Кіріспе

Тромс муниципалитеті, Норвегия

Нордрейса ( ; ) – Норвегияның Тромс округіндегі муниципалитет. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Сторслетт ауылы. Басқа ауылдарға Оксфьордхамн, Соркйосен және Ротсунд жатады. Муниципалитет Реисадален аңғарынан, Реисаэльва өзенінен және терең қарағай ормандарынан тұрады, олар таулар мен биік платолармен қоршалған. Көптеген адамдар Сторслетте, өзеннің Рейсафьорденмен қосылған жерінде тұрады. Сторслеттен солтүстік-батысқа қарай орналасқан Соркйосенде Соркйосен әуежайы бар, ол Тромсёге және Финнмарк аймағындағы бірнеше бағытқа рейстерді жүзеге асырады. Еуропалық E6 тас жолы муниципалитеттің солтүстік бөлігінен өтеді. Муниципалитет Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде ауданы бойынша 9-орында тұр. Нордрейса Норвегиядағы халық саны бойынша 184-орында, оның халқы 4 772 адамды құрайды. Муниципалитеттің халық тығыздығы – және соңғы 10 жылда халық саны 1,6%-ға азайған.

Жалпы ақпарат

Нордрейза муниципалитеті 1886 жылғы 1 қаңтарда Скьервёй муниципалитеті екіге бөлінген кезде құрылды. Жаңа муниципалитет құру үшін Скьервёйдің оңтүстік бөлігі (халық саны: 1057) бөлінді. 1890 жылғы 1 қаңтарда Trætten және Loppevolden шаруашылықтары (халық саны: 32) Скьервёйден Нордрейзаға ауыстырылды. 1972 жылғы 1 қаңтарда Скьервёйдің құрлықтағы бөліктері (халық саны: 1556) Скьервёйден Нордрейзаға ауыстырылды. 1982 жылғы 1 қаңтарда Улуя аралының оңтүстік бөлігі (халық саны: 128) Скьервёйден Нордрейзаға ауыстырылды. 2020 жылғы 1 қаңтарда муниципалитет жаңа құрылған Тромс-ог-Финнмарк округінің құрамына кірді. Бұрын ол ескі Тромс округінің бөлігі болған. 2024 жылғы 1 қаңтарда Тромс-ог-Финнмарк округі бөлінді және муниципалитет қайтадан Тромс округінің құрамына кірді.

Атауы

Муниципалитет (бастапқыда приход) жергілікті Рейсафьорденнің атымен аталады. Фьорд, фьордқа құятын Рейсаэльва өзенінің атымен аталған. Өзеннің аты "риса" етістігінен шыққан, ол "көтеру" (тасқынды білдіреді) деген мағынаны береді. "Солтүстік" деген мағынаны білдіретін "nord" префиксі, осы муниципалитетті оңтүстіктегі Sørreisa муниципалитетінен ажырату үшін қосылды. Тарихи тұрғысынан, муниципалитеттің аты Nordreisen деп жазылған. 1908 жылдың 6 қаңтарындағы корольдік қаулы муниципалитеттің атын Нордрейса деп өзгертті. 2017 жылы муниципалитет муниципалитет үшін тең дәрежелі, үш тілді атауларды қабылдады: Nordreisa*, Ráisa* және Raisi*, ал Норвегия үкіметі оларды 2018 жылы бекітті. Сами және квен тілдеріндегі атаулардың жазылуы олардың қолданылуына байланысты өзгереді. Сами тілінде ол жеке жазылғанда Раиса деп аталады, бірақ "Нордрейса муниципалитетіне" балама ретінде қолданылғанда Ráissa suohkan деп аталады. Квен тілінде ол жеке жазылғанда Раиси деп аталады, бірақ "Нордрейса муниципалитетіне" балама ретінде қолданылғанда Raisin komuuni деп аталады.

Елтаңба

Герб 1984 жылдың 21 желтоқсанында бекітілді. Ресми сипаттамасы: "Жасыл түс, екі лосось haurient argent addorsed" (I grønt to adosserte sølv lakser). Бұл гербтің жасыл фонға ие екенін және герб белгісінде екі лосось бейнеленгенін білдіреді. Лососьтердің түсі күміс (argent) – олар көбінесе ақ түспен суреттеледі, бірақ егер металдан жасалса, күміс қолданылады. Лосось осы гербке жергілікті Рейсаэльва өзенінің Норвегиядағы ең үздік лосось балық аулау өзендерінің бірі болғандықтан таңдалды. Гербті Арвид Свен жасаған.

Тарих

Тұрғындардың көпшілігі 18 ғасырда аштық пен соғыстан қашып келген Финляндиядан қоныстанғандардың ұрпақтары. Бүгінде фин тілінде сөйлей алатын қарттардың саны азайып барады. Кейбір тұрғындардың саам немесе норвегиялық тегі бар, ал қазіргі таңда норвегия тілі ең көп қолданылады. Нордрейсада ескі ғимараттардың көбі сақталмаған, себебі 1945 жылдың басында шегінетін неміс әскерлерінің салдарынан барлығы дерлік қиратылды. Екі маңызды көрікті жер – Хавнестегі ескі сауда орталығы, соғыстан зардап көрмеген әдемі ескі үйлер және биік Моллисфоссен сарқырамасы. Муниципалитеттің солтүстік және оңтүстік аймақтарындағы жерлер ерекше орман және жоғары таулы жазық өсімдіктерімен жабылған Рейса ұлттық паркіне кіреді.

Үкімет

Норвегиядағы барлық муниципалитеттер бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), стационарлық емес денсаулық сақтау қызметтері, зейнеткерлерге қызмет көрсету, әлеуметтік қамтамасыздандыру және басқа да әлеуметтік қызметтер, жер участақтарын жоспарлау, экономикалық даму, муниципалдық жолдар мен коммуналдық қызметтерге жауапты. Муниципалитет тікелей сайланған өкілдерден тұратын муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім муниципалдық кеңестің дауысымен жанама түрде сайланады. Муниципалитет Норд-Тромс-ог-Сенья аудандық соты мен Хологваланд апелляциялық сотының қарауында. 2007 жылғы муниципалдық сайлауда Нордрейса Норвегиядағы оңшыл «Прогресс» партиясына ең көп дауыс – 49,3% берді.

Муниципалды кеңес

Нордрейзаның муниципальдік кеңесі (Kommunestyre) төрт жылдық мерзімге сайланатын 21 өкілден құралған. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.

География

Нордрейса муниципалитеті Рейсафьорден және Рейсадален аңғарының төңірегінде орналасқан. Муниципалитетке сондай-ақ Улуя аралының оңтүстік бөлігі де кіреді. Lyngen фьорды муниципалитеттің солтүстік-батыс жиегінде жатыр. Солтүстікке қарай Skjervøy аралдық муниципалитеті, шығысқа қарай Kvænangen және Kautokeino муниципалитеттері, оңтүстікке қарай Финляндия, ал батысқа қарай Gáivuotna–Kåfjord және Lyngen муниципалитеттері орналасқан. Ірі тау Халти муниципалитеттің оңтүстік бөлігінде, Рейса ұлттық паркіне жақын жерде орналасқан.

Климат

Нордрайзада боралдық климат басым, бірақ жылдың ең жаңбырлы мезгілі – күз. Ең жаңбырлы ай – қазан, сәуір айына қарағанда үш есе көп жауын-шашын жауады. Абсолюттік максимум 2018 жылдың тамызында тіркелген. Кішкентай әуежайға жақын метеостанция 1974 жылдан бері бақылау жүргізіп келеді.