Кіріспе

Коммутативті сақинадағы әрбір квадраттық матрица өзінің сипаттамалық теңдеуін қанағаттандырады. Уильям Роуэн Гамильтон (1805–1865), ирланд физигі, астроном және математик, Америка Ұлттық ғылым академиясының бірінші шетелдік мүшесі. Геометрияны қалай зерттеу керектігі туралы қарама-қарсы пікірлерде болғанмен, Гамильтон Кейлимен әрқашан жақсы қарым-қатынаста болды. Мұндағы det – детерминантты есептеу амалы, λ – базалық сақинаның өзгермелі скаляр элементі, ал In – n × n өлшемді бірлік матрицасы. Матрицаның әрбір мүшесі λ-ға қатысты тұрақты немесе сызықтық болғандықтан, оның детерминанты λ-ға қатысты n дәрежелі мономдық көпмүше болып табылады, сондықтан оны былай жазуға болады: Скалярлық λ айнымалысын матрица A-мен алмастыру арқылы, сәйкес матрицалық көпмүше өрнегін анықтауға болады. (Бұл жердегі A – берілген матрица, λ сияқты айнымалы емес, сондықтан ол функция емес, тұрақты шама.) Кейли–Гамильтон теоремасы бұл көпмүше өрнегі нөлдік матрицаға тең дейді, яғни, сипаттамалық көпмүше – матрицаны жоятын (аннигиляциялық) көпмүше болып табылады. Кейли–Гамильтон теоремасының бір қолданысы – An-ді A матрицасының төменгі дәрежелдерінің сызықтық комбинациясы түрінде көрсетуге мүмкіндік беруі: Егер сақина өріс болса, онда Кейли–Гамильтон теоремасы квадраттық матрицаның ең төменгі дәрежелі көпмүшесі оның сипаттамалық көпмүшесін бөледі деген тұжырымға тең. Теореманың ерекше жағдайы алғаш рет 1853 жылы Гамильтон кватерниондардың сызықтық функцияларының кері шамалары арқылы дәлелденген. Бұл белгілі бір 4 × 4 нақты немесе 2 × 2 кешенді матрицалардың ерекше жағдайына сәйкес келеді. Кейли 1858 жылы 3 × 3 және одан кіші матрицалар үшін нәтижені жариялады, бірақ тек 2 × 2 жағдайы үшін ғана дәлелдеме ұсынды. n × n матрицаларға қатысты Кейли былай деді: «Мен теореманың кез келген дәрежедегі матрицаның жалпы жағдайында формалды дәлелін жасау қажеттігін сезбедім». Жалпы жағдайды алғаш рет 1878 жылы Фердинанд Фробеньюс дәлелдеді.

матрицалар

1 × 1 матрицасы 1=A = (a) үшін, сипаттамалық полином 1=p(λ) = λ − a түрінде беріледі, демек 1=p(A) = (a) − a(1) = 0 теңдігі тривиалды болып табылады.

Адюгат матрицалары

Төмендегі дәлелдемелерде n × n матрицаның adj(M) қосымша матрицасы түсінігі қолданылады, ол оның кофакторлық матрицасының транспозициясы болып табылады. Бұл матрицаның коэффициенттері M матрицасының коэффициенттеріндегі полиномиалдық өрнектермен беріледі (іс жүзінде, белгілі бір (n − 1) × (n − 1) детерминанттар арқылы), сондай-ақ келесі негізгі қатынастар орындалады:

Бұл қатынастар детерминанттардың негізгі қасиеттерінің тікелей салдары болып табылады: сол жақтағы матрица көбейтіндісінің (i, j) элементін есептеу, M матрицасының i-шы бағаны j-шы бағанының көшірмесімен ауыстырылғаннан кейін алынған матрицаның детерминантын j-шы бағаны бойынша кеңейтуге тең, бұл жағдайда det(M) болады, әйтпесе нөлге тең; оң жақтағы матрица көбейтіндісі де ұқсас, бірақ қатарлар бойынша кеңейту үшін. Бұл қатынастар тек алгебралық өрнектерді түрлендірудің нәтижесі болғандықтан, кез келген коммутативті сақинадағы элементтері бар матрицалар үшін де жарамды (детерминанттарды анықтау үшін алдымен коммутативтілік қабылдануы керек). Бұл туралы есте сақтаған жөн, өйткені бұл қатынастар төменде сандық емес элементтері бар, мысалы, полиномдар сияқты матрицалар үшін қолданылады.

Абстрактілдік алгебра әдістерін қолдана отырып дәлелдеу

Кейбір B модульінің M сыртқы алгебрасындағы Хассе–Шмидт туындыларының негізгі қасиеттері (бос және шекті рангі бар деп есептеледі) Кейли–Гамильтон теоремасын дәлелдеу үшін қолданылды. Сондай-ақ қараңыз .

Абстракция және жалпылау

Жоғарыда келтірілген дәлелдер Кейли-Гамильтон теоремасының кез келген коммутативтік сақина R-дегі матрицалар үшін орындалатынын, және φ элементтері e1, ..., en арқылы құрылған R-модулінің эндоморфизмі болғанда 1=p(φ) = 0 теңдігі орындалатынын көрсетеді. Бұл теореманың толығырақ нұсқасы коммутативтік алгебра және алгебралық геометриядағы белгілі Накаяма леммасының бастауы болып табылады. Кейли-Гамильтон теоремасы кватерниондардағы матрицалар үшін де орындалады, ал кватерниондар коммутативті емес сақина болып табылады.