Шотландиядағы Innerleithen қаласының тарихы мен географиясы

Кіріспе

Шотландияның Шотландия шекарасындағы қала, Ұлыбритания

Иннерлейтен (Inbhir Leitheann) – Шотландия шекарасындағы Твиддейл аймағындағы азаматтық округ және шағын қала. Бұрын бұл тарихи Пиблшир немесе Твиддейл графтығының құрамында болған.

Этимология

"Innerleithen" атауы шотланд гаэл тілінен шыққан және "Лейтен өзенінің Твидке құйылысы" деген мағынаны білдіреді, себебі осы жерде Лейтен өзені Твидке қосылады. "Inner / Inver" (Inbhir) префиксі Шотландиядағы көптеген жер-атауларда кездеседі, мысалы, Инвернесс және Инверури. Осы құйылыс жерінде Твид өзені шамамен батыстан шығысқа қарай ағады, ал Лейтен суы солтүстіктен ағып келеді.

Орналасу

Қаланың орналасуына айналасындағы төбелер әсер етеді. Солтүстікте Ли Пеннің (502м) тік төбесі және оның оңтүстікке қарай созылған Кэрли төбесі (258м) орналасқан. Шығыс жағынан Пирн Крейгтің (363м) дөңгелек пішіндес төбесі, жергілікті жұртшылық оны "Роки" деп атайды, және оның қалаға қарайтын Винди Ноу (155м) шұңқыры, сондай-ақ "Пирн Хилл" деп те аталады. Оңтүстікке қарай, Твид өзенінен тыс, Плора Крейгтің жотасы оңтүстік жағалаудан тік көтеріледі. Осылайша қала Лейтен өзенінің аңғары бойымен солтүстікке қарай және Твид өзенінің солтүстік жағалауындағы су тасқыны жазығымен батыс-шығыс бағытында кері "Т" пішінде өскен.

Тарих

Қала орналасқан аумақта Рим дәуірінен бұрын адамдар қоныстанған. Темір дәуіріне тән, жеті дөңгелек үйді қоршаған қоныстың қалдықтары Кэрли төбесінде көрініс береді. Бұл – көне ескерткіш. Windy Knowe төбесінде де шамалы жолдар байқалады, ал жергілікті тұрғындар олардың ерекше дөңгелек римдік бекінісіне тиесілі деген пікір білдіреді. Алайда, бұл жолдар темір дәуіріне тән жергілікті төбе бекінісінің белгілері. 1950 жылдардағы әуе суреттерінен алынған егін іздері Твид өзенінің жайылмасында, Толь Вуд (Траквайр маңында) және жақын орналасқан Эшиелсте жартылай тұрақты римдік әскер лагерінің болғанын көрсетеді. Қаланың 737 жылы саяхатшы монах Сент-Ронан құрғандығы айтылады. Ол coracle-да Твид өзені арқылы келіп, Иннерлейтенге жеткен. Монахтар, әрине, Иона және Холи Айленд сияқты діни орталықтарға барар жолда Клайд пен Твид өзендерінің табиғи жолымен сапар шеккен. Лейтен аңғарының беткейінде табылған, тостаған мен сақиналармен (арналармен) өрнектелген келт тасы, «Рундық айқыш» деп аталады (бірақ оның үстінде рундар да, айқыш тірегіне қатысты ешқандай дәлел де жоқ). Бұл ерте орта ғасырларда осы жерде шіркеу болғандығын көрсетеді. Тасты Лейтен жолындағы приход шіркеуінің ауласында көруге болады. Жергілікті аңыз бойынша, қаланың негізін қалаушы Сент-Ронан «шайтанды артқы аяғынан ұстап, қуған», бұл, мүмкін, монахтардың осы аймаққа христиандық білімді әкелгенін көрсететін метафора. Бұл аңызды сэр Уолтер Скотт ресмилендірді және кейіннен 1901 жылы «Клейкум салтанаты» деп аталатын қалалық фестивальде қолданыс тапты. Бұл аймақтың аңыздары мен халық ертегілерінің жойылып кетуіне жол бермеу мақсатында жасалған. Скотт 1824 жылы жарық көрген «Сент-Ронанның құдығы» романында қала туралы жазды. Салтанаттар осы күнгі «Шекара ойындары аптасы» аясында Сент-Ронанның шекаралық ойындарының бөлігі ретінде жалғасуда (дегенмен, шындығында бұл 10 күндік фестиваль). Шекара ойындары 1827 жылдан басталады және Шотландиядағы ең көне ұйымдастырылған спорттық жарыс болып табылады. Олар шілде айының бірінші және екінші апталарында өтіп, көптеген жергілікті тұрғындар мен туристерді қызықтырады. Иннерлейтен туралы жазба деректер 12 ғасырға дейін барады, сол кезде ол «Инверлетан» деп тіркелген. Шотландия королі Малкольм IV-нің ұлы (Траквайр үйінде аң аулау сапарында болғанда) Лейтен мен Твид өзендерінің қосылған жеріндегі терең ойыққа суға батып кеткен. Жергілікті тұрғындар оның денесін тауып, шіркеуге жеткізген. Осының құрметіне король осы жерге киелі орын статусын берген. Суға батып кеткені айтылатын ойық әлі күнге дейін «Друонт ойығы» деп аталады. Алайда, Малкольм IV баласыз 25 жасында қайтыс болғандығы туралы хабарлар бар, сондықтан бұл аңыз күмәнді. Кейінгі жазба деректерде қала 15 ғасырдан бастап «Хендерлейтен» деп аталады, ол кезде ол Тракуайр приходінің құрамындағы шағын ауыл ретінде тіркелген, ал Тракуайр өзінің барондық үйімен приходтің орталығы болған. Индустриялық революция мен жүн өңдеу Иннерлейтенді Тракуайрден асырып, үлкен ауылға айналдырды. Иннерлейтен халқы 1130-дан (1861 жылғы санақ бойынша) қазіргі 2500-ден астамға дейін өсті. Бір кезде қалада бес маңызды жүн фабрикасы (немесе шұлық фабрикасы) болған. Олардың ішінде тек Caerlee Mills ғана қалды, бірақ 2010 жылы JJ & HB Cashmere компаниясы банкротқа ұшырағаннан кейін жұмыс күші 33 адамға дейін азайды және 2013 жылдың сәуірінде жабылды. Жүн өнеркәсібін алмастырып, қаланың өсуіне жағдай жасаған салалар туризм (оның ішінде тау велосипедтері маңызды рөл атқарады) және ағаш өңдеу, орман шаруашылығы болды. Сонымен қатар, халықтың айтарлық бөлігі жұмысқа, Эдинбургке (солтүстікке қарай 30 шақырым қашықтықта) қатынайды. Қаланың «Лейтен доласы» футбол командасы бар, ол 1891 жылы құрылған және Шотландияның шығыс футбол лигасында ойнайды. Олар өз ойындарын қаланың Виктория паркінде өткізеді.

The area occupied by the town has been inhabited since pre Roman times. The remains of an Iron Age palisaded settlement, with seven circular houses are visible on the summit of Caerlee Hill. This is a scheduled Ancient Monument. Ditchworks are also visible on the hill of Windy Knowe and, whilst there is some local speculation that these belong to an unusual round Roman hill fort, they are in fact typical of an indigenous Iron Age hill fort. Crop marks from aerial photographs of the 1950s suggest the existence of a semi permanent Roman marching camp on the flood plain by the river Tweed at Toll Wood (near Traquair) and at nearby Eshiels. The town is said to have been founded by an itinerant pilgrim monk called St. Ronan in A. D.737, who came to Innerleithen via the River Tweed in a coracle. Monks would certainly have travelled the natural route of the Clyde and Tweed valleys on their way between the religious centres of Iona and Holy Island. A Celtic stone carved with cup and rings/channels, known as the Runic Cross (although there are neither runes on it, nor any evidence that it was a cross shaft) was found on the slopes of the Leithen valley suggesting that a church existed during the Early Middle Ages. The stone can be viewed in the courtyard of the parish church on Leithen Road. In the local legend of the town's founding "St. Ronan Cleik't the Deil by the hind leg and banished him", possibly a metaphor for the monks bringing Christian learning back into these regions. The legend was actually formalised by Sir Walter Scott and was later instigated in a town festival called "The Cleikum Ceremonies" in 1901. This was seen as a way to prevent the legends and folktales of the region from dying out. Scott wrote about the town in his 1824 novel St. Ronan's Well. The Ceremonies continue to this day as part of St. Ronans Borders Games, also known as 'Games Week' (although, in reality, this is a 10 day long festival). The Border Games date from 1827 and are the oldest organised sports meeting in Scotland. These happen in the first and second week in July and draw significant local and tourist participation. Accounts of Innerleithen date from the 12th century, when it was recorded as "Inverlethane". It is said that a son of King Malcolm IV of Scotland (who was staying at Traquair House on a hunting trip), drowned accidentally in a deep pool at the confluence of the rivers Leithen and Tweed. The body was recovered by locals and taken to the church, in recognition of which the King bestowed the right of sanctuary to the land. The pool where the drowning is alleged to have taken place is still known locally as "The Droont Pool". However, it should be borne in mind that Malcolm IV is reported to have died childless at the age of twenty five, so the tale is questionable. Later written accounts of the town date from the 15th century when it is referred to as "Henderleithen", and at this point it is recorded as a hamlet within the Parish of Traquair, which with its major baronial house was centre of the Parish. The industrial revolution and wool milling saw Innerleithen outgrow Traquair and become the larger village. Innerleithen's population rose from 1130 (1861 census) to its current level of over 2500. At one point it had five significant wool mills (or hosieries). Of these, only one, Caerlee Mills remained with a reduced workforce of 33 after its owners JJ & HB Cashmere went into administration in 2010, finally closing in April 2013. The industries which have supplanted the wool industry and allowed the town to keep growing have been primarily tourism, of which Mountain Biking plays a huge part, and secondly, timber and forestry. Additionally, a significant proportion of the population now commutes to work, including to Edinburgh some 30 miles north. The town has a football team, Vale of Leithen, who were established in 1891 and play in the East of Scotland Football League. They play their games at the town's Victoria Park.

Туризм

Қаладағы туристік тартымдылықтарына Роберт Смайлдің баспаханасы, Сент-Ронанс бұлағы және жақын жердегі Тракуир үйі кіреді. Аймақтағы танымал туристік әрекеттерге гольф ойнау (қалада 9 тесік гольф алаңы бар), жаяу серуендеу және тау велосипедімен жүру жатады. Бұл аймақ ұш балық аулаумен (алға бас және лосось) әйгілі, сондай-ақ гольф алаңының жанында, Лейтен жолындағы қала шекарасынан тыс жерде балық өтетін құрылыс бар. Бұл жер жергілікті тұрғындар мен келушілер үшін күзгі және қысқы лосось балықтарының өтуін тамашалауға танымал тоқтау орны. Қалада Traquair Arms Hotel және St. Ronans Hotel сияқты бірнеше шағын қонақүйлер бар. Сонымен қатар, жатақхана, таңғы ас ұсынатын көптеген жеке үйлер, кемпинг және тіркемелерге арналған алаң бар. Қала Мемориалдық залда жыл сайынғы Иннерлейтен музыка фестиваліне төңкеріледі. Бұған қоса, жыл сайын қойылымдар қоятын белсенді әуесқой опералық қоғам бар. Эдинбургтен Иннерлейтенге жету үшін A701 жолымен, содан кейін Эдинбургтен оңтүстікке қарай A703 жолымен жүріңіз, ал Пиблсте A72 жолына шығысқа бұрылыңыз. Қалаға сондай-ақ First Bus No. 62 маршруты қызмет көрсетеді, ол Эдинбург пен Мелроуз қалаларын Пеникуик, Пиблс, Иннерлейтен және Галашилс арқылы байланыстырады. Иннерлейтенде бірнеше кітап дүкендері бар, олардың ең ірісінде шамамен 19 000 атау бар және ол Шотландия шекарасындағы ең үлкендердің бірі. Иннерлейтен тау велосипедімен жүруге де танымал, және Глентресспен бірге орман және жерді басқару департаментінің "7 тас" атты бір бөлігін құрайды. Бұл төменгі велосипедшілердің арасында өте танымал және 1990 жылдардың басынан бері ұлттық жарыстарды қабылдап келеді. Көтеру автобусы Plora Rig тауының басына жол ашады, одан кейін велосипедшілер жолдармен жылдам төмен түсе алады. Қазіргі кездегі ең қызықты жолдар – "Матадор" және "Жаса немесе бұз". Соңғы жылдары Каберстон орманшасындағы "Golfie" жолдары кеңінен дамытылып, бекітілді, бұл техникалық жағынан қиын MTB төмен түсулерінің бірегей желісін ұсынады. Төмен түсу жолдарынан басқа, Миңк Мур тауына дейін көтерілетін ұзын кросс-кантри жолы бар, содан кейін тамаша жолдар арқылы төмен түседі. Иннерлейтен XC жолдары Глентрестегілерге қарағанда қиынрақ. 2003 жылдан бері қалада әр тамыз айында музыка фестивалі өткізіліп келеді. Фестивальде Эдди Ридер, Джули Фоллис, Дуги Маклин, Карин Полварт, Карен Мэтисон және Олд Блайнд Догс сияқты әртістер өнер көрсеткен.

Tourist attractions within the town include Robert Smail's Printing Works and St. Ronans Wells, and nearby Traquair House. Popular tourist activities in the area include golfing (the town has a 9 hole golf course), walking and mountain biking. The area is famous for fly fishing (both trout and salmon), and there is a fish ladder near the golf course, just outside the town boundary on Leithen Road. This proves a popular stopping point for locals and visitors to watch the autumn and winter runs of salmon. The town has several small hotels including the Traquair Arms Hotel and the St. Ronans Hotel. There are also numerous private houses offering bed and breakfast, a camp site and a caravan site. The town hosts the annual Innerleithen Music Festival in the Memorial Hall. In addition, it has an active amateur operatic society which stages an annual production. To get to Innerleithen from Edinburgh, follow the A701, then A703 south from Edinburgh, and at Peebles turn east onto the A72. The town is also served by the First Bus no. 62 service which runs between Edinburgh and Melrose via Penicuik, Peebles, Innerleithen and Galashiels. Innerleithen has several bookshops, the largest of which holds nearly 19,000 titles and is one of the largest in the Scottish Borders. Innerleithen is also popular for mountain biking and, together with Glentress, forms one of Forestry and Land Scotland's "7 Stanes". It is very popular with downhill bikers and has hosted national events since the early 1990s. An uplift shuttle bus service provides access to the top of Plora Rig, ready for riders to plummet back down the trails. Current gems include the "Matador" and "Make or Break". In recent years the 'Golfie' trails in Caberston Forest have been widely developed and sanctioned, providing a unique network of rider managed technically demanding MTB descents. In addition to the downhill trails, there is a long cross country loop that climbs to the top of the Minch Moor before descending through some excellent trails. The Innerleithen XC trails are more demanding than those found at Glentress. Since 2003, the town has held a music festival every August. Acts that have played at the festival include Eddi Reader, Julie Fowlis, Dougie MacLean, Karine Polwart, Karen Matheson and Old Blind Dogs.

Туғандық қоғамдастықтар

Иннерлейтен қаласы 2008 жылдан бері Малавидегі Тондве қауымымен бауырластық байланыс орнатып келеді. Жергілікті шіркеу және Ротари клубы екеуі де осы іске қатысады.