Кіріспе

Норвегиядағы Агдер округіндегі муниципалитет, Норвегиядағы муниципалитет

Гримстад – Норвегиядағы Агдер округінің муниципалитеті. Ол Сёрланн географиялық аймағына жатады. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Гримстад қаласы. Гримстадтың шағын ауылдарына Эйде, Эспенс, Февик, Фьер, Хоббестад, Хеснес, Хомборсунд, Йортвейт, Крокен, Ландвик, Нигренда, Престегярдскоген, Реддал, Роресанд, Рённес, Скифтенес, Тьоре, Вик және Остерхус жатады. Муниципалитет көптеген кішкентай аралдармен (Skjærgård) қоршалған Гримстад шағын теңіз қалашығының төңірегінде орналасқан. Мұнда порт, басты көше, шағын базар алаңы, Гримстад шіркеуі және 1844 жылдан 1847 жылға дейін Гримстадтың жергілікті фармацевті Рейманның шәкірті болған, ал 1850 жылы Гримстадты тастап кеткен Генрих Ибсеннің ерте өміріне арналған мұражай бар. Ибсеннің жергілікті халық пен айналасы туралы терең білімі оның «Терье Виген» поэмасында көрінеді. Тұрғындардың көп бөлігі қала мен оның төңірегінде тұрады, ал муниципалитеттің қалған бөлігі ауылдық және тығыз орманды аймақтарды құрайды. Муниципалитет Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде ауданы бойынша 264-ші орында тұр. Гримстад Норвегиядағы халық саны бойынша 50-ші муниципалитет болып табылады, оның халқы 24 587 адамды құрайды. Муниципалитеттің халық тығыздығы және соңғы 10 жылда халық саны 13,9%-ға өсті.

Жалпы ақпарат

Гримштад қаласы 1838 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет ретінде құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). 1878 жылдың 1 қаңтарында көршілес Fjære муниципалитетінің бір бөлігі (халық саны: 948) Гримштадқа қосылды. 1960 жылдың 1 қаңтарында тағы бір Fjære бөлігі (халық саны: 344) Гримштадқа қосылды. 1971 жылдың 1 қаңтарында Fjære (халық саны: 6 189 адам) және Landvik (халық саны: 2781 адам) ауылдық муниципалитеттері Гримштад қаласымен (халық саны: 2794 адам) бірігіп, сол кездегі жалпы халық саны 11 764 адамды құрайтын едәуір үлкен Гримштад муниципалитетін құрады.

Атауы

Муниципалитет тарихи Гримстад қаласының атымен аталған. Атаудың бірінші бөлігі – ежелгі Grøm шаруашылығының аты. Шаруашылық аты екі элементтен тұрады. Біріншіден, Gróa – бұл жергілікті өзеннің ежелгі аты, ол "өсу" деген мағына беретін gróa сөзінен шыққан, ал екінші бөлігі – heimr, яғни "үй" немесе "мекенжай". Атаудың соңғы элементі stǫð – "құрама жай" немесе "жағажай" дегенді білдіреді. Қаланың аты бастапқыда Норвегия Дания Корольдігінің құрамында болған кезде Grømstad деп жазылған. Кейіннен қалалар мен кіші елді мекендерді тіркеу кезінде атаудың жазылуы дұрыс түсініксіздікке ұшырап, "Гримстад" деп жазылып қалған.

Елтаңба

Герб 1899 жылы бекітілді және 1847 жылға дейінгі қаланың мөрі негізінде жасалды. Оның сипаттамасы: "Көк түсті өрісте үш толқынды алтын сызықтардың үстінде екібақанды бриг". Бұл гербтің көк түсті фонда екібақанды желкенді кеме бейнеленгенін, ал кеменің астында мұхитты символдайтын үш толқын сызық бар екенін білдіреді. Кеменің түсі алтын, яғни ол әдетте сары түспен көрсетіледі, бірақ егер металдан жасалса, алтын қолданылады. Гербтің үстінде әдетте қабырға тәжі бар. Бұл сурет балық аулау және теңіз тасымалының маңыздылығын көрсететін символ ретінде таңдалды.

Шіркеулер

Норвегия шіркеуінің Гримстад муниципалитеті ішінде төрт приход (sokn) бар. Ол Агдер-ог Телемарк епархиясындағы Вест Неденес декандық (prosti) құрамына кіреді. Гримстадтағы шіркеулер

Приход (sokn) | Шіркеу атауы | Шіркеу орналасқан жері | Құрылған жылы
---|---|---|---
Eide | Eide шіркеуі | Eide | 1795
Fjære | Fevik шіркеуі | Fevik | 1976
Fjære | Fjære шіркеуі | Fjære | шамамен 1150
Grimstad | Grimstad шіркеуі | Grimstad | 1881
Landvik | Landvik шіркеуі | Roresand | 1825
Østerhus | Østerhus шіркеуі | Østerhus | 1980

Тарих

Гримстад ежелгі Фьері ауданының шекарасында орналасқан. Бұл қала порт ретінде алғаш рет 16 ғасырда айтылған. Ол тақтан түскеннен кейін сегіз жыл өткен соң, Дания-Норвегия королі Кристиан II (1513–1523) өз мемлекеттерін қайтарып алуға тырысты. Дауыл оның флотын Норвегия жағалауында шашыратып жіберді, ал 1531 жылғы 24 қазанда олар Гримстадқа паналады. 1532 жылғы 1 шілдеде ол өзінің қарсыласы, Дания королі Фредерик I-ге, қауіпсіз өтуге уәде бергеніне қарысылықта тапсырды. Фредерик патша уәдесін орындамай, Кристианды өліміне дейін түрмеге қамады. Гримстадтағы қонақ үй 1607 жылға дейін тіркелген. 1622 жылы Гримстад Арендал қаласының қарауындағы мойындық портқа айналды. 1747 жылға қарай Гримстад теңізшілер қауымы және контрабандистердің танымал тобы ретінде белгілі болды. Наполеон соғыстары кезінде Англия Норвегияны блокадалады. 1811 жылы ағылшын бригі блокаданы бұзушыларды ұстау үшін портына кірді, бірақ қарсылыққа ұшырап, қайта оралмады. Фроландс Вёрк (темір зауыты) иесі Джон Фредерик Классен Гримстад арқылы экспорттау және импорттауға жеңілдіктер алды, соның арқасында Арендалдың кедендік алымдарын айналып өтті. Гримстад 1816 жылы базар қаласы мәртебесіне ие болды. Гримстадтағы Нёрхолм шаруашылығы 20 ғасырдың басында Кнут Хамсунның үйі болды.

Үкімет

Гримстад муниципалитеті бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), стационарлық емес денсаулық сақтау қызметтері, зейнеткерлерге қызмет көрсету, әлеуметтік қамтамасыздандыру және басқа да әлеуметтік қызметтер, жер учаскелерін жоспарлау, экономикалық даму, муниципалдық жолдар мен коммуналдық желілерге жауапты. Муниципалитет тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңеспен басқарылады. Қала әкімі муниципалдық кеңес мүшелерінің дауысымен тағайындалады. Муниципалитет Агдер аймақтық соты мен Агдер апелляциялық сотының қарауына жатады.

Муниципалды кеңес

Гримстадтың муниципалдық кеңесі (Kommunestyre) 35 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.

Білім

Гримстад қаласы Дроттингборг жеке лютерандық пансиондық дайындық мектебіне отан. Бұл жерде сондай-ақ Гримстад (BiG) Бибельмектебі, жеке лютерандық библиялық оқу орны да орналасқан. Агдер университетінің инженерлік факультеті осы қалада орналасқан. Гримстадта "Гром" деп аталатын студенттер үйі де бар.

География

Гримстад – Скагерракпен шектесетін Агдер округінің жағалау муниципалитеті. Муниципалитет шығысында Арендалмен, солтүстігінде Фроланд және Биркенеспен, батысында Лильесандпен шектеседі. Синдл және Роре көлдері муниципалитеттің солтүстік бөлігінде орналасқан. Ландвиксваннет және Реддалсваннет көлдері муниципалитеттің оңтүстік бөлігінде, Реддалға жақын жерде орналасқан. Нидельва және Товдалселва өзендері муниципалитеттің бір бөлігі арқылы ағып өтеді. Ривинген және Хомборсунд маяктары жағалаудан ылғи жақын шағын аралдарда орналасқан.

Климат

Гримстадтың климаты орташа теңіздік (Cfb, теңіз батыс жағалауы), күз және қаңтардың басында жауыны көп, ал сәуір-шілде айларында жауыны аз болады. Ең жоғары температура 11 тамыз 1975 жылы тіркелді, ал ең төменгі температура 8 ақпан 1966 жылы тіркелген. 27 наурыз 2012 жылы тіркелген наурыз айындағы ең жоғары температура наурыз айы үшін жаңа ұлттық жылу рекорды болды. Рекордтық төмен температуралардың көп бөлігі ескі; 12 рекордтық төмен температураның 8-і 1970 жылға дейін тіркелген (2021 жылғы қараша). 1970 жылғы ақпан және наурыз айларында Ландвикте қардың қалыңдығы тіркелді. Соңғы кезде жағалау бойында қар тез еріп кетеді, бірақ қолайлы ауа райы жағдайы кейде көп қарға әкелуі мүмкін. Гримстад қаласынан ішкі жағында орналасқан Ландвиктегі метеостанция 1957 жылдан бері деректерді жазып келеді.

Көрікті жерлер

Теңіз мұражайы, толыққанды қалалық мұражай және Норвегия бау-бақша мұражайы туристердің арасында танымал, қалада ұйымдастырылатын көптеген көрмелер мен концерттер де оларға қызығушылық тудырады. Қала жазғы демалысқа да танымал орын және Рождество маусымында қарқынды сауда ортасын қолдайды. Жазда Гримстад Норвегияның қысқаметражды фильмдер фестиваліне төңкерілді, ол алыс-жақын киносүйер қауымды қызықтырады. Тағы бір танымал орын – Фьерхеядағы Агдер театры, ол қолданыстан шыққан тас карьерінде орналасқан ашық аспан астындағы сахна. Сауда жасауға Oddensenteret порты бойында мүмкіндік бар. (Oddensenteret-тен ашылатын көрініс жоғарыдағы панорамалық суретте көрсетілген.) Хомборсунд маяғы муниципалитет шегінде орналасқан. Гримстадта сондай-ақ Nøgne Ø сыра зауыты да бар.

Спорт

1997 жылы Гримстад қаласында әлемдік бағытталған жүгіру чемпионаты өтті. ФК Джерв – ең маңызды футбол клубы және 2022 жылы жоғары дивизионда алғаш рет ойнады.