Кіріспе

Финнмарк муниципалитеті, Норвегия

Деатну* немесе Тана* – Норвегияның Финнмарк округіндегі муниципалитет. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Танабру ауылы. Муниципалитеттегі басқа ауылдардың ішінде Аустертана, Бонакас, Полмак, Рустефьелбма және Скиипагура бар. Норвегиядағы 357 муниципалитет ішінде аумағы бойынша 5-ші орында. Деану Тана Норвегиядағы халық саны бойынша 239-шы муниципалитет, оның халқы 2807 адамды құрайды. Муниципалитеттің халық тығыздығы – және соңғы 10 жылда халқы 2,6%-ға азайған.

Тарих

1864 жылдың 1 қаңтарында үлкен Лебесби муниципалитеті екіге бөлінді. Шығыс бөлігі (халық саны: 1388 адам) жаңа Тане муниципалитетіне айналды, ал қалған бөлігі Лебесби муниципалитеті болып қалды. Бастапқыда Тана муниципалитеті Танафьорден мен Тана өзенінің екі жағындағы барлық жерді қамтыды. Тана муниципалитеті нацистік Норвегияға совет әскерлерінің ең алыс басып кіруін көрсетеді. 2020 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет жаңа құрылған Тромс-ог-Финнмарк округінің құрамына кірді. Бұрын ол Финнмарк округінің құрамында болған. 2024 жылдың 1 қаңтарында Тромс-ог-Финнмарк округі бөлінді және муниципалитет қайтадан Финнмарк округіне қосылды.

Атауы

Муниципалитет (бастапқыда приход) бастапқыда Танен деп аталды, бұл аймақтың Солтүстік саам тіліндегі атауының норвегиялық түрі, Деану. Саамша атауы саам тіліндегі "деатну" сөзінің жай күйімен бірдей, ол "үлкен өзен" немесе "ірі өзен" дегенді білдіреді, бұл муниципалитет арқылы өтетін басты өзенге (Тана өзені) сілтеме жасайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, муниципалитеттің атауы Танен деп жазылған. 1917 жылғы 3 қарашадағы патшалық қаулы муниципалитеттің атын Тана деп өзгертті. 1992 жылғы 1 қыркүйекте муниципалитет атауы муниципалитеттегі екі ресми тілді көрсете түсу үшін "Деатну Тана" деп өзгертілді. 2005 жылы атау тағы өзгертілді, соның нәтижесінде Деатну немесе Тана қолданылуы мүмкін. Саам тіліндегі атаудың жазылуы қолданылуына қарай өзгереді. Ол жеке жазылғанда Деатну деп аталады, ал саам тілінде "Деану муниципалитеті" деген мағынаны беретін "Деану гильда" деп аталады.

Экономика

2013 жылы жұмыс күшінің 29% бөлшек сауда, қонақ үйлер/ресторандар және қаржы саласында жұмыс істеді; 23% денсаулық сақтау саласы мен әлеуметтік секторда; 16% экономиканың екінші секторында; 11% бастапқы секторда; 9% білім беру саласында жұмыс істеді; жұмыс күшінің жалпы саны 1401 адамды құрады. Ең маңызды [экономикалық] ресурстар – егістік жерлер және [жағалау аймақтары, таулар мен ормандар немесе] жайылымдық жерлер; оларды пайдалану ауыл шаруашылығы саласында [маңызды нәтижелерге] әкеледі. Әлемдегі ең солтүстік орналасқан сүт зауыты – Тине Тана, онда шамамен 30 адам жұмыс істейді. Тана аңғары Финнмарктағы «Өзен Сами мәдениетінің» негізгі аймағы болып табылады; бұл мәдениет үшін шағала балық аулау орталық мәнге ие. 17 ғасырдан бергі жазбаша деректерге сәйкес, балық аулау Тана өзені аңғарында тұратын Сами халқының негізгі күнкөріс көзі болып табылады. Бұл муниципалитет Индре-ог-Остре-Финнмарк аудандық сотының және Хологланд апелляциялық сотының қарауында.

Муниципалды кеңес

Қалалық кеңес (Kommunestyre) 19 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.

География

Деатну Тана өзенінің төменгі ағысы бойында, Финляндиямен көп бөлігінде шектесетін Тана өзенінің алабында орналасқан. Адамдар өзен бойындағы кішкентай елді мекендерде тұрады, олардың ішінде Сирма, Полмак, Рустефьелбма, Сеида, Скииппагура, Аустертана және Тана-Бру есімдері аталады. Тананың көптеген тұрғындары – саам халқы, және саам тілі мен мәдениеті қазіргі кезде муниципалитет және мектептер тарапынан қолдауға ие. Муниципалитеттегі ең жоғары нүкте – Rásttigáisá биік тауы.

Климат

Танада субарктикалық климат (Dfc) басылады, онда қыстары ұзақ және суық, ал жаздары қысқа да салқын болады.