Ішектерді алу және ішкі органдарды жою

Кіріспе

Асқазан-ішек жолынан мүшелерді алу, ішек-қарынды шығару

Ішек-қарынды шығару, ішек-қарынды бұзу, ішек-қарнынан ағзаларды алу, ішек-қарнынан ағзаларды сылып алу немесе ішек-қарынды тазарту – асқазан-ішек жолынан (ішектер немесе ішкі органдар) ағзаларды алып тастау, әдетте, іш қуысын кесу арқылы жасалады. Ішек-қарынды шығару жануарларды сою кезіндегі стандартты процедура болып табылады. Ежелгі Римде жануарлардың ішек-қарындыларын шығару болжам жасау үшін қолданылған, бұл харуспиция деп аталды. Адамның ішек-қарынының шығарылуы жазабадан туындауы мүмкін, бірақ бұл азаптау, жазалау немесе өз-өзіне қол жұмсау әдісі ретінде де қолданылған. Мұндай жағдайларда, ішек-қарынды шығару түрлі азаптаулармен немесе өмірлік маңызды басқа органдарды алып тастаумен бірге жүруі мүмкін.

Жануарларды кию

Ішкі мүшелерді алу – ет өңдеудегі, сондай-ақ "дрессинг" деп аталатын, кең таралған операция. Құрлықтағы жануарлар мен құстар көбінесе сойылып, қанды шығарып тастағаннан кейін ғана ішін ашады. Ішін ашу процесіне жүрек, бауыр және өкпелерді (өкпе-бауыр) алып тастау, сондай-ақ ішектерді абдоминальдық кесу арқылы шығару кіреді. Ішектерді шығару әдетте ішектерді түсірумен бірге жүзеге асырылады. Ішектерді түсіру – бұл тік ішектің денеден бөліп кесілуі және ішектерді шығарудың бастапқы қадамы. Құстарда абдоминальдық кесу клоакаға дейін созылады, оны қалған теріден бөліп тұрады.

Өнеркәсіптік маталау желісі

Бунг-дроппер – мал сою орындарында тік ішекті жылдам бөліп алуға арналған, сою желісінде қолданылатын құрылғы. Бунг-дроппердің инесі тік ішекке енгізіліп, айналмалы өткір цилиндрмен тік ішектің негізін кесіп, малдан бөліп шығаруға қолданылады. Асқазанды ашуға арналған құрал – ішті тіліп ашу үшін қолданылатын құрылғы.

Мумификация және бальзамалау

Жануарларды мумиялаудың кейбір түрлері ішек-қарынды жоюды қамтиды. Бальзамдау процесі кейде ішкі мүшелерді алуды да қамтиды. Мумификация, әсіресе ежелгі египеттіктерде, дененің қалған бөлігін сақтау үшін ішкі мүшелерді алып тастауды білдірді. Алынған мүшелер бальзамданып, канопалық құмыраларға салынып, мәйітпен бірге қабірге қойылатын. Джеймс Кук өзінің екінші саяхатында экипажы барған Тынық мұхитының кейбір аралдарында кездесетін бальзамдау салтын атап өтті, бұл салты анустан ішек-қарынды жоюды пайдаланды: Біз денесін әрбір бөлігінде толық және одан да таң қалдыратыны, шіруге жақын болмаған еді (); бірақ климат ең ыстық болғанымен, Ти бес айдан астам уақыт өлген еді. (Жазбалар) М. Андерсон маған осылай айтты, сондай-ақ, олардың өлген денелерін сақтау әдісін сұрағанда, олардың өлімінен кейін көп ұзамай ішектері мен басқа да ішектері анус арқылы шығарылып, бүкіл қуыс матамен толтырылатынын немесе тығыздалатынын естігенін айтты.

Адамның ішкі ағзасын аналь арқылы жұлу

Ішек жолдарының бір бөлігі денеден аналь арқылы күшпен тартылып немесе шығарылған жағдайды трансанальды евискерация деп атайды. 1827 жылы Бродидің трансанальды евискерация туралы алғашқы хабарламасынан бері бүгінгі күнге дейін 70-тен астам жағдай тіркелді, олардың көпшілігі егде жастағы адамдарда өздігінен пайда болды. Егде жастағы адамдарда күш салу, созылмалы іш қату және тік ішек ойық жаралары өздігінен тесілуге (перфорацияға) бейімдейді. Балалардың жабылмаған бассейн ағындарының үстінде отырып, трансанальды евискерацияға ұшыраған жағдайлары да тіркелді; ең танымал жағдайлар – Валерия Лейки (1993) және Абигейл Тейлор (2007) жағдайлары. Тейлордың жағдайында сору күші оның бауыр және ұйқы безін зақымдады; оның кішкене ішегінің бірнеше метрі аналь арқылы күшпен тартылып шықты. Екі жағдайда да құрбандар қысқа ішек синдромымен қалды және толық парентеральді тамақтандыру арқылы тамақтану қажет болды. Бірнеше операциядан кейін Тейлор трансплантациямен байланысты қатерлі ісіктен қайтыс болды. Әдетте балалар, ішке тікелей ауыр салмақ түсірілген жағдайда осындай жарақат алуы мүмкін. Ірі ішек (ректосигмоидтық) жарылуы, трансанальды евискерациямен бірге, тікелей құрсақ жарақатынан және сорудан туындаған жарақаттарда кездеседі. Ішекке тікелей соққы түсіру немесе оны омыртқа мен алдыңғы құрсақ қабырғасы арасында қысып қою ішек ішіндегі немесе құрсақ қуысының қысымын күрт өсіріп, жарылуға әкеледі. Орталық барлау агенттігінің (ЦРУ) Сайгон бөлімінің бұрынғы басшысы Пир Де Силва 1963 жылдан бастап Вьетконг жасақтарының психологиялық соғыс құралы ретінде ішек-қарынды және басқа да мүгедектік әдістерін қолданғанын жазды. Дегенмен, бұл жазаның қаншалықты жиі қолданылғанын анықтау қиын, және Вьетконгтың азаматтарды қалай ішек-қарыннан айырғаны туралы егжей-тегжейлі мәліметтер сақталған болса да, бұл азаптаудың қолданылуы көбінесе еріксіз болған сияқты және Ханойдағы Солтүстік Вьетнам үкіметінің мұндай әрекеттерге рұқсат бергені туралы ешқандай жазба жоқ. Ішек-қарыннан айыру және басқа да қорқыту мен азаптау әдістері жергілікті деңгейдегі азаматтарды Вьетконгпен ынтымақтасуға қорқытуға немесе Оңтүстік Вьетнам армиясымен немесе оның одақтастарымен ынтымақтасудан бас тартуға бағытталған.

When a portion of the intestinal tract is forcefully pulled from or expelled from the body through the anus, it is referred to as transanal evisceration. Following the first report of transanal evisceration by Brodie in 1827, more than 70 cases have been reported to date, the majority occurring spontaneously in elderly individuals. Straining, chronic constipation, and rectal ulcerations predispose to spontaneous perforation in elderly individuals. Cases of transanal evisceration of children whilst sitting over uncovered swimming pool drains have been reported; notable cases include Valerie Lakey (1993) and Abigail Taylor (2007). In Taylor's case, the suction dislodged and damaged her liver and pancreas; several meters of her small intestine were forcefully pulled through her anus. In both these cases, the victims were left with short bowel syndrome and required feeding by total parenteral nutrition. After multiple operations, Taylor later died from transplant related cancer. A person, usually a child, can suffer a similar injury if a heavy weight is applied directly over the abdomen. Large intestine (rectosigmoid) rupture with transanal evisceration has been reported from blunt abdominal trauma and suction injuries. A direct blow or impingement of intestine between the vertebrae and anterior abdominal wall results in sudden increase in the intra abdominal or intraluminal pressure of the intestine and rupture. Peer De Silva, former head of the Saigon department of the Central Intelligence Agency (CIA), wrote that from as early as 1963, Viet Cong units were using disembowelment and other methods of mutilation as psychological warfare. The extent, however, to which this punishment was perpetrated may be impossible to gauge and while detailed accounts survive regarding how civilians were disemboweled by Viet Cong, the use of this torture appears to have been quite arbitrary and there is no record that such actions were sanctioned by the North Vietnamese government in Hanoi. Disembowelment and other methods of intimidation and torture were intended to frighten civilian peasants at a local level into cooperating with the Viet Cong or discourage them from cooperating with the South Vietnamese Army or its allies.

Нидерланды

1584 жылдың 10 шілдесінде Бальтазар Жерар Испания королінен голландиялықтардың тәуелсіздігін жақтаған Орандық Вильгельмді атып өлтірді. Қаскөй дереу тергелді және өлім жазасына кесілді. 14 шілдеде, кісі өлтіргеннен бері бес күн бойы түрлі азаптауларға ұшырағаннан кейін, Жерар тірі кезінде ішегі алынып, денесі бөлік-бөлікке бөлінді, содан кейін жүрегі жыртылып, голландтық палачтар оны басын шапты.

Рим империясы

Христиан дәстүрі бойынша, Формиялық Эразм, басқаша Сент-Эльмо деп те аталатын, шамамен 303 жылы император Диоклетиан мен Максимианның қуғыны кезінде қатты азаптардан кейін ішектерін шығарып өлімге кесілді.

Англия

Англияда "асылып, сүйреп әкеліп, төрт бөлікке бөлу" жазасы жоғары мемлекеттік қылмыс жасағаны үшін сотталған ерлерге қатысты қолданылған. Бұл практика адамды қоршауға (қоршауға ұқсас құрылғы) байлап, көшеде сүйреп әкеліп, одан түсіріп, 1) мойнына асып (бірақ толық өлімге жеткізбей), 2) ағаш тіреуге жатқызып, ішін кесіп, ішектері мен басқа да мүшелерін (көбінесе отқа лақтырып) алып, ішін құрғату (яғни ішін шығару), содан кейін басын шауып, 3) денесін төрт бөлікке бөлуден тұрды. Адамның басы мен төрт бөлігі көбінесе қайнатылып, басқаларға ескерту ретінде көрсетілетін. Ішін құрғату процесінде еркек жыныс мүшесі де алып тасталып, жыныс мүшелері мен ішектері өртеліп жіберілетін. Уильям Харрингтон, Хью ле Деспенсер кіші және Уильям Пэрри – асылып, сүйреліп, төрт бөлікке бөлінген, сөреде азапталған, жартылай өлтіріліп асылған, құлшыныстан айырылған, ішін шығарып, төрт бөлікке бөлінген ерлердің мысалдары.

Германия

XV ғасырдан бастап, ортақ орманнан тік тұрған ағаштың қабығын қырқып алғандарды қорқынышты жазамен қорқытатын қағидалар сақталған. 1401 жылғы Оберурсел қағидасында мынадай сөздер кездеседі: "Егер кімде-кім тік ағаштың қабығын қырқып ұсталса, оған заңнан гөрі мейірімділік жақсырақ болар еді; себебі заң орындалғанда, оның қарны ортасынан кесіліп, ішегі шығарылу керек. Ішегі ағашқа шегеленіп, адамның денесінде ішегінің бір бөлігі қалғанша, сол ағаш төңірегінде айналып жүру керек". Якоб Гримм бұл кезеңнің (XV ғасыр) жазбаларында осы жазаның орындалғандығына ешқандай дәлел табылмайды дейді, бірақ 300-500 жыл бұрынғы Батыс славян тайпалары, мысалы вендтер, христиандарға кек қайтару үшін ішекті тік полюске байлап, адам толығымен ішін жойғанша айналдырып жүргендіктері айтылады. 13 ғасырда, қазір құрып кеткен Балтық этносы – Ескі пруссиялықтар тевтондық рыцарьларға қарсы шайқастардың бірінде 1248 жылы осындай рыцарьды тұтқындап, осы жазаны орындағандығы туралы мәлімет бар.

Америка

XV ғасырда Тескоконың Аколхуа билеушісі Незауалькойотл, ацтектердің Үштік одағының (қазіргі Мексика) мүшесі, ішінара сақталған заң кодексін қабылдады. Гомосексуалистік анальдық қатынаста пассивті рөлде болғандардың ішектері шығарылып алынып, денелері күлмен толтырылып, соңында өртеліп тасталған. Ал белсенді немесе енуші серіктес күл үйіндісіне батырылып өлтірілген.

Өзін-өзі өлтіру

Жапонияда құрсағын кесу – жазалау тәсілі немесе самурайлардың өзін-өзі өлтіру рәсімінің маңызды бөлігі болды. Олар осылай өлтіру арқылы жасаған қылмыстарының артынан туған ұяттан құтылуға болатынына сенді. Ішектерді кесудің ең көп таралған түрі жапон тілінде сеппуку (немесе, қарапайым тілмен айтқанда, харакири) деп аталады, мағынасы – «асқазанды кесу». Ол әдетте ішкі қуыстың бойымен екі тілік салудан және кейде ішектерді өз қолымен шығарудан тұратын. Кейінірек, бұл ритуалға самурайдың немесе басшының азабын жеңілдету үшін екінші адамның (кайшаку-нин) басын кесу амалы қосылды, бұл ритуалды гуманитарлық етуге жасалған әрекет болды. Таяу уақытта пышақ тек ресми рәсімге айналды, ал қылышкер, нысана пышаққа жете алмас бұрын, басын шауып тастады. Сеппукуді орындаудың себептері тек қылмыс жасау немесе арсыздықпен ғана шектелмейтін, сонымен қатар, батылдықсыздыққа өкіну, кешірім сұрау немесе шайқаста жеңілу немесе қамалдың тапсырылуы сияқты жағдайлар да себеп болатын. Жапондық сеппуку дәстүрі – мәдени нормалар мен символизмге толы кең әлемде өте ритуалды өзін-өзі өлтірудің кең таралған мысалы. Дегенмен, адамның өзін-өзі өлтіруіне қатысты мысалдар бар, онда оның жасаған ісіне қоғамдық қолдау немесе күту болмаған. Спарта патшасы Клеомен I ақыл-есінен жаңылып, құрсағын жарып, ішегін өзі жұлып алғаны туралы хабар бар. Рим мемлекет қайраткері Кіші Катон Цезарьға жеңілгеннен кейін, түнгі қараңғыда өз өмірін құртады, құрсағына пышақ шаншып. Плутархтың айтуынша, Катонның ұлы жақын бөлмеден қылық естіп, жараны тігіп тастаған дәрігерді шақыртқан. Ұлы мен дәрігер кеткен соң, Катон тігісті қолымен жыртып, көз жұмды. Оның трагикалық, терең символдық өлім салдарынан, Катонды оның ата-тегінен, «Ақсақал» немесе «Цензор» Катоннан ажырату үшін көбінесе Утикалық (Uticensis) деп атайды. 1593 жылы Уимпфенде өзін-өзі өлтіру оқиғасы болды. Бірнеше апта бұрын күйеуін жоғалтқан жүкті әйел төсегінде жатқан еді. Ол үлкен пышақпен құрсағын кесіп, ішіндегі ұрықты, ішектерін шығарды, содан кейін көкбауырды алып тастады. Ол осыдан кейін 10 сағат өмір сүрді. Діни қызметкерлер оған соңғы жұбаныш пен бата беруге келгенде, ол бәрі бекер дейді, өйткені ол шайтанның баласы екенін және оны құтқару мүмкін емес екенін айтты. Содан кейін ол көз жұмды, оны қапқа салып, өзенге лақтырды. Ол бай болғандықтан, оның кедейлікке ұшырағаны анық емес еді. 1617 жылы Гросглокау қаласындағы саудагер құрсағын жарып, ішегін шығарды, содан кейін асқазанын алып, төсекке лақтырды. Оқиға куәгері ол жасаған ісіне өкінгенін айтады.

In Japan, disembowelment played a central part as a method of execution or the ritualized suicide of a samurai. In killing themselves by this method, they were deemed to be free from the dishonor resulting from their crimes. The most common form of disembowelment was referred to in Japanese as seppuku (or, colloquially, hara kiri), literally "stomach cutting," involving two cuts across the abdomen, sometimes followed by pulling out one's own viscera. The act of decapitation by a second (kaishaku nin) was added to this ritual suicide in later times in order to shorten the suffering of the samurai or leader, an attempt at rendering the ritual more humane. Even later the knife was just a simple formality and the swordsman would decapitate before the subject could reach for it. The commission of a crime or dishonorable act was only one of many reasons for the performance of seppuku; others included the atonement of cowardice, as a means of apology, or following the loss of a battle or the surrender of a castle. The Japanese tradition of seppuku is a well known example of highly ritualized suicide, within a wider cultural world of norms and symbolism. However, reported examples of suicides exist, in which a person performed disembowelment on himself or herself, without any ambient culture of approved, or expected, suicide. The Spartan king Cleomenes I is reported, in a fit of madness, to have slit his stomach open, and ripped his own bowels out. Roman statesman Cato the Younger committed suicide in Utica, after his side lost to Caesar, by plunging a knife in his own gut, in the dead of night. According to Plutarch, Cato's son heard the commotion from a nearby room, and called a doctor who stitched the wound close; after his son and the doctor left, Cato tore the stitching open with his hand and died. On account of his tragic, highly symbolic suicide, Cato is often termed Uticensis ("of Utica"), in order to differentiate him from his homonymous ancestor, Cato "the Elder" or "the Censor". In 1593, a suicide occurred in Wimpfen. A young, pregnant woman, who had become a widow a few weeks before, was lying in her bed. She took a large knife, opened her belly in a cross, and threw out the fetus, her own intestines, and dug out her spleen and flung that out as well. She lived for 10 hours after the act, and when the priests sought to bring her a final consolation and blessing, she said it would all be in vain, because she was a daughter of the devil, and was beyond any sort of redemption. Then, she died, was put in a sack, and was thrown in the river. She was affluent, so it was clear that poverty had not driven her to this act. In 1617, a merchant in the municipality Grossglockau slit up his abdomen so that the intestines fell out; he then pulled out his stomach and threw it on the bed. The chronicler notes he lived long enough to regret his action.