. Жұққаннан кейін 5-7 күннен соң вирус қанда табылады және организмге таралады. Вирус тератогендік қасиеттерімен ерекшеленеді, плацентадан өтіп, ұрықты жұқтырады, оның жасушаларының дамуын тоқтатады немесе оларды жояды.
Rubella can cause congenital rubella syndrome in the newborn, this being the most severe sequela of rubella. The syndrome (CRS) follows intrauterine infection by the rubella virus and comprises cardiac, cerebral, ophthalmic, and auditory defects. It may also cause prematurity, low birth weight, neonatal thrombocytopenia, anemia, and hepatitis. The risk of major defects in organogenesis is highest for infection in the first trimester. CRS is the main reason a vaccine for rubella was developed. 80–90% of mothers who contract rubella within the critical first trimester have either a miscarriage or a stillborn baby. About 100,000 cases of this condition occur each year. that is enveloped and has a single stranded RNA genome. The virus is transmitted by the respiratory route and replicates in the nasopharynx and lymph nodes. The virus is found in the blood 5 to 7 days after infection and spreads throughout the body. The virus has teratogenic properties and is capable of crossing the placenta and infecting the fetus where it stops cells from developing or destroys them.
Диагностика
Қызылша вирусына қатысты IgM антиденелері қызылша вирусымен жақында жұққан адамдарда табылады, бірақ бұл антиденелер бір жылдан астам сақталуы мүмкін, сондықтан оң нәтижелі тестті сақтықпен бағалау қажет. Бұл антиденелердің болуы, егер олар қызылшаға тән бөртпемен бірге немесе одан кейін пайда болса, диагнозды нақтылайды.
Rubella virus specific IgM antibodies are present in people recently infected by rubella virus, but these antibodies can persist for over a year, and a positive test result needs to be interpreted with caution. The presence of these antibodies along with, or a short time after, the characteristic rash confirms the diagnosis.
Алдын алу
Қызылша инфекциясының алдын алу үшін белсенді иммундау бағдарламалары қолданылады. Ересектерде аурудың алдын алуда екі тірі аттенуацияланған вирустық вакцина, RA 27/3 және Cendehill штамдары тиімді болды. Алайда, оларды жас жетпеген қыздарда қолдану Ұлыбританиядағы КРС (қызылша синдромы) ауруының жалпы таралу деңгейін елеулі түрде төмендетпеді. Тек барлық балаларды иммундау арқылы ғана төмендетуге қол жеткізілді. Қазіргі кезде вакцина көбінесе ММР вакцинасының құрамына енгізіліп беріледі. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) бірінші дозаны 12-18 айлық шақта, екінші дозаны 36 айлық шақта салуға кеңес береді. Жүкті әйелдерге әдетте ерте кезеңде қызылшаға қарсы иммунитеті тексеріледі. Иммунитеті жоқ әйелдер бала туғаннан кейін ғана вакцинацияланады, себебі вакцинада тірі вирус бар. Иммунизация бағдарламасы өте сәтті болды. Куба 1990 жылдары ауруды жойғанын жариялады, ал 2004 жылы Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC) АҚШ-та қызылшаның туа біткен және жұқпалы түрлерін жойғанын мәлімдеді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы 2018 жылдың қазан айында Австралияны қызылшадан босатылған деп жариялады. АҚШ-та бала көтеру жасындағы барлық әйелдерге алғашқы жүктілік кеңесі кезінде вакцинация тарихы немесе серологиялық зерттеу арқылы қызылшаға сезімталдығын анықтау ұсынылады, бұл туа біткен қызылша синдромының (КРС) таралуын азайтуға бағытталған. Бала көтеру жасындағы барлық сезімтал жүкті емес әйелдерге қызылшаға қарсы вакцинация жасау ұсынылады.
Rubella infections are prevented by active immunization programs using live attenuated virus vaccines. Two live attenuated virus vaccines, RA 27/3 and Cendehill strains, were effective in the prevention of adult disease. However, their use in prepubertal females did not produce a significant fall in the overall incidence rate of CRS in the UK. Reductions were only achieved by immunisation of all children. The vaccine is now usually given as part of the MMR vaccine. The WHO recommends the first dose be given at 12 to 18 months of age with a second dose at 36 months. Pregnant women are usually tested for immunity to rubella early on. Women found to be susceptible are not vaccinated until after the baby is born because the vaccine contains live virus. The immunisation program has been quite successful. Cuba declared the disease eliminated in the 1990s, and in 2004 the Centers for Disease Control and Prevention announced that both the congenital and acquired forms of rubella had been eliminated from the United States. The World Health Organization declared Australia rubella free in October 2018. Screening for rubella susceptibility by history of vaccination or by serology is recommended in the United States for all women of childbearing age at their first preconception counseling visit to reduce incidence of congenital rubella syndrome (CRS). It is recommended that all susceptible non pregnant women of childbearing age should be offered rubella vaccination.
Емдеу
Қызылшаға ерекше ем жоқ, алайда емдеу ыңғайсыздықтарды азайту үшін пайда болатын белгілерге жауап беруге қатысты. Жаңа туған сәбилерді емдеу негізінен туындаған асқынуларды басқаруға бағытталған. Туа біткен жүрек ақаулары мен катарактаны тікелей хирургиялық отамен түзетуге болады. Көздің туа біткен қызылша синдромына (ТҚС) қатысты емдеу жасқа байланысты макулярлық дегенерацияға ұқсас, оған кеңес беру, үнемі бақылау және қажет болған жағдайда көру қабілетін жақсартатын құралдарды ұсыну кіреді.
There is no specific treatment for rubella; however, management is a matter of responding to symptoms to diminish discomfort. Treatment of newborn babies is focused on management of the complications. Congenital heart defects and cataracts can be corrected by direct surgery. Management for ocular congenital rubella syndrome (CRS) is similar to that for age related macular degeneration, including counseling, regular monitoring, and the provision of low vision devices, if required.
Болжам
Балалар мен ересектерде қызылша инфекциясы көбінесе жеңіл, өзінен-өзі сауығып кететін және көбінесе белгісіз болады. КРС-ке шалдыққан балалардың жағдайы нашар болады.
Rubella infection of children and adults is usually mild, self limiting, and often asymptomatic. The prognosis in children born with CRS is poor.
Эпидемиология
Қызылша бүкіл әлемде кездеседі. Вирус орташа белдеу елдерінде көктем айларында өршуге бейім. 1969 жылы қызылшаға қарсы вакцина енгізілгенге дейін, АҚШ-та 6-9 жыл сайын, ал Еуропада 3-5 жыл сайын ірі жарылыстар жиі орын алып, көбінесе 5-9 жас аралығындағы балаларға әсер ететін. Вакцина енгізілгеннен кейін, жоғары жабылу деңгейі бар елдерде оқиғалар сирек бола бастады. Вакцинация Америкада қызылшаның таралуын тоқтатты: 2009 жылдың ақпан айынан бері эндемикалық жағдай тіркелген жоқ. Вакцинация деңгейі төмендесе, вирус басқа континенттерден қайта әкелінуі мүмкін болғандықтан, вакцинация әлі де қатаң ұсынылады. 1962 және 1965 жылдар аралығындағы АҚШ-тағы эпидемия кезінде жүктілік кезінде қызылша вирусымен жұққан жағдайлар нәтижесінде 30 000 өлі туған бала және 20 000 бала туа біткен қызылша синдромы (CRS) салдарынан мүгедек болып дүниеге келген. Қызылша эпидемиясын бақылау үшін жоғары деңгейдегі топтық иммунитетті қамтамасыз ететін жалпы иммундау маңызды. Ұлыбританияда қызылшаға сезімтал, вакциналанбаған ер адамдардың көп саны бар. 1993 жылы Ұлыбританияда көптеген жас ерлер арасында қызылша жарылысы болды, ал 1996 жылы инфекция жүкті әйелдерге жұқты, олардың көпшілігі иммигранттар болып, сезімтал болды. Жарылыстар әлі де дамып келе жатыр, әдетте вакцина қолжетімді емес дамып келе жатқан елдерде. Жүктілікте қызылша инфекциясынан туындаған асқынулар (түсік, ұрықтың өлімі, туа біткен қызылша синдромы) Африка мен Оңтүстік-Шығыс Азияда Америка мен Еуропадағы 100 000 тірі туған нәрестеге шаққанда 2 жағдайға қарағанда 100 000 тірі туған нәрестеге 121 жағдай болып көбірек кездеседі. Жапонияда 2012 жылғы 15 қазан мен 2014 жылғы 2 наурыз аралығында 2012-13 жылдардағы қызылша жарылысы кезінде Жұқпалы аурулардың Ұлттық эпидемиологиялық бақылауына 15 000 қызылша және туа біткен қызылша синдромының 43 жағдайы туралы хабарланды. Олар негізінен 31-51 жас аралығындағы ер адамдарда және 24-34 жас аралығындағы жастарда тіркелді.
Rubella occurs worldwide. The virus tends to peak during the spring in countries with temperate climates. Before the vaccine against rubella was introduced in 1969, widespread outbreaks usually occurred every 6–9 years in the United States and 3–5 years in Europe, mostly affecting children in the 5–9 year old age group. Since the introduction of vaccine, occurrences have become rare in those countries with high uptake rates. Vaccination has interrupted the transmission of rubella in the Americas: no endemic case has been observed since February 2009. Vaccination is still strongly recommended as the virus could be reintroduced from other continents should vaccination rates in the Americas drop. During the epidemic in the US between 1962 and 1965, rubella virus infections during pregnancy were estimated to have caused 30,000 stillbirths and 20,000 children to be born impaired or disabled as a result of CRS. Universal immunisation producing a high level of herd immunity is important in the control of epidemics of rubella. In the UK, there remains a large population of men susceptible to rubella who have not been vaccinated. Outbreaks of rubella occurred amongst many young men in the UK in 1993 and in 1996 the infection was transmitted to pregnant women, many of whom were immigrants and were susceptible. Outbreaks still arise, usually in developing countries where the vaccine is not as accessible. The complications encountered in pregnancy from rubella infection (miscarriage, fetal death, congenital rubella syndrome) are more common in Africa and Southeast Asia at a rate of 121 per 100,000 live births compared to 2 per 100,000 live births in the Americas and Europe. In Japan, 15,000 cases of rubella and 43 cases of congenital rubella syndrome were reported to the National Epidemiological Surveillance of Infectious Diseases between October 15, 2012, and March 2, 2014, during the 2012–13 rubella outbreak in Japan. They mainly occurred in men aged 31–51 and young adults aged 24–34.
Тарих
Қызылша алғаш рет 18-ғасырдың ортасында сипатталған. Неміс дәрігері және химигі Фридрих Хоффман 1740 жылы қызылшаның алғашқы клиникалық сипаттамасын жасады, оны 1752 жылы де Берген және 1758 жылы Орлоу растады. 1814 жылы Джордж де Матон алғаш рет оны қызылша мен қызыл қызылшадан ерекше дерті деп қарастыруды ұсынды. Бұл дәрігерлердің бәрі неміс болған, ал дерті Rötheln (қазіргі неміс Röteln) деп аталды. (Неміс тілінде "Rötlich" сөзі "қызыл" немесе "қызғылт" деген мағынаны білдіреді.) Оны үш неміс сипаттағандықтан, ол "неміс қызылшасы" деп аталды. Англия Корольдік артиллериясының хирургы Генри Вил Үндістандағы індет таралуы туралы хабарлады. Ол 1866 жылы "рубелла" (латынша "кішкентай қызыл" деген мағынаны білдіреді) деген атауды енгізді. Ол 1881 жылы Лондондағы Халықаралық медицина конгресінде жеке дерті ретінде ресми түрде танылды. 1914 жылы Альфред Фабиан Гесс маймылдармен жұмыс істеген кезде қызылша вирустан туындайды деген теория ұсынды. 1938 жылы Хиро мен Тосака ауруды балаларға өткір жағдайлардан алынған мұрынның жуындысы арқылы жұқтырды. Вирусты 1962 жылы Пол Дуглас Паркман және Томас Хакл Веллер басқаратын екі топ жеке-жеке ұлпа мəдениетінде бөліп алды. 1967 жылы қызылшаның молекулалық құрылымы антиген-антидене кешендерін пайдалана отырып, электронды микроскопия арқылы Дженнифер М. Бест, Джун Алмейда, Дж.Е. Банатвала және А.П. Уатерсон бақылады. 1969 жылы тірі жұмсатылған вирус вакцинасына лицензия берілді. 2015 жылдың 29 сәуірінде Америка Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының аймағы дертін ресми түрде жойған алғашқы аймақ атанды. Соңғы импортталмаған жағдайлар 2009 жылы Аргентина мен Бразилияда тіркелді. Панамерикандық денсаулық сақтау ұйымының директоры: "Қызылшаға қарсы күрес 15 жылдан астам уақытқа созылды, бірақ бұл 21-ші ғасырдағы ең маңызды панамерикандық денсаулық сақтау жетістіктерінің бірі болады деп сенемін" деді. Бұл мәлімдеме 165 миллион медициналық жазбаны қарастырып, соңғы жағдайлардың барлығының вирустың белгілі импорттық штаммынан туындағаны генетикалық тұрғыдан расталды. Рубелла әлемнің кейбір аймақтарында әлі де кең таралған және CDC-нің жаһандық иммундау бөліміндегі рубелла тобының жетекшісі Сюзан Э. Риф, осы хабарламаға қосылып, 2020 жылға дейін дертінің толығымен жойылуына мүмкіндік жоқ екенін айтты. Рубелла атауы кейде қызылшамен шатастырылады, ол ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде қызылшаның басқаша атауы болып табылады; екі дерті де байланыссыз. Басқа еуропалық тілдерде, мысалы испан тілінде, рубелла мен рубеола синонимдер болып табылады, ал рубеола қызылшаның басқаша атауы емес. Осылайша, испан тілінде рубеола дертін, ал сармпион қызылшаны білдіреді.
Rubella was first described in the mid eighteenth century. German physician and chemist, Friedrich Hoffmann, made the first clinical description of rubella in 1740, which was confirmed by de Bergen in 1752 and Orlow in 1758. In 1814, George de Maton first suggested that it be considered a disease distinct from both measles and scarlet fever. All these physicians were German, and the disease was known as Rötheln (contemporary German Röteln). (Rötlich means "reddish" or "pink" in German.) The fact that three Germans described it led to the common name of "German measles." Henry Veale, an English Royal Artillery surgeon, described an outbreak in India. He coined the name "rubella" (from the Latin word, meaning "little red") in 1866. It was formally recognised as an individual entity in 1881, at the International Congress of Medicine in London. In 1914, Alfred Fabian Hess theorised that rubella was caused by a virus, based on work with monkeys. In 1938, Hiro and Tosaka confirmed this by passing the disease to children using filtered nasal washings from acute cases. The virus was isolated in tissue culture in 1962 by two separate groups led by physicians Paul Douglas Parkman and Thomas Huckle Weller. In 1967, the molecular structure of rubella was observed under electron microscopy using antigen antibody complexes by Jennifer M. Best, June Almeida, J E Banatvala and A P Waterson. In 1969, a live attenuated virus vaccine was licensed. On April 29, 2015, the Americas became the first WHO region to officially eradicate the disease. The last non imported cases occurred in 2009 in Argentina and Brazil. The Pan American Health Organization director remarked, "The fight against rubella has taken more than 15 years, but it has paid off with what I believe will be one of the most important pan American public health achievements of the 21st Century." The declaration was made after 165 million health records and genetically confirming that all recent cases were caused by known imported strains of the virus. Rubella is still common in some regions of the world and Susan E. Reef, team lead for rubella at the CDC's global immunization division, who joined in the announcement, said there was no chance it would be eradicated worldwide before 2020. The name rubella is sometimes confused with rubeola, an alternative name for measles in English speaking countries; the diseases are unrelated. In some other European languages, like Spanish, rubella and rubeola are synonyms, and rubeola is not an alternative name for measles. Thus, in Spanish, rubeola refers to rubella and sarampión refers to measles.