Кіріспе
Классикалық музыкадағы интервал (музыка) Батыс мәдениетінің классикалық музыкасында диэсис (/'d/aɪ/ə/s/ɪ/s/ DYəsiss немесе энгармониялық диэсис, көпше dieses (/'d/aɪ/ə/s/i/z/ DYəseez), немесе "айырмашылық"; грекше δίεσις "жарық" немесе "қашу") – бұл кездейсоқ белгі (қараңыз, диез), немесе өте кішкентай музыкалық интервал, әдетте октаваның (2:1 қатынасында) және үш табиғи мажорды үшіншісінің (5:4 қатынасында реттелген) арасындағы айырмашылық ретінде анықталады, ол 128:125 немесе шамамен 41,06 центке тең. 12 тондық тең темпераментте (мысалы, фортепианода) үш мажорды үшіншісі қатарынан октаваға тең болады, бірақ үш табиғи реттелген мажорды үшіншісі октавадан айтарлықтай кем түседі, ал диэсис олардың қаншалықты кем екенін көрсетеді. Мысалы, октава (2:1) C-ден C'-ға дейін, ал үш табиғи реттелген мажорды үшіншісі (5:4) C-ден B-ға дейін (яғни, C-ден E-ге, G-дан B-ға дейін) созылады. C C′ (2:1) және C B (125:64) арасындағы айырмашылық – диэсис (128:125). Бұл B мен C' арасындағы интервалға сәйкес келетінін ескеріңіз, оны кіші секунд деп те атайды. Үтір ретінде жоғарыда аталған 128:125 қатынасы кіші диэсис, энгармониялық үтір немесе үлкейтілген үтір деп те аталады. Көптеген акустикалық мәтіндер үлкен диэсис терминін қолданады.
music
In classical music from Western culture, a diesis (/'//d//aɪ//ə//s//ɪ//s/ DYəsiss or enharmonic diesis, plural dieses (/'//d//aɪ//ə//s//i//z/ DYəseez), or "difference"; Greek: δίεσις "leak" or "escape"
is either an accidental (see sharp), or a very small musical interval, usually defined as the difference between an octave (in the ratio 2:1) and three justly tuned major thirds (tuned in the ratio 5:4), equal to 128:125 or about 41.06 cents. In 12 tone equal temperament (on a piano for example) three major thirds in a row equal an octave, but three justly tuned major thirds fall quite a bit narrow of an octave, and the diesis describes the amount by which they are short. For instance, an octave (2:1) spans from C to C′, and three justly tuned major thirds (5:4) span from C to B (namely, from C, to E, to G, to B). The difference between C C′ (2:1) and C B (125:64) is the diesis (128:125). Notice that this coincides with the interval between B and C', also called a diminished second. As a comma, the above mentioned 128:125 ratio is also known as the lesser diesis, enharmonic comma, or augmented comma. Many acoustics texts use the term greater diesis
Септималды және ондық емес диэзис
Септималды диэзис (немесе слендро диэзисі) – 49:48 қатынастағы интервал, ол септималды толық тон мен септималды кіші терцияның арасындағы айырмашылықты құрайды. Оның шамасы 35,70 центке жуық. Ондық емес диэзис 45:44-ке тең немесе шамамен 38,91 цент, бұл 31 тең темпераменттегі 38,71 центтік жартылай диез интервалымен жақын.