Кіріспе
Ағылшын жазушысы және юморист (1946–2014)
Сегіз жасында Таунсенд қабыршаққа шалдығып, үйде болуға мәжбүр болды. Оның анасы Ричмал Кромптонның «Жақсы Уильям» кітаптарының жинағын арақ-шарап сатудан сатып алды, оны Таунсенд аса құлшыныспен оқыды. Кейін ол Уильям Браун кейіпкері ең танымал туындысына әсер еткенін айтты. 11 жастағы емтиханды өтпегеннен кейін Таунсенд Оңтүстік Вигстон орта мектебіне оқуға түсті. Бала кезінде ағашқа шығып, достарымен ойнап жүргенде, ол бір сыныптасының қанымен өлтірілгеніне куә болды, бірақ балалардың сөзіне сенбеді. Қылмысты 31 жастағы Джозеф Кристофер Рейнольдс жасады, ол Джанет Уорнерді өлтіргені үшін Лестерде сотталып, 1953 жылдың 17 қарашасында Альберт Пьерпойнтпен дарға асылды. Бұл Лестер түрмесінде таңылған соңғы өлім жазасы болды.
Неке және жазушылық мансап
Таунсенд он төрт жасында мектепті тастап, Birds Eye компаниясында жинаушы, жанармай станциясында жұмыс істеген және қабылдау бөлмесінде қызметкер болып жұмыс істеді. Жанармай станциясында жұмыс істегендіктен, ол клиенттерге қызмет көрсету кезінде кітап оқуға мүмкіндік алды. 1964 жылдың 25 сәуірінде ол металл жұмысшысы Кит Таунсендке тұрмысқа шықты; олардың үш баласы Таунсенд 23 жасқа толғанға дейін дүниеге келді (Шон, Дэниел және Виктория). 1971 жылы олардың некесі ажырасып, ол жалғыз ана болды. Осы жағдайда Таунсенд пен оның балалары зор қиындықтарды бастан өткерді. «Мистер Беванның арманы: Неліктен Ұлыбританияға әлеуметтік қамтамасыздандыру жүйесі қажет?» (1989) кітабында, Counterblasts сериясының қысқа кітабында, ол үлкен баласы бес жаста болған кездегі бір оқиғаны еске алады. Әлеуметтік қамсыздандыру департаменті оларға тіпті 50 теңге де беруге шамасы келмегендіктен, ол өзі мен балаларын кешкі астың орнына бұршақ консервісі мен Oxo кубигімен тамақтандыруға мәжбүр болды. Таунсенд балаларына тамақ беру үшін пайдаланылған Corona бөтелкелерін жинап, олардың әрқайсысы үшін 4 теңге қайтару ақысын алды. Оның он үш жасар ұлы бір күні басқа отбасылар сияқты демалыс күндері жануарлар паркіне неге бармайтынын сұрады. Кейін ол осы сұрақ оның жазу жолының бастауы болғанын айтты, нәтижесінде Адриан Моул кітаптары жарық көрді, онда өмір жасөспірімнің объективті көзімен, бірақ комедиялық стильде бейнеленген. Таунсенд жасөспірімдер әлемін зерттеуді жөн көрді және ерікті ұйымдастырушы ретінде жастар клубтарына қатыса бастады. Бұл оның жастар жұмыскері болып оқуына әкелді. Ойын алаңына жетекші болып жұмыс істеген кезде ол жанында каноэ жасап жатқан бір ер адамды байқады және ол үйленген болғандықтан, онымен сөйлесуді кейінге шегерді; ол онымен кездесуге шақырғанға дейін бір жыл өтті. Таунсенд пен Бродвей 1986 жылдың 13 маусымында үйленді.
Жазушылық мансапка көшу
Таунсендтің жаңа серіктесі оны 1978 жылы Лестердегі Феникс театрындағы жазушылар тобына қосылуға ынталанды, ол он жылдық жасында болатын. Бастапқыда тым ұялып сөйлей алмаған ол алты апта бойы ештеңе жазбады, бірақ кейін пьеса жазуға екі апта берілді. Осыдан "Womberang" (1979) атты, гинекология бөлімінің күту залында өтетін, отыз минуттық драма туды. Феникс театрында ол тұрақты жазушы болып жұмыс істеді. Бірінші Адриан Моул кітабын жазған кезде Таунсенд Эйрес Монселл елді мекенінде, драматург Джо Ортон өскен үйдің жанында тұрды. "Моул менің ойымға ең үлкен ұлымның: "Неге біз басқа отбасылар сияқты сафари парктеріне бармаймыз?" - деген сұрағынан кейін келді. Бұл Моул кітаптарындағы менің отбасымнан алынған жалғыз нақты диалог. Ол осы сөзден бастау алғандықтан кітапқа енді. Мен сол кездегі жасөспірімдерге тән, өзін-өзі аялау мен "мүмкін, бұл менің ата-анам емес" деген ойды есімде сақтадым."
Адриан Моулдың табысы
Алғашқы екі жарияланған әңгіме қысқа ғұмырлы өнер журналында – “magazine” журналында жарық көрді, оның редакциялау және өндірісіне Таунсенд қатысты, сол кезде әлі де Найджел Моул деп аталатын кейіпкерді бейнелейді. Актер Найджел Беннетт оған көмектесіп, жұмысты жалғастыруға жігерлендірді және сценарийді BBC радио драмасының бас орынбасары Джон Тайдманға жіберді. "Methuen" баспасынан біреу радиодағы хабарды естіп, Таунсендке 1982 жылдың қыркүйегінде жарық көрген "Адриан Моулдың 13¾ жасындағы құпия күнделігі" атты алғашқы кітабын жазуды тапсырды. Баспагер Рональд Серль мен Джеффри Уилланс жасаған мектеп оқушысы Найджел Моулсвортқа ұқсастығы үшін атауды өзгертуді талап етті. Алғашқы екі кітапты көптеген адам жасөспірім ұлдың ішкі әлемін шынайы және қызықты көрсетеді деп санайды. Олар сондай-ақ Тэтчер дәуіріндегі Ұлыбританияның рухын да бейнеледі. "The Growing Pains of Adrian Mole" (1984) романының Лейстердегі Мэри Линвуд орта мектебіндегі оның балаларының тәжірибесіне негізделгені айтылады. Кітапта кездесетін бірнеше мұғалім (мысалы, Фоссингтон Гор ханым және Док мырза) 1980-жылдардың басында мектепте жұмыс істеген қызметкерлердің үлгісімен жазылған. Кітап теледидарға бейімделген кезде, түсірілім көбінесе жақын жердегі басқа мектепте өтті. Мэри Линвуд орта мектебі 1997 жылы жабылды. Бұл алғашқы екі кітап 1985 және 1987 жылдары телесериалдарға және видео ойынына бейімделді.
Кейінгі өмірі мен мансабы
"Каралева мен мен" (1992) – бұл роман, оның сюжеті республикалық революциядан кейін корольдік отбасы кеңес үйлеріне көшірілуімен байланысты. Таунсенд бала кезінде республикашыл болған. 1992 жылдың қыркүйегінде "The Independent" газетіне берген сұхбатында ол Құдай идеясын абсурдты деп тапқаннан кейін, британдық монархияны қолдаушылықтың талқанға ұсылғанын айтты. "Мен адамдардың бәріне, барлық қағидаларға сенгенінен қорқып, осы сезімдерді тек мен ғана сезінемін деп ойладым. Бұл аян болды, бірақ сол кезде оны айту күнә болар еді". Сонымен қатар, ол "шексиздік туралы оқыды, мен оны түсіне алмадым. Бұл маған бәріміз өте кішкентай, ұсақ нәрселер екенімізді сезіндірді: егер мен сондай болсам, онда олар – корольдік отбасы – да сондай". 2009 жылдың 25 ақпанында Лестер қалалық кеңесі Таунсендке Лестер қаласының құрметті азаматтығын (ол онда тұрды) беру туралы хабарлады. Таунсенд 1993 жылы Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі атанды. Оның құрметтері мен наградаларының арасында Лестер университетінен, Лафборо университетінен және Лестердегі Де Монфорт университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. 1991 жылы Таунсенд BBC Radio 4-тің "Desert Island Discs" бағдарламасына қатысты. Оның таңдаған кітабы – Кингсли Амистің "Бақытты Джим" романы, ал сүйікті заттарының бірі – шампан суымен толтырылған бассейн.
Саяси көзқарастары
1989 жылы Таунсенд «Мистер Беванның арманы – Неге Ұлыбританияға әл-ауқат мемлекеті қажет?» деген еңбегін жариялады. Бұл Пол Фут, Марина Уорнер және Фей Уэлдон сияқты авторлар жазған «Контербласт» эсселерінің бірі болды, олар Тэтчершілдіктің әлеуметтік салдарына тікелей немесе жанама түрде сын бағасын берді. Ол британдық әл-ауқат мемлекетінің негізін қалаушы Анеурин Беванды алғаш рет теледидардан көргенде «ән-құмарға берілгендей» болғанын айтады. Кітапта сол кездегі әлеуметтік және білім беру жүйелерінің қарапайым азаматтарды қалай қолдағаны немесе (көбінесе) қалай сәтсіздікке ұшырағанын көрсететін қысқаша оқиғалар топтастырылған. «Жылдам босану» деген бөлімінде Таунсенд өзінің алғашқы баласын босану тәжірибесін еске алады. Бала мерзімінен бұрын дүниеге келді, бірақ Лестердегі жергілікті ауруханадағы Ұлттық денсаулық сақтау қызметінің қызметкерлерінің арқасында аман қалды. «Қоғамдық күтім» психикалық денсаулық мәселелеріне тап болған осал адамдарға қалай көмектесетінін баяндайды. Ал «Мистер Смиттің жекешелендірілген жыныстық мүшесі» – болашақта тротуарлар, күн сәулесі, таза ауа және тіпті сексуалдық қатынас жеке кәсіпкерлерге сатылатын антиутопиялық сатира. «Бұл кітапшада мен идеяларды жеткізу үшін жұмысшы табының дәстүрлі әдісіне қайта оралдым – анекдот, немесе қазір «ауызша дәстүр» деп аталатын нәрсе (бұл жұмысшы адамдардың бір-бірімен сөйлесіп, естігендерін жазбаға салуға асықпауының әдемі атауы ғана)». Таунсенд 2009 жылы Guardian газетіне берген сұхбатында Алекс Кларкқа өзін «күшті социалист» деп сипаттап, Жаңа лейбористерге қатысы жоқ екенін айтты. «Мен партияның тарихын және есімін құрметтеймін және осы топты иесіздер деп санаймын», – деді ол Кларкқа.
Денсаулыққа қатысты проблемалар
Таунсенд бірнеше жыл бойы денсаулығы нашар болды. Ол темекіге тәуелді болған, туберкулезбен (ТБ) ауырған, 23 жасында перитонитке шалдыққан және 30 жасында жүрек талмасына ұшыраған. Ол осы жағдаймен күресіп, өзін "әлемдегі ең нашар диабетик" деп есептеген. Бұл жағдай 2001 жылы Таунсендтің көзі көрмейтін деп тіркелуіне әкелді. Операция Лестер қалалық ауруханасында жасалды және Таунсенд Ұлттық бүйрек күніне арналған қайырымдалық акцияда өзінің ауруы туралы BBC-ге сұхбат берді.
Өлім
Таунсенд 2014 жылғы 10 сәуірде, 68 жасқа толғаннан кейін сегіз күн өткен соң, инсульт салдарынан өз үйінде қайтыс болды. 2001 жылғы телеарнадағы бейімдеуде Адриан Моль рөлін сомдаған Стивен Манган: «Сью Таунсендтің қайтыс болғанын естігенде қатты қайғырдым. Ол – кездескен ең жылы, ең қызықты және ең дана адамдардың бірі еді» деді.