Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көркемдік бағыт
Art movement
"Оперативтік өнер" – әскери терминологияда қолданылатын ұғым.
"operational art", as used in military terminology
Оп-арт, яки оптикалық өнер – көру иллюзияларын пайдаланатын бейнелеу өнерінің стилі. Оп-арт туындылары абстрактілі болып келеді, олардың көптеген танымал үлгілері қара және ақ түстерде жасалған. Әдетте, олар көрерменге қозғалыс, жасырын бейнелер, жыпылықтайтын және дірілдейтін үлгілер, немесе ісіп тұрған немесе бұрмаланған сияқты әсер қалдырады.
Op art, short for optical art, is a style of visual art that uses optical illusions. Op artworks are abstract, with many better known pieces created in black and white. Typically, they give the viewer the impression of movement, hidden images, flashing and vibrating patterns, or swelling or warping.
Тарих
Иллюзионизм, жазық суретте кеңістікті қабылдауға бағытталған, өнер тарихының ең ерте кезеңдерінен табылады. Дегенмен, оп-арттың графикалық эффекттер және экзотикалық оптикалық иллюзияларға деген талпынысы тұрғысынан, оның тамырларын неоимпрессионизм, кубизм, футуризм, конструктивизм және дадаизмде іздеуге болады. Дивизионистер, неоимпрессионист суретшілер тобы, оптика мен оптикалық иллюзияларды пайдалану арқылы суреттерінің жарықтығын арттыруға тырысты. Ласло Мохоли-Надь фотосуреттік оп-арт жасады және Баухауста оқытты; оның сабақтарының бірінде студенттер картонда тесіктер жасап, содан кейін оларды фотоға түсіруді үйренді. Time журналы 1964 жылы Джулиан Станчак галереясында өткен "Оптикалық суреттер" көрмесіне жауап ретінде "оп-арт" терминін қолданды, бұл абстрактілі өнердің (нақтырақ айтқанда, бейнелеу емес өнердің) түрі, оптикалық иллюзияларды пайдаланады. "Оп-арт" деп сипатталатын жұмыстар Time журналының 1964 жылғы мақаласынан бірнеше жыл бұрын жасалған. Мысалы, Виктор Вазарелидің "Зебралар" (1938) картинасы контурсыз қара және ақ жолақтардан тұрады. Осының салдарынан жолақтар айналадағы фонмен бірігіп, одан да көрінеді. Сондай-ақ, Джон МакХейлдің 1956 жылы "This Is Tomorrow" көрмесінде орнатылған қара-ақ "қоршау" панельдері және 1962 жылы Заманауи өнер институтындағы "Пандора" сериясы оп-арттың алғашқы белгілерін көрсетеді. Мартин Гарднер 1965 жылғы шілде айында Scientific American журналындағы "Математикалық ойындар" бағанында оп-артты және оның математикамен байланысын жариялады. Италияда Франко Григнани, бастапқыда сәулетші болып білім алған, оп-арт немесе кинетикалық өнердің орталық рөл атқаратын графикалық дизайнның жетекші күшіне айналды. Оның 1964 жылы Ұлыбританияда таныстырылған "Woolmark" логотипі, оның барлық дизайндарының ең танымал туындысы болып саналады. Оп-арт, әсіресе Баухаустың конструктивистік тәжірибесінен туындаған болуы мүмкін. Вальтер Гропиус негізін салған бұл неміс мектебі, талдау және рационалдық шеңберінде форма мен функция арасындағы байланысты баса көрсетті. Студенттер біртұтас жұмыстарды ұсыну үшін жалпы дизайнға немесе бүкіл композицияға назар аударуды үйренді. Оп-арт сонымен қатар trompe l'œil және анаморфозбен де байланысты. Психологиялық зерттеулермен де байланыстар жасалды, әсіресе гештальт теориясы және психофизиологиямен. "Оп-арт суретшілері әр түрлі құбылыстарды пайдалана алды", - деп жазады Поппер, - "кейінірек бейне және қозғалыс иллюзиясы; сызықтардың араласуы; қоршау әсері; екіұшты фигуралар және кері перспектива; түстің қарама-қайшылығы және хроматикалық тербеліс; және үш өлшемді жұмыстарда әртүрлі көзқарастар мен кеңістіктегі элементтердің бірігуі". 1964 жылдан бастап Арнольд Шмидт (Арнольд Альфред Шмидт) Нью-Йорктегі Terrain галереясында өзінің үлкен, қара-ақ пішінді оптикалық суреттерінің бірнеше жеке көрмелерін өткізді.
Illusionism, focused on the perception of extended space within a flat picture, is found from the earliest points of art history. However, the antecedents of op art, in terms of graphic effects and concern for exotic optical illusions, can be traced back to Neo Impressionism, Cubism, Futurism, Constructivism and Dada. The Divisionists, a group of Neo Impressionist painters, attempted to increase the apparent luminosity of their paintings through recourse to optics and optical illusions. László Moholy Nagy produced photographic op art and taught the subject in the Bauhaus; one of his lessons consisted of making his students produce holes in cards and then photographing them. Time magazine coined the term op art in 1964, in response to Julian Stanczak's show Optical Paintings at the Martha Jackson Gallery, to mean a form of abstract art (specifically non objective art) that uses optical illusions. Works now described as "op art" had been produced for several years before Time's 1964 article. For instance, Victor Vasarely's painting Zebras (1938) is made up entirely of curvilinear black and white stripes not contained by contour lines. Consequently, the stripes appear to both meld into and burst forth from the surrounding background. Also, the early black and white "dazzle" panels that John McHale installed at the This Is Tomorrow exhibit in 1956 and his Pandora series at the Institute of Contemporary Arts in 1962 demonstrate proto op art tendencies. Martin Gardner featured op art and its relation to mathematics in his July 1965 Mathematical Games column in Scientific American. In Italy, Franco Grignani, who originally trained as an architect, became a leading force of graphic design where op art or kinetic art was central. His Woolmark logo (launched in Britain in 1964) is probably the most famous of all his designs. Op art perhaps more closely derives from the constructivist practices of the Bauhaus. This German school, founded by Walter Gropius, stressed the relationship of form and function within a framework of analysis and rationality. Students learned to focus on the overall design or entire composition to present unified works. Op art also stems from trompe l'œil and anamorphosis. Links with psychological research have also been made, particularly with Gestalt theory and psychophysiology. <blockquote>Op artists thus managed to exploit various phenomena," writes Popper, "the after image and consecutive movement; line interference; the effect of dazzle; ambiguous figures and reversible perspective; successive colour contrasts and chromatic vibration; and in three dimensional works different viewpoints and the superimposition of elements in space. From 1964, Arnold Schmidt (Arnold Alfred Schmidt) had several solo exhibitions of his large, black and white shaped optical paintings exhibited at the Terrain Gallery in New York.
Жақсы көз
1965 жылы 23 ақпан мен 25 сәуір аралығында Уильям С. Зайц құрастырған "Жауап беретін көз" атты көрме Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында өтті, содан кейін Сент-Луис, Сиэтл, Пасадена және Балтимор қалаларына сапарлады. Көрмеде Фрэнк Стелла мен Эллсворт Келлидің минимализмі, Александр Либерманның тегіс пластикасы, Анонима тобының бірлескен еңбектері, сондай-ақ танымал Войцех Фангор, Виктор Васарели, Джулиан Станчак, Ричард Анускьевич, Вэн Ин Цай, Бриджет Райли және Гетулио Альвианидің туындылары көрсетілді. Көрме өнердің қабылдау аспектілеріне, қозғалыс иллюзиясы мен түс қарым-қатынасының өзара әрекеттесуінен туындайтын құбылыстарға бағытталған. Көрме көпшілік тарапынан сәтті қабылданды (180 000-нан астам адам қарады), бірақ сыншылардың пікірі бөлінді. Сыншылар оп-артты көзді алдауға арналған әдіс-тәсілдер деп есептеді. Дегенмен, халықтың қызығушылығы артты және оп-арт имидждері көптеген коммерциялық мақсатта қолданылды. Брайан де Палманың ерте туындыларының бірі – осы көрме туралы деректі фильм болды.
In 1965, between February 23 and April 25, an exhibition called The Responsive Eye, created by William C. Seitz, was held at the Museum of Modern Art in New York City and toured to St. Louis, Seattle, Pasadena, and Baltimore. The works shown were wide ranging, encompassing the minimalism of Frank Stella and Ellsworth Kelly, the smooth plasticity of Alexander Liberman, the collaborative efforts of the Anonima group, alongside the well known Wojciech Fangor, Victor Vasarely, Julian Stanczak, Richard Anuszkiewicz, Wen Ying Tsai, Bridget Riley and Getulio Alviani. The exhibition focused on the perceptual aspects of art, which result both from the illusion of movement and the interaction of color relationships. The exhibition was a success with the public (visitor attendance was over 180,000), but less so with the critics. Critics dismissed op art as portraying nothing more than trompe l'œil, or tricks that fool the eye. Regardless, the public's acceptance increased, and op art images were used in a number of commercial contexts. One of Brian de Palma's early works was a documentary film on the exhibition.
Қара-ақ және фигура-жер қатынасы
Оп-арт – көру қабылетінің жұмыс істеу принципімен байланысты сезімдік тәжірибе. Бұл – алдыңғы және артқы жазықтықтардың шиеленісті және қайшы келетін арақатынасын тудыратын, көзге динамикалық әсер ететін сурет өнері. Суретшілер оп-артты екі негізгі тәсілмен жасайды. Біріншісі, ең танымал әдіс – үлгілер мен сызықтар арқылы әсер ету. Мұндай суреттер көбінесе қара және ақ түсті немесе сұр түстің (гризаль) түрлерін қолданады, мысалы, Бриджит Райлидің 1964 жылғы "Курент" суреті, "The Responsive Eye" каталогының мұқабасындағыдай. Бұл жерде қара және ақ толқынды сызықтар сурет бетінде бір-біріне жақын орналасқан, нәтижесінде көзге құбылатын сурет-фон қатынасы пайда болады. Гетулио Альвиани алюминий беттерін пайдаланды, оларды қараушы қозғалғанда өзгеретін жарық үлгілерін (вибрациялық текстуралық беттер) жасау үшін өңдеді. Тағы бір реакция – сызықтар торшаның жарықты қабылдау және өңдеу әдісіне байланысты, кейбір түстердің көзге көрініс беруіне себеп болады. Гете өз "Түстер туралы теориясы" трактатында көрсеткендей, жарық пен қараңғылық кездесетін жерде түс пайда болады, себебі жарық пен қараңғылық – түс жасаудың екі басты қасиеті.
Op art is a perceptual experience related to how vision functions. It is a dynamic visual art that stems from a discordant figure ground relationship that puts the two planes—foreground and background—in a tense and contradictory juxtaposition. Artists create op art in two primary ways. The first, best known method, is to create effects through pattern and line. Often these paintings are black and white, or shades of gray (grisaille)—as in Bridget Riley's early paintings such as Current (1964), on the cover of The Responsive Eye catalog. Here, black and white wavy lines are close to one another on the canvas surface, creating a volatile figure ground relationship. Getulio Alviani used aluminum surfaces, which he treated to create light patterns that change as the watcher moves (vibrating texture surfaces). Another reaction that occurs is that the lines create after images of certain colors due to how the retina receives and processes light. As Goethe demonstrates in his treatise Theory of Colours, at the edge where light and dark meet, color arises because lightness and darkness are the two central properties in the creation of color.
Түсі
1965 жылдан бастап Бриджет Райли түске негізделген оп-арт туындыларын жасады; алайда, Джулиан Станчак және Ричард Анускьевич сияқты басқа суретшілер өз жұмыстарындағы басты назарды түске аударуға әрқашан ұмтылды. Йозеф Альберс 1950 жылдары Йель университетінде "Түс функциясы" мектебінің осы екі маңызды өкіліне сабақ берді. Көбінесе, колористтік жұмыстарда фигура мен фонның қозғалысы туралы ұғымдар басым болады, бірақ олар көзге әртүрлі әсер ететін контрастты түстердің қосымша элементіне ие. Мысалы, Анускьевичтің "ғибадатхана" картиналарында екі өте контрастты түстің қатар қойылуы үш өлшемді кеңістікте тереңдік сезімін тудырады, сондықтан архитектуралық пішін көрерменнің кеңістігіне еніп келе жатқандай көрінеді.
Beginning in 1965 Bridget Riley began to produce color based op art; however, other artists, such as Julian Stanczak and Richard Anuszkiewicz, were always interested in making color the primary focus of their work. Josef Albers taught these two primary practitioners of the "Color Function" school at Yale in the 1950s. Often, colorist work is dominated by the same concerns of figure ground movement, but they have the added element of contrasting colors that produce different effects on the eye. For instance, in Anuszkiewicz's "temple" paintings, the juxtaposition of two highly contrasting colors provokes a sense of depth in illusionistic three dimensional space so that it appears as if the architectural shape is invading the viewer's space.
Басқа өнер стилдерімен ұқсастықтар
Операциялық өнер ерекше стиль болғанымен, абстракті экспрессионизм (түсті өріс суреттемесі) сияқты стильдермен ортақ белгілері бар. Түсті өріс суреттемесі бізге көріністер тудырмаса да, ұқсастықтарды табуға болады. Екі стиль де минималистік болып келеді, көбінесе бірнеше түс қолданылады және ешқандай нысан немесе сюжет бейнеленбейді. Бұл стильдерде нақты сюжет болмағандықтан, адам санасы оны өздігінен қиялдап, жеке түсіндіреді, соның нәтижесінде эмоция туындайды. Салқын түстер көбінесе қасіретпен, ал жылы түстер қуанышпен байланыстырылады. Сонымен қатар, оп-арт пен түсті өріс суреттемесінің ерекшелігі – суреттің эстетикалық және реттелген болуы.
Although op art is a unique style, it has similarities with styles such as abstract expressionism (color field painting). Although color field painting does not give us illusions, similarities can still be found. We can see that both of these styles are minimalist, only a few colors prevail, and no object or plot is shown. These styles can cause us emotion, since there is no clear plot, the human mind itself imagines and interprets it in its own way. Cold colors are usually associated with sadness, while warm colors are associated with joy. Also, op art and color field painting are characterized by the fact that the image is aesthetic and orderly.