Кіріспе

Америка құрлығының атауы 1492 жылы Христофор Колумбтың Америкаға алғашқы саяхатынан кейін көп ұзамай пайда болды. Көптеген адамдар бұл атаудың итальяндық саяхатшы Америго Веспуччиден шыққандығына сенеді, ол келесі жылдары Испания және Португалия атынан жаңа құрлықтарды зерттеген. Дегенмен, басқа да болжамдар бар, мысалы, Никарагуадағы Америриск тауларының немесе Англияның Бристоль қаласынан шыққан Ричард Америк атты саудагердің есімінен алынған деген пікірлер де кездеседі.

Қолданылуы

Қазіргі ағылшын тілінде Солтүстік және Оңтүстік Американы көбінесе жеке құрлықтар деп есептейді, ал оларды бірге Америка деп атайды. Біртұтас құрлық ретінде қарастырылғанда, бұл форма әдетте Америка құрлығы деп аталады. Дегенмен, нақтылайтын контекст болмаса, ағылшын тіліндегі жеке Америка сөзі көбінесе Америка Құрама Штаттарын білдіреді. Тарихи тұрғыдан алғанда, ағылшын тілінде сөйлейтін әлемде Америка термині 1950 жылға дейін бір құрлықты білдіретін (мысалы, Ван Лунның 1937 жылғы Географиясында): Тарихшылар Керен Виген мен Мартин В. Льюис айтуынша,

Бұл өзгеріс Жердегі көптеген басқа мәдени аймақтарда, мысалы, роман тілдерінде сөйлейтін (Франция, Бельгия, Люксембург, Италия, Португалия, Испания, Румыния, Швейцария, Латын Америкасы және Африканың роман тілдерінде сөйлейтін бұрынғы колониялық елдері), герман тілдерінде сөйлейтін (ағылшын тілін қоспағанда) (Германия, Австрия, Швейцария, Бельгия, Нидерланды, Люксембург, Дания, Норвегия, Швеция, Исландия және Фарер аралдары) және басқа жерлерде байқалған жоқ. Бұл аймақтарда Америка әлі де Солтүстік Америка, Оңтүстік Америка және Орталық Американы қамтитын құрлық ретінде қарастырылады.

Америго Веспуччи

Америкус Веспутиус – итальяндық саяхатшы Америго Веспуччи есімінің латын тіліндегі нұсқасы, ал аты – ежелгі итальян тіліндегі (қазіргі итальян тіліндегі Энрикомен салыстырыңыз) орта ғасырлық латын тіліндегі Эмерикус (Кенжорстанның Әулие Эмерик) есімінің ежелгі жоғары неміс тіліндегі Emmerich деген түрі, ол бірнеше герман тілдерінің қосылуынан пайда болған болуы мүмкін – Амальрик, Эрманар және ежелгі жоғары неміс тіліндегі Haimirich, протогерман тілінен *amala («күш, батылдық»), *ermuna («үлкен; толық») немесе *haima («үй») + *rīk («билеуші») (салыстырыңыз *Haimarīks). Америго Веспуччи (9 наурыз 1454 – 22 ақпан 1512) – итальяндық саяхатшы, қаржыгер, теңізші және картограф. Ол Батыс Үндістан мен оған сәйкес келетін құрлықтың Азияның шығыс шеттерінің бір бөлігі емес екенін, ал бұрын еуропалықтарға белгісіз болған толығымен бөлек құрлық екенін алғаш рет айтқан. Веспуччи өзінің есімінің жаңа құрлыққа қатысты қолданылғанын білмеген сияқты, өйткені Вальдземюллердің карталары оның қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң ғана Испанияға жеткен. Испания екі ғасыр бойы Америка атауын қабылдаудан бас тартты, себебі Колумбқа құрмет көрсетілгені жөн еді, ал Рингманның қайтысынан кейін Вальдземюллердің карталарында Америка болған жоқ. 1513 жылы ол оны «Терра Инкогнита» деп атады. Вальдземюллерден кейін швейцариялық ғалым Генрих Гларен Америка атауын 1528 жылы Базельде жарық көрген географиялық еңбекке енгізді. Сол жерде төрт жылдан кейін неміс ғалымы Саймон Гринеус Ханс Холбейн мен Себастьян Мюнстердің (Вальдземюллердің 1507 жылғы картасының эскиздерін жасаған) қатысуымен карта жариялады; бұл құрлық Америка Терра Нова (Америка, Жаңа жер) деп аталды. 1534 жылы Иоахим фон Ватт оны жай ғана Америка деп атады. Келесі жылы Жюль Марку континенттің атын осы тау тізбегінен шығарғанды жөн санады. Марку Август Ле Плонжонмен хат алысып жүрді, ол былай деп жазды: «Америка немесе АМЕРРИКЕ деген атау майя тілінде мәңгілік күшті жел соғатын ел немесе Желдер елі дегенді білдіреді. Бұл пікірге сәйкес, жергілікті тұрғындар осы сөзді Колумб пен оның экипажымен бөлісіпті, ал Колумб төртінші сапарында осы таулардың жанында жағаға қонған. Сонымен қатар, Вальдземюллер монархтар мен саяхатшыларға жерлерге ат қою құқығын өзіне иеленген деген айыптан ғана емес, сонымен қатар жерлерге ат қоюда қарапайым адамдардың (мысалы, Веспуччи сияқты) тегін емес, патшалық тұлғалардың тек есімдерін ғана қолданудың ежелгі еуропалық дәстүрін бұзған деген айыптан да босатылды. Кейбір авторлардың айтуынша, ол 1497 жылы Солтүстік Америкаға сапар шеккен Джон Кэботтың «Мэтью» кемесінің басты иесі болған. Сол сияқты, Американы 1497 жылғы Кэботтың «Мэтью» кемесінің негізгі иесі және негізгі қаржы демеушісі деп санайтын соңғы дәстүрге қарсы, Макдональд каравель Атлант мұхитын кесіп өту үшін арнайы салынған деп мәлімдейді. Хадд өзінің теориясын 1908 жылғы 21 мамырда Клифтон антиквариан клубының отырысында оқылған және клубтың іс қағаздарының 7-томында жарияланған мақалада ұсынды. «Ричард Америк және Америка атауы» атты еңбегінде Хадд 1497 жылы Солтүстік Американы Англия атынан сапар шеккен итальяндық Джон Кэботтың ашқанын талқылады. Бірінші (1497) және екінші (1498–1499) сапарларынан кейін Англияға оралғаннан кейін Кэбот Генри VII-ден екі зейнетақы алды. Бристоль портындағы екі кеден қызметкерінің ішіндегі ең жоғары лауазымды Ричард Америк (1503 жылы Бристольдің жоғары шерифі) болды. Хадд Кэбот өзінің ашқан жеріне патшадан зейнетақы алған Америк есімді адамның құрметіне ат қойған деп болжады. Ол Кэботтың достарына сыйлық беруге бейім екенін, сондықтан оның ресми тұлғаға көрсеткен алғысы күтпеген нәрсе болмағанын айтты. Хадд Американың Веспуччидің тегі емес, есімінен аталғанына сенді. Хадд 15 ғасырдың соңындағы қолжазбадан (Бристоль оқиғаларының күнтізбесі) алынған цитатаны пайдаланды, оның түпнұсқасы 1860 жылы Бристольде болған өртте жоғалып кеткен, бұл Америка атауы 1497 жылы Бристольде белгілі болғанын көрсетеді. Сонымен қатар, Американың елтаңбасы кейін тәуелсіз АҚШ қабылдаған туға ұқсас болғандықтан, Солтүстік Америка құрлығының аты Америка Веспуччи есімді адамның есімінен емес, оның есімінен алынған деген аңыз тарады.