Кіріспе

Рогаландтағы бұрынғы муниципалитет, Норвегия.

Финнёй – Норвегияның Рогаланд округінің бұрынғы муниципалитеті. Арал муниципалитеті 1838 жылдан бастап 2020 жылы таратылғанға дейін болды, содан кейін Ставангер муниципалитетіне қосылды. Ол дәстүрлі Рифюльке аймағында орналасқан. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Юдаберг ауылы. Муниципалитет Бокнафьорденнің оңтүстік жағындағы бірнеше аралдан тұратын, Ставангер қаласының солтүстік-шығысында орналасқан. Финнёй туннелі Финнёй және Талге аралдарын материкке қосып тұрады. Қалған аралдарға тек қайықпен ғана жетуге болады. Финнёй – сүт, ет, құс және балық шаруашылығы өнімдеріне басымдық беретін ауыл шаруашылығы қауымдастығы, сонымен қатар томатты жылыжайда өндірудің ұзақ дәстүрі бар және туризм де дамыған. 2020 жылы таратылғанға дейін муниципалитет Норвегиядағы 422 муниципалитет ішінде аумағы бойынша 375-ші орында тұрды. Финнёй Норвегиядағы 256-шы ең көп халқы бар муниципалитет болды, оның халқы 3235 адамды құрады. Муниципалитеттің халық тығыздығы болды және соңғы он жылда халқы 21,1%-ға өсті.

Жалпы ақпарат

Финнёй қауымы 1838 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет ретінде құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). Ол бастапқыда Финнёй, Талге және Фогн аралдарын, сондай-ақ оларды қоршап тұрған кішкентай аралдарды және Реннесой аралының оңтүстік-шығыс бөлігін қамтыды. 1918 жылдың 1 қаңтарында Реннесой аралында орналасқан Финнёйдің бір бөлігі (халық саны: 72) Финнёйден көршілес Реннесой муниципалитетіне ауыстырылды. 1960 жылдары Шей комитетінің жұмысының нәтижесінде Норвегияда көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1965 жылдың 1 қаңтарында Финнёй муниципалитетіне Сернарой муниципалитетінің (халық саны: 819), Омбо аралының солтүстік-шығыс бөлігінің (халық саны: 89) Ельса муниципалитетінен және Фистер муниципалитетінің Фистерен аралдарының (халық саны: 246) қосылуымен кеңейтілді.

Атауы

Муниципалитет (алғашқыда приход) Финной аралының атымен аталыпты, себебі тарихи Хесби шіркеуі сол аралда салынған. Атының бірінші бөлігінің мағынасы белгісіз. Бұл, мүмкін, Nardus stricta өсімдігінің жергілікті атауы – "финна" сөзінен шыққан. Тағы бір болжам бойынша, бұл ежелгі ер адам есімі – "финни" болған. Соңғы бөлігі – "ey" сөзі, ол "арал" дегенді білдіреді. Тарихи жазбаларда муниципалитет атауы "Финнё" деп жазылған. 1917 жылдың 3 қарашасындағы патшалық қаулы муниципалитет атасын "Финнёй" деп өзгертіп, сөздің соңына "y" әрпін қосты, осылайша атауды "норвегиялықтандыруға" тырысты (ø – дания тілінде "арал", ал øy – норвегия тіліндегі сөз).

Елтаңба

Герб 1983 жылдың 23 қыркүйегінде бекітілді және муниципалитет таратылған 2020 жылдың 1 қаңтарына дейін қолданыста болды. Ресми сипаттамасы: "Көк түсті өрісте, қанатты жебе ұшы күміс түсті, диагональ бойынша" (På blå grunn ei vengja sølv pil på skrå oppover). Бұл гербтің көк түсті фонға және қанатты жебе ұшынан тұратын белгісі бар екенін білдіреді. Жебе ұшының түсі күміс, яғни ол әдетте ақ түспен бейнеленеді, бірақ егер металдан жасалса, күміс қолданылады. Герб Хесбё отбасының гербінен (соның ішінде Огмунд Финнссоннан) алынған, ол 14-шы ғасырда аймақтағы ең беделді отбасылардың бірі болған. Олардың бекінісі Финной муниципалитетіндегі Финной аралындағы Хесби иелігінде орналасқан. Гербті Харальд Холлстенсен жасаған. Муниципалдық тудың дизайны гербтің дизайнымен бірдей.

Шіркеулер

Норвегия шіркеуінің Финной муниципалитеті аумағында үш приход (sokn) болды. Ол Ставангер епархиясындағы Тунгенес декандық (prosti) құрамына кірді. Финнойдағы шіркеулерПриход (sokn) шіркеу атауы шіркеудің орналасқан жеріСалынған жылыХесбиХесби шіркеуіФинной аралындағы Хесби шамамен 1100 жылыSjernarøySjernarøy шіркеуіSjernarøyane аралдарындағы Киркйой1647ЖёрстадЖёрстад шіркеуіОмбодағы Жёрстадваген1929ТальгеФогн шіркеуіФогн1991ТальгеТальге шіркеуіТальге шамамен 1100 жылы.

Тарих

Финнёй XIV ғасырдың ортасында, патша өкілі Огмунд Финнсон Финнёй аралының батыс жағындағы Хесбиде орналасқан кезде өзінің ең қуатты кезеңінде болды. Хесбидегі ортағасырлық тас Хесби шіркеуі әлі де тұр, ол кем дегенде XIII ғасырға дейін сақталған. Норвегиялық математик Нильс Хенрик Абельдің (1802–1829) Финнёйде туғаны жиі айтылады, себебі оның әкесі Сорен Георг сол жерде ректор болып жұмыс істеген. Дегенмен, жақындағы зерттеулер оның іргелес Недстранд ауылында туғанын көрсетеді. Бірақ ол Финнёйде өскен.

География

Финной аралдық муниципалитеті Бокнафьорденнің оңтүстік жағында орналасқан еді. Финнойдың негізгі аралдарына Финной, Талге, Фогн, Халснейя, Шернарёян және Омбо аралының солтүстік және батыс бөліктері кіретін. Талге және Финной аралдары материкке Финной су асты туннелі арқылы қосылған. Қалған аралдарға тек қайықпен ғана жетуге болады.

Үкімет

Бұл муниципалитет бар болған кезде бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), амбулаториялық денсаулық сақтау қызметтері, зейнеткерлерге арналған қызметтер, жұмыссыздыққа байланысты көмек, әлеуметтік қызметтер, жер учаскелерін жоспарлау, экономикалық даму және қалалық жолдарға жауапты болды. Муниципалитет өміршең болған кезеңде, оны тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңес басқарды. Әкім муниципалдық кеңес мүшелерінің дауысымен тағайындалды. Муниципалитет Райфюльке аудандық соты мен Гулатинг апелляциялық сотының қарауында болды.

Муниципалды кеңес

Финной муниципалитетінің кеңесі (Kommunestyre) 21 өкілден тұрды, олар төрт жылдық мерзімге сайланды. Кеңестегі партиялардың үлесі келесідей болды: