Халық мұрасын жаңарту: Жаңа толқын мен музыкалық өзгерістер

Кіріспе

Музыкалық үрдіс: тамырлардың қайта жаңғыруы

Тамырлардың қайта жаңғыруы (фольклорлық қайта жаңғыру) – ата-бабаларының дәстүрлі музыкалық стильдерін танымал ететін жас орындаушыларды қамтитын үрдіс. Көбінесе тамырлардың қайта жаңғыруына әлеуметтік және саяси мәселелерді көтеретін жаңа әндер қосылады, сондай-ақ халық музыкасының жалпы жаңғыруы байқалады. «Тамырлардың қайта жаңғыруы» термині бұманды, және ол әрқашан бірдей құбылыстарды білдірмейді. Тамырлардың қайта жаңғыруымен байланысты ерекшеліктерге мыналар жатады:

Бұрын кең таралмаған және халықтық музыкадан тәуелсіз стильдердің танымал болуы.
Халықтық стильдердің поп (немесе рок) құрылымына бейімделуі.
Бұрын жеке орындаушылар ғана болған жағдайда, топтар сияқты жаңа форматтардың пайда болуы.
Жаңа музыкалық аспаптардың енгізілуі.
Әнді жазғандардың өзінің шығармаларын орындауы, халық әндерінің ауызша беріліп келуімен салыстырғанда (әнші-күйшіге қараңыз).
Үкіметке, дінге немесе басқа билікке, немесе жалпы қоғамға сын көзқараспен қараған саяси мазмұнды ән сөздерінің пайда болуы.
Ән сөздерінде елдің мінез-қалпы мен әдеби дәстүрі бейнеленеді (мысалы, американдық әнші-күйші Боб Диланмен салыстырғанда, мұндай композиторларды белгілі бір стильдегі «Боб Дилан» деп атайды, Ваннес Ван де Вельде – бельгиялық Боб Дилан).
Тамырлардың қайта жаңғыруымен айналысатын орындаушылар көбінесе музыкалық стилін танымал ететін адамдардан өзгеше әлеуметтік және экономикалық жағдайда болады. Осындай бұманды және өзгермелі анықтамаға байланысты, тамырлардың қайта жаңғыруы – кез келген поп-музыка индустриясының құрылуы деп қарастыруға болады. Алайда, тамырлардың қайта жаңғыруы деп аталатын кезең болмаған, жақсы дамыған поп-дәстүрлері бар елдер де бар (мысалы, Ямайка, Үндістан, Куба және Кения). Мысалы, біртекті поп музыкасы әлемнің көптеген елдерінде жанкүйерлеріне ие, бірақ осы елдердің көпшілігі халық музыкасынан өзінің ерекше поп стильдерін жасады. Бұл процесті тамырлардың қайта жаңғыруы деп атауға болады, бірақ кейбір жағдайларда халық музыкасы әлі де кең таралған және оны қайта жаңғыртудың қажеті болмады.

Тарих

Британдық халықтық қайта өрлеу – XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында дәстүрлі британ әндерін түсіріп, жазу бойынша жүргізілген академиялық қозғалыс. Бұл қозғалыстың негізін қалаушылар – Гарвард профессоры Фрэнсис Джеймс Чайлд (1825–96), «Англия және Шотландияның халық балладалары» (1882–92) жинағының авторы, Сабина Баринг Гулд (1834–1924), Франк Кидсон (1855–1926), Люси Бродвуд (1858–1939) және Энн Гилкрист (1863–1954). Бұл жаңа бастаманы қолдау мақсатында 1898 жылы Халық әндері қоғамы құрылды. Қозғалыстың маңызды тұлғасы – Сесил Шарп, ол кейінгі орындаушылардың репертуарына зор ықпал етіп, халық әнінің мәнін анықтады. Бұл дәстүрлі музыканы тыңдап өскен көптеген музыкант 1970-ші жылдары әнші-күйші болды, мысалы, Гордон Лайтфут және Ян мен Сильвия. Ағылшын музыкасы: Англияда халық музыкасы екі рет жанданды. Біріншісі, Сесил Шарп басқарған, академиялық сипатта болды. Ол әндер мен күйлерді жинау және оларды журналдарда жариялауды қамтыды. Оның шыңы 1910 жылға келді. Екінші жандану 1952 жылы Корольдік Альберт залында Коппер отбасының өнер көрсетуімен басталған ағылшын музыкасының кең ауқымды қоғамдық орындарын, сондай-ақ, көбінесе қонақүйлердің жоғарғы қабаттарында жиналатын фольклорлық клубтардың көбеюін қамтыды. 1960-жылдардың соңынан бастап әндер заманауи стильде орындалды, осылайша британдық фолк-рок стилі пайда болды. Ирландия музыкасы: Ирландия халық музыкасының жандануы 20 ғасырдың басында Дублинде және Ирландияда басталды, бірақ одан ұзаққа созылған және танымал жандану 1955 жылы Диана Гамильтон басқаруымен жазылған «The Lark in the Morning» альбомымен басталды. Бұл альбомда Лиам Клэнси мен Томми Макемнің өнерлері болды, олар ықпалды, бірақ АҚШ-та орналасқан Клэнси ағайындылары мен Томми Макемге қатысқанға дейін. Кейінгі танымал топтарға The Dubliners (1962 жылы құрылған), The Chieftains (1963), Ceoltóirí Chualann және Clannad (1973) жатады. Кейіннен Кристи Мур сияқты әнші-күйшілер американдық халық әншілерінен шабыттанды, олар ирланд музыкасын заманауи тыңдаушыларға бейімдеуге кірісті. Нәтижесінде халықтық дәстүрлерден, соның ішінде бузуки мен соул және рок сияқты ықпалдардан күрт өзгерістер болды. Шотландия музыкасы: Шотландия халық музыкасының жандануы 1951 жылы Хамиш Хендерсон Халық фестивалін құрғаннан кейін басталды. The Boys of the Lough әлемді аралаған алғашқы аспаптық кельт топтарының бірі болды. АҚШ музыкасы: Америка фольклорлық қоғамы 1888 жылы құрылды. Кейбір мүшелер, соның ішінде Фрэнк Клайд Браун, Джордж Лайман Киттредж және Джон Ломакс азшылық топтарының «тривиальды» музыкасын жинап, жаздыра бастады. 1920-жылдардың соңы мен 1930-жылдардың басында А. П. Картер, Баском Ламар Лансфорд, Лесли Риддл және Вуди Гатри сияқты орындаушылар дәстүрлі әндерді өздерінің репертуарына енгізу үшін іздеуді бастады. Дәстүрлі музыканың жандануы 1940-жылдары басталған американдық халық музыкасының жандануына әкелді және жаңа жанр – заманауи халық музыкасына жол ашты. Джон А. Ломакс, оның ұлы Алан Ломакс, ақын Карл Сэндбург, музыкант Чарльз Сигер және басқалар кіретін американдық архившілер мен зерттеушілер тобы ескі балладаларды, түрме әндерін, Аппалачи халық музыкасын және қара блюзді жинап, жазды және жариялады. Дәстүрлі музыкадан әсер алған көптеген орындаушылар, мысалы Пит Сигер, Джош Уайт, Бурл Айвс және The Weavers, 1940-жылдары едәуір коммерциялық табысқа ие болды, бұл 1950-жылдардың соңында 1960-жылдардың ортасында Кингстон Трио, Джоан Баез және Питер, Пол және Мэри сияқты орындаушылар миллиондаған альбом сатқан коммерциялық жандануға әкелді. АҚШ-тағы халықтық жандану халықтық рок жанрының пайда болуына әкелді, бұл халықтық музыкамен байланысты әндер мен тақырыптарға негізделген және оларды рок-н-ролл аспаптарымен ұйымдастырған жаңа жанр. Жанрмен байланысты ертедегі көптеген әртістер мен топтар фольк музыканттары ретінде басталды, әсіресе Боб Дилан, Саймон және Гарфункел, Бердстің Роджер МакГинн және Грейтфул Дедтің Джерри Гарсия. 21 ғасырда Апалачи халық музыкасының жандануы 2000 жылы «О, бауыр, қайдасың?» атты кинофильмнің саундтрегімен болды. Альбомда Джиллиан Уэлч, Элисон Краус және блюграсс орындаушысы Ральф Стэнли сияқты әншілер болды. Трансұлттық: 2010 жылдары халықтық рухтан туған әншілер Ұлыбритания, АҚШ және одан да тыс жерлерде хит-парадтарға шыға бастады. Ең бастысы, Ұлыбританияның Mumford & Sons тобы 2013 жылы ең жақсы альбом үшін Гремми (АҚШ Ұлттық жазба өнер және ғылым академиясының сыйлығы) иегері атанды.

The British folk revival was an academic movement to transcribe and record traditional British songs during the late 19th and early 20th century. Pioneers of this movement were the Harvard professor Francis James Child (1825–96), compiler of The English and Scottish Popular Ballads (1882–92), Sabine Baring Gould (1834–1924), Frank Kidson (1855–1926), Lucy Broadwood (1858–1939), and Anne Gilchrist (1863–1954). The Folk Song Society was founded in 1898 to promote this new endeavour. A major figure in this movement was Cecil Sharp who was the most influential on the repertoire of subsequent performers and defining the nature of folk song. A number of musicians who grew up listening to this traditional music became singer songwriters in the 1970s; for example, Gordon Lightfoot and Ian and Sylvia. English music: There were two folk music revivals in England. The first, led by Cecil Sharp, was academic. It involved the collection of songs and tunes and their publication in journals. It was at its peak about 1910. The second revival involved large scale public performances of English music, beginning with the appearance of the Copper Family at the Royal Albert Hall in 1952, together with a proliferation of folk clubs meeting mainly in the upper rooms of public houses. Starting in the late 1960s the songs were performed in a contemporary style; this was the origin of the British folk rock style. Irish music: There was a revival of Irish folk music that began in the early 20th century, based both in Dublin and Ireland, though the longer lasting and more famous revival began in 1955 with the album "The Lark in the Morning", whose recording was supervised by Diane Hamilton and which featured Liam Clancy and Tommy Makem prior to their involvement with the influential but U. S. based Clancy Brothers and Tommy Makem. Later famous groups include The Dubliners (founded 1962), The Chieftains (1963), Ceoltóirí Chualann, and Clannad (1973). Later, singer songwriters such as Christy Moore were inspired by American popular folk singers, and they took to modernizing and adapting Irish music for modern audiences. The result was a dramatic change from folk traditions, including the introduction of the bouzouki and influences including soul and rock. Scottish music: The Scottish folk revival begin in 1951 when Hamish Henderson created the People's Festival. The Boys of the Lough were one of the first instrumental Celtic groups to tour the world. US music: The American Folklore Society was founded in 1888. Some members, including Frank Clyde Brown, George Lyman Kittredge, and John Lomax began collecting and recording 'trivial' music of minority groups. During the late 1920s and early 1930s, performers such as A. P. Carter, Bascom Lamar Lunsford, Lesley Riddle, and Woody Guthrie specifically began to seek out traditional songs to incorporate them into their performance repertoire. A traditional music revival started the American folk music revival that began in the 1940s and led to a new genre, contemporary folk music. A group of American archivists and researchers that included John A. Lomax, his son Alan Lomax, poet Carl Sandburg, musician Charles Seeger, and others collected, recorded, and published old ballads, prison songs, Appalachian folk music and black blues. A number of performers influenced by traditional music, such as Pete Seeger, Josh White, Burl Ives, and The Weavers, enjoyed considerable commercial success in the 1940s, leading to a broader commercial revival in the late 1950s through the mid 1960s with performers such as The Kingston Trio, Joan Baez, and Peter, Paul and Mary selling millions of record albums. The folk revival in the US led to the creation of folk rock, a new genre that drew on songs and themes associated with folk music and arranged them with rock ‘n’ roll instruments. Many of the early artists and groups associated with the genre began as folk musicians, most notably Bob Dylan, Simon & Garfunkel, Roger McGuinn of the Byrds, and Jerry Garcia of The Grateful Dead. The 21st century saw a smaller revival of Appalachian folk music with the release of the 2000 motion picture soundtrack to "O Brother, Where Art Thou?". Singers such as Gillian Welch and Alison Krauss and the bluegrass performer Ralph Stanley were featured on the album. Transnational: During the 2010s, folk inspired acts began to score chart hits in the UK, US and beyond. Most notably the UK group Mumford & Sons won the Grammy (US National Academy of Recording Arts and Sciences award) for best album in 2013.

Өңірлік

Цулински, Винни (2006). Дрон қосылсын! : Кельт музыкасының жоғары тарихы. Лайл, Эмили Б. (2001). Шотланд балладалары. Морриш, Джон, Ағылшын халық биі және ән қоғамы, Мартин Карти және т.б. (2007). Халықтық нұсқаулық: ағылшын дәстүріндегі әндермен жұмыс. Раси, А. Дж. (2004). Араб әлемінде музыка жасау: Тараб мәдениеті мен өнері. Райс, Тимоти (1994). Жанды толтырсын: Болгар музыкасын сезіну. Розенберг, Нил В. (1993). Блюграсс: Тарих. Сауерс, Джун Скиннер (2001). Кельт музыкасы: толық нұсқаулық. Смит, К. С. (1998). Испан балладалары. Виленц, Шон (2005). Гүл және бұта: Американдық баллададағы өлім, махаббат және бостандық. Вудс, Фред (1979). Халықтық қайта жандану: Ұлттық музыканы қайта ашу. Пул, Дорсет: Блэндфорд баспасы.