Беллинидің «Норма» операсы — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Винченцо Беллинидің операсы «Норма» – Винченцо Беллинидің лирикалық трагедиясы немесе екі актілі операсы, либретто авторы – Фэличе Романи, негізінде Александр Суметтің «Норма, немесе бала өлтіру» пьесасы бойынша жазылған. Опера алғаш рет 1831 жылдың 26 желтоқсанында Милан қаласындағы «Ла Скала» театрында қойылды. Бұл опера белканто жанрының көрнекті үлгісі саналады, ал 1-ші актідегі «Casta diva» сопранолық әні аса танымал туынды. 20-шы ғасырдың бірінші жартысында «Норма» рөлін орындаған әншілердің ішінде Роза Понселл есімді әртіс Нью-Йорк пен Лондон сахналарында өнер көрсеткен. Соғыстан кейінгі кезеңде осы рөлді Мария Каллас, Лейла Генсер, Джоан Сазерленд және Монсеррат Кабале сияқты әншілер шеберлікпен орындады.

Қорытынды

Оқиға Римдіктердің Галлияны басып алуы кезінде орын алады. Оқиғаның басты оқиғасы Галлияның римдік проконсулы Полионе, оның бұрынғы серігі Норма және жас Адалгиза арасындағы махаббат үшбұрышы. Соның аясында Галлия халқының Орувезо дуиды бастаған Рим басқыншыларына қарсы көтерілісі орын алады. Друид ғибадатханасының бас діни қызметкері Норма, Галлияның римдік проконсулы Полионемен екі балалы болған, өзінің друидтық пәктікті сақтау антын бұзып, сүйіктісінің енді өзінің досы, жас друид діни қызметкері Адалгизаны жақсы көретінін біледі. Норма Поллионеге Адалгизаны беріп, оған қайтуға көндіруге тырысады, бірақ ол бас тартады. Норма кінәсін ашық мойындайды және отқа жағу арқылы өлім жазасына кесіледі. Полионе Норманың құрбандығына көңіл бөліп, оған қосылады.

2-сурет: Норманың үйі

Норма ашуланып, қызметшісі Клотильдаға екі баланы алып кетуге бұйырады. Ол Клотильдаға Поллионның Римге шақырылғанын айтады, бірақ оны өзімен бірге алатынын немесе балаларын тастап кетуді қалай сезінетінін білмейді. Адалгиза жақындаған кезде, балаларды алып кетеді. Адалгиза Нормаға аты аталмаған римдікке ғашық болғанын айтады. Ол ғибадатханада күтіп тұрып, "оның әдемі бетін" көргенде қалай ғашық болғанын сипаттағанда, Норма (іштен) Поллионға деген өз сезімдерін еске алады ("Менің құмарлықтарым да осылай болған еді"), және олардың ғашық болу тәжірибесі бір-бірімен қатар жүреді: (Норма мен Адалгиза, дуэт: "Sola, furtiva al tempio" / "Мен оны жиі күтетінмін"). Адалгиза көмек пен кешірім сұрайды, ал Норма оған көмектесетінін және діни қызметкер ретіндегі антынан босататынын уәделейді: (Норма: "Ах! иә, жүрегіңді көтер, құшақта"). Адалгиза: "Ripeti, o ciel, ripetimi" / "Оны тағы да айт, аспан, тағы да айт"). Норма Адалгизадан өзі жақсы көретін адамды сипаттауын сұрайды. Жауап ретінде ол оған римдік екенін айтады және сол сәтте бөлмеге кіретін Поллионды көрсету үшін бұрылады. Норма ашуланып, Поллионға қарсы шығады, ал Адалгиза шатасады: Норма: "Ой, опасыз, дірілдеме". Діни қызметкерді үлкен алдаудың құрбаны екенін түсінуге мәжбүр етіп, Норма Адалгизаға жүгінеді. (Трио: әрқайсысы бірінен соң бірі ән салады, Нормадан басталады: "О! сен кімнің құрбанысың?"; содан кейін Адалгиза: "О! қандай қорқыныш ашылды"; содан кейін екі әйел бірге, содан кейін Поллион жалғыз: "Норма! мені қазір айыптама", "Осы қасіретке ұшыраған қызға демалыс беріңіз"; содан кейін үшеуі де сөздерін қайталайды, алдымен жеке-жеке, содан кейін бірге ән айтады.) Үшеуі арасында ашулы пікір алмасулар болады: Норма Поллионды сатқын деп жариялайды, ол Адалгизаны өзімен бірге кетуге көндіруге тырысады, ал Адалгиза ашуланып, оған кетуге айтады. Ол Норманы тастап кету тағдыры деп мәлімдегенде, ол жас діни қызметкерді онымен бірге кетуге шақырады, бірақ Адалгиза өлгенді жөн көреді. Норма одан кейін өзінің сүйіктісін балаларын және ар-намысын қалдырып кетуін талап етеді. (Қорытынды: қысқа дуэт, Адалгиза мен Поллион: ол өзінің сүйіспеншілігін білдіреді, ал ол Нормаға кінәлі болудың себебі болмауын тілейді. Трио: Норма Поллионға ашуланып, Адалгиза оны Нормаға қайтаруды қалайтынын қайталайды, ал Поллион Нормамен кездескен күнін қарғыйды.) Содан соң дрюидтердің Норманы ғибадатханаға шақыру дыбысы естіледі. Олар ашулы құдай Ирмансулдың сөйлегенін хабарлайды. Поллион ашумен бөлмеден шығып кетеді.

Norma appears to be upset and orders her maid, Clotilde, to take the two children away from her, expressing very ambivalent feelings about them. She tells Clotilde that Pollione has been recalled to Rome, but does not know if he will take her or how he feels about leaving his children. As Adalgisa approaches, the children are taken away. Adalgisa tells Norma she has fallen in love with a Roman, whom she does not name. As she describes how she fell in love while waiting at the temple and seeing "his handsome face" appear, Norma recalls (as an aside) her own feelings for Pollione ("my passions, too, burned like this"), and more and more, their experiences of falling in love run parallel: (Norma and Adalgisa, duet: "Sola, furtiva al tempio" / "Often I would wait for him"). Adalgisa pleads for help and forgiveness, and Norma pledges that she will do that and will also free her from her vows as a priestess: (Norma: "Ah! sì, fa core, abbracciami" / "Yes, take heart, embrace me". Adalgisa: "Ripeti, o ciel, ripetimi" / "Say that again, heavens, say again")

Norma asks Adalgisa to describe the man whom she loves. Responding, she tells her that he is a Roman, and, at that moment, turns to indicate that it is Pollione who is just then entering the room. As Norma furiously turns to confront Pollione, Adalgisa is confused: Norma: "Oh! non tremare, o perfido" / "O faithless man, do not tremble". Forcing the priestess to realise that she is the victim of a huge deception, Norma addresses Adalgisa. (Trio: each sings in succession, beginning with Norma: "Oh! di qual sei tu vittima" / "Oh, you are the victim"; then Adalgisa: "Oh! qual traspare orribile" / "What horror has been revealed"; then the two women together, followed by Pollione alone: "Norma! de' tuoi rimproveri" / "Norma, do not reproach me now", continuing with "Please give this wretched girl some respite"; after which all three repeat their words, singing at first individually, then together.) There are angry exchanges among the three: Norma declaring Pollione to be a traitor, he trying to persuade Adalgisa to leave with him, and Adalgisa angrily telling him to go away. When he declares that it is his fate to leave Norma, she encourages the young priestess to go with him, but Adalgisa declares that she would rather die. Norma then demands that her lover go, leaving behind his children — and his honor. (Finale: brief duet, Adalgisa and Pollione: he declares his love, and she her desire for Norma not to be a source of guilt to her. Trio: Norma continues to rage at Pollione, Adalgisa repeats her desire to make him return to Norma, and Pollione curses the day when he met Norma.) Then the sound of the druids calling Norma to the temple is heard. They report that the angry god, Irminsul, has spoken. Pollione storms out.

1-сурет: Норманың үйі

Норма ұйықтаған екі ұлына қарайды. Ол оларды өлтіруді ойлайды. Оларға қарай пышағын көтеріп, басаңдап қалады. (Recitative: "Dormono entrambi non vedran la mano che li percuote" / "Екеуі де ұйықтап жатыр, оларды ұратын қолды көрмейді".) Бірақ ол осы қадамға баруға батыл бола алмайды: (Ария: "Teneri, teneri figli" / "Менің жақсы, жақсы ұлдарым") Балалар оянады, ол Клотильданы шақырып, Адалгизаны әкелуді талап етеді. Жас діни қызметкер Норманың өте әлсіз көрінуіне алаңдап кіреді. Норма одан өтінгеннің бәрін орындауға ант беруін сұрайды, ол келіскен соң, екі баланы оның қамқорлығына сеніп тапсыратынын, оларды римдік лагерьке, әкесі Поллионға апару керектігін айтады. Ол Адалгизаның Поллион үшін одан жақсы жар болатынына үміттенеді. Адалгиза қорқып, таң қалады. Норма: "Балалары үшін сені жалбараймын". (Дюэт, бірінші Норма: "Deh! con te, con te li prendi" / "Оларды өзіңмен алып кет, өтінемін") Адалгиза оған Галлиядан ешқашан кетпейтінін, тек Норма үшін жақсылық жасау үшін ғана осы сұранысқа келіскенін айтады. (Дюэт, Адалгиза: "Vado al campo"/"Мен лагерьге барамын") Дуэтте Адалгиза римдік лагерьге барып, Поллионға Норманың қайғысын жеткізуге келіседі; оның үміті - оны Нормаға қайтаруға көндіру. Содан кейін ол Поллионнан бас тартады: (Дюэт: "Mira, o Norma" / "Қара, о Норма") Олар бірге ән айтады, әрқайсысы өз ойлары мен сезімдерін білдіреді, Норма Адалгиза Поллионнан бас тартып, онымен бірге қалатынын түсінгенше: (Кабалета; Дюэт, Норма және Адалгиза: "Si fino all'ore estreme" / "Соңғы сағатқа дейін")

2-сурет: Бақ

Друид жауынгерлері жиналады және римдіктерге шабуыл жасауға дайындалады. Оревезо құдайлардан келген жаңалықпен кіреді: соққы беру уақыты әлі жетпеген. Аздап көңілі қалған сарбаздар бұл шешімге келіседі.

3-сурет: Ирминсул ғибадатханасы

Норма кіреді. (Ария: "Ei tornerà" / "Ол қайта оралады") Сосын Клотильда Адалжизаның Полионды қайтаруға көндіре алмағаны туралы хабармен келеді. Норма өзіне сену керек пе деп күмәнданса да, кейін қызметшісінен Адалжизаның оралып, құрбандық тақтасында ант беруге ниеттенгенін және римдіктің оны храмнан ұрлап әкетуге ант бергенін біледі. Ашуға буған Норма соғыс жариялау үшін гонгқа соққы береді. Трубалар дауысы естіліп, Оровезо мен друидтер асыға-басыға кіріп, не болып жатқанын білуді талап етеді. Олар Норманың жауабын естіп, сарбаздар "Guerra, guerra!" / "Соғыс, соғыс!" деп ұрандайды, ал Норма "Кан, қан! Кек алу!" деп жарлайды. Норма соғысқа шығу рәсімін аяқтау үшін Оровезо құрбандыққа кімді ұсыну керектігін сұрайды. Сол сәтте Клотильда римдіктің храмды бүлдіргенін, бірақ оның қолға түскенін хабарлайды. Полион кіргізіледі, ал Норма оны құрбандыққа шалу үшін пышақты алуға шақырады, бірақ оған жақындағанда, ол оны істеуге батыл бола алмайды. Жинаушылар неліктен екенін білуді талап етеді, бірақ ол оларды жіберіп, құрбандығынан сұрақ алу керектігін айтады. Жұртшылық кетеді: (Дуэт, Норма және Полион: "In mia man alfin tu sei" / "Соңында сен менің қолымдасың"). Норма оның Адалжизадан мәңгілікке бас тартуын талап етеді, ғана оны босатып, енді оны ешқашан көрмейді. Ол бас тартады, ол ашуланып, оның балаларын өлтіретінін айтады. "Мені өлтір, тек мен ғана өлейін", - деп жалбарынады ол, бірақ ол тез арада барлық римдіктердің де, дін қызметкер ретінде ант бұзған Адалжизаның да өлетінін мәлімдейді. Бұл оны оның өмірі үшін жалбарынуға итермелейді. (Кабалетта: Норма және Полион: "Già mi pasco ne' tuoi sguardi" / "Мен қазірдің өзінде сенің қарауыңнан ләззаттанамын"). Полион пышақты талап еткенде, ол дін қызметкерлерін шақырады. Норма ант бұзған дін қызметкерін құрбан етудің дұрыс екенін жариялайды және өрт сөндіруге бұйрық береді. Оровезо кімді құрбан ету керектігін білуді талап етеді, ал Полион оны үндемеуге өтінеді. Норма өзі кінәлі емес пе деп ойланады, содан кейін ол құрбан болатынын жариялайды: ант бұзған, жаумен байланысқа түскен және оның балаларын дүниеге әкелген бас дін қызметкері. (Ария, Норма Полионға: "Qual cor tradisti" / "Қай жүректі саттың"; Дуэт: Норма және Полион; ансамбль, Норма, Оровезо, Полион, друидтер, дін қызметкерлері: әрқайсысы өзінің қайғысын, ашуын, Нормаға өтініштерін білдіреді, Оровезо алғаш рет Норманың ана екенін біледі.) Финалда Норма Оровезодан балаларын сақтауын өтінеді, әкесіне олардың оның қанынан екенін еске салады. ("Deh! non volerli vittime" / "Оларды құрбан етпеңіздер"). Ол оларға қамқорлық етуге уәде бергеннен кейін, ол отқа секіруге дайындалады, ал қайта ғашық болған Полион оған қосылып, "сенің отқа шалу менің де тағдырым. Сонда, қасиетті және мәңгілік махаббат басталады" деп жариялайды.

Norma enters. (Aria: "Ei tornerà" / "He will come back") Then Clotilde arrives with news that Adalgisa has failed to persuade Pollione to return. Although Norma questions whether she should have trusted her, she then learns from her servant that Adalgisa is returning and wishes to take her vows at the altar and that the Roman has sworn to abduct her from the temple. In anger, Norma strikes a gong like shield as a summons to war. Trumpets sound and Oroveso and the druids all rush in, demanding to know what is happening. They hear Norma's answer and the soldiers take up the refrain: "Guerra, guerra!" / "War, war! ", while Norma proclaims "Blood, blood! Revenge!" In order for Norma to complete the rites to authorise going to war, Oroveso demands to know who will be the sacrificial victim. At that moment, Clotilde rushes in to announce that a Roman has desecrated the temple, but that he has been apprehended. It is Pollione who is led in, and Norma is urged to take the sacrificial knife to stab him but, approaching him, she is unable to perform the deed. The assembled crowd demands to know why, but she dismisses them, stating that she needs to question her victim. The crowd departs: (Duet, Norma and Pollione: "In mia man alfin tu sei" / "At last you are in my hands"). Norma demands that he forever shun Adalgisa; only then will she release him and never see him again. He refuses, and she vents her anger by telling him that she will then kill her children. "Strike me instead", he demands, "so that only I alone will die", but she quickly asserts that not only will all the Romans die, but so will Adalgisa, who has broken her vows as a priestess. This prompts him to plead for her life. (Cabaletta: Norma and Pollione: "Già mi pasco ne' tuoi sguardi" / "Already I take pleasure in the looks you give me".) When Pollione demands the knife, she calls the priests to assemble. Norma announces that it would be better to sacrifice a priestess who has broken her vows, and orders the pyre to be lit. Oroveso demands to know who is to be sacrificed while Pollione begs that she stays silent. Norma then wonders if she is not in fact the guilty one, then reveals that it is she who is to be the victim: a high priestess who has broken her vows, has become involved with the enemy, and has borne his children. (Aria, Norma to Pollione: "Qual cor tradisti" / "The heart you betrayed"; Duet: Norma and Pollione; ensemble, Norma, Oroveso, Pollione, druids, priests: each expresses his/her sorrow, anger, pleas to Norma, with Oroveso learning for the first time that Norma is a mother.) In the concerted finale, Norma pleads with Oroveso to spare her children, reminding her father that they are of his own blood. ("Deh! non volerli vittime" / "Please don't make them victims"). After he promises to take care of them, she prepares to leap into the flames, and the re enamoured Pollione joins her, declaring "your pyre is mine as well. There, a holier and everlasting love will begin".

Музыка

Джузеппе Верди, өмірінің соңында, 1898 жылдың мамыр айында Бэллини туралы жаңадан кітап жариялаған Фр.-ға жазған хатында бірнеше ойлы пікірлер білдірді. Хатында Верди былай деп жазады:

Беллини гармония мен аспаптау жағынан кедей, әрине, бірақ сезімге бай және өзіне тән меланхолияға толы! Оның ең аз танымал операларында, «Шетелдік» пен «Пират» операларында да, одан бұрын ешкім жасай алмаған ұзақ, ұзақ, ұзақ мелодиялар бар. Ал Поллионе мен Норма арасындағы дуэттегі қандай шындық пен декламация күші! [Жоғарыдағы 2-ші акт, 3-ші көрініске қараңыз. Норма: "In mia man alfin tu sei" / "Соңында сен менің қолымдасың"] Ал кіріспе дуетінің алғашқы сөзіндегі ойдың қандай шаттығы – ешкім одан да әдемі және көктегідей нәрсе жаратқан емес. Нормадағы музыканың жалпы сапасы туралы сөз қозғалғанда Дэвид Кимбелл былай дейді: «Беллинидің Нормадағы ең таңғажайып жетістігі – музыкалық романтизмнің барлық айқын қызығушылықтарының арасында операның нағыз сиқыры драмалық поэзия мен әннің толық үйлесімде болуына байланысты екендігіне сенімін нығайту». Кимбелл сонымен қатар композитордың өнері осы операда қалай көрінетініне мысалдар келтіреді, бірақ музыка мен драмалық мағынаның бірігуі Беллинидің басқа шығармаларында да кездесетінін атап өтеді. Ол Норманы осы әсерді тудырудағы көркемдік шеберлігі үшін мақтайды. «Апаттың шынайы қайғылы әсері, батырдың мойынсынуы және одан туындаған рухани көтерілуі, «Норма» операсындағы «Qual cor tradisti, qual cor perdesti» дуэтінде сияқты, мұндай таза ынталандырылып, айқын білдірілмейді. Мұнда еріктің өзгеруі музыкаға бірден енгізілген тыныштықпен анық көрінеді. Тамаша музыкасынан және тек либреттоға тән дикциясынан бөлек, оның мотивтері мен ішкі құрылымын қарастырғанда, бұл шығарма жалпы алғанда өте кемелді трагедия, мотивтердің трагикалық орналасуының, іс-қимылдың трагикалық дамуының нағыз үлгісі, сонымен қатар кейіпкерлердің санасына олардың тигізетін әсері, ол әлемді басып өтеді. Бұл әсер содан кейін көрерменге жетеді». Кітаптың бірінші басылымы 1909 жылы жарық көрді, ал пьесаның тұңғыш қойылымы 1994 жылы Тронхеймдегі студенттік театрда өтті.

Bellini is poor, it is true, in harmony and instrumentation; but rich in feeling and in an individual melancholy of his own! Even in the least well known of his operas, in La straniera, in Il pirata, there are long, long, long melodies such as no one before him had produced. And what truth and power of declamation, as for example in the duet between Pollione and Norma! [See act 2, scene 3 above. Norma: "In mia man alfin tu sei" / "At last you are in my hands"] And what elation of thought in the first phrase of the introduction [to the duet] no one ever has created another more beautiful and heavenly. Commenting on the overall quality of the music in Norma, David Kimbell states that "Bellini's most astonishing achievement in Norma is, amid all the more obvious excitements of musical Romanticism, to have asserted his belief that the true magic of opera depended on a kind of incantation in which dramatic poetry and song are perfectly fused." Additionally, Kimbell provides examples of how the composer's art is revealed in this opera, but also noting that the ability to achieve a "fusion of music and dramatic meaning is to be found elsewhere in Bellini's work". He praised Norma for its artistic excellence in producing this effect. " [T]he genuinely tragic effect of the catastrophe, the hero's resignation and spiritual exaltation produced by it, seldom appear so purely motivated and distinctly expressed as in the opera Norma, where it comes in the duet "Qual cor tradisti, qual cor perdesti" [What a heart you betrayed, what a heart you lost]. Here the conversion of the will is clearly indicated by the quietness suddenly introduced into the music. Quite apart from its excellent music, and from the diction that can only be that of a libretto, and considered only according to its motives and to its interior economy, this piece is in general a tragedy of extreme perfection, a true model of the tragic disposition of the motives, of the tragic progress of the action, and of tragic development, together with the effect of these on the frame of mind of the heroes, which surmounts the world. This effect then passes on to the spectator." The first book edition came in 1909, and the first performance of the play was at a student theatre in Trondheim 1994.

Марион Циммер Брэдли

Жазушы Марион Циммер Брэдли өзінің 1993 жылғы тарихи роман/фантастикалық кітабы «Орман үйі» сюжетінің Норма сюжетіне негізделгенін мойындады – Галлиядан Ұлыбританияға көшірілген, бірақ друид қасыны мен римдік офицер арасындағы махаббат оқиғасының негізгі сюжеттік жоспары ортақ. Брэдли сондай-ақ Беллиниге құрмет көрсету мақсатында кітабының бесінші және жиырма екінші тарауларындағы гимндер операның бірінші актісінің бірінші көрінісінің либреттосынан, ал отызыншы тарауындағы гимндер екінші актісінің екінші көрінісінен бейімделгенін айтты.