Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мемлекеттік меншіктің қоғамдық пайдалануға бөлінген бөлігі.
Subset of state property for use of the public
Қоғамдық мүлік – бұл халықтың пайдалануына берілген мүлік. Бұл термин мүліктің қандай мақсатта пайдаланылуын немесе оның меншік сипатын (мемлекет халқының ұжымдық меншігінде болуын) сипаттау үшін қолданылуы мүмкін. Бұл жеке тұлғаға немесе корпорация сияқты адамдардың қаржылық мүдделерін ұсынушы заңды тұлғаларға тиесілі жеке меншікке қарама-қарсы келеді. Мемлекеттік меншік, сондай-ақ мемлекеттік меншік, үкіметтік меншік немесе мемлекеттік мүлік деп те аталады, ол жеке тұлғаларға немесе қоғамдық бірлестіктерге емес, мемлекетке тиесілі мүліктік құқықтарды білдіреді.
Public property is property that is dedicated to public use. The term may be used either to describe the use to which the property is put, or to describe the character of its ownership (owned collectively by the population of a state). This is in contrast to private property, owned by an individual person or artificial entities that represent the financial interests of persons, such as corporations. State ownership, also called public ownership, government ownership or state property, are property interests that are vested in the state, rather than an individual or communities.
Жеке меншікпен айырмашылықтар
Америкалық экономист Армен А. Алкиан мемлекеттік меншікті жеке меншіктен ерекшелендіретін жайттарды зерттеді, оның ерекше айырмашылығы оның иеліктен шығару құқығындағы шектеулерде екенін анықтады. Яғни, мемлекеттік меншіктің маңызды ерекшелігі – иелерінің оны сата алмауы немесе басқаларға беруге құқығы болмауы. Алкиан пікірінше, жеке меншік – иесінің қалауынша басқаруға және беруге болатын мүлік, ал мемлекеттік меншік – беруге болмайтын мүлік. Осының салдарынан, мемлекеттік меншіктің көп бөлігінде айырбас болмағандықтан және оның құнын көрсететін нарықтық бағалардың жоқтығынан үкіметке оның иелігін бағалау қиынға түседі. Бұл экономикалық есептеулерде проблемалар тудыруы мүмкін. Мемлекеттік және жеке меншікке қатысты құқықтардың екеуі де белгілі бір дәрежеде үкімет тарапынан анықталады. Жеке меншік иесі оны өз қалауынша басқара алады, ал мемлекет салық салуға, мемлекеттік меншікке айналдыруға немесе уақытша пайдалануға құқылы. Мемлекеттік және жеке меншік арасындағы айырмашылық – олардың иеліктен шығару мүмкіндігінде. Көптеген мемлекеттік мүлік үкімет тарапынан ұсынылады және пайдаланушылардан бөлек төленбейді, бірақ жұртшылыққа ашық. Дегенмен, барлық мемлекеттік мүлікті халық еркін пайдалана алады деу дұрыс емес. Көптеген қоғамдық игіліктер халықтың белгілі бір тобына ғана ұсынылады, мысалы, қарттарға күтім жасау және балаларға арналған ойын алаңдары. Яғни, "қоғамдық" ұғымы өзгеріп отыруы мүмкін және шын мәнінде оның мемлекеттік немесе жеке сипатын анықтамайды.
American economist Armen A. Alchian explored what distinguishes public property from private property, concluding that a unique difference lies in the limitations put on its alienability. That is, a crucial feature of public property lies in the inability of their owners to sell or grant them to others. According to Alchian, private property is that which can be transferred at the discretion of its owners, whilst public property is that which cannot. Consequently, because of the absence of exchange in much of what is public property and thereby the absence of market prices reflecting its value, it is difficult for a government to appraise its holdings. This can lead to problems with economic calculation. Both rights with respect to public and private property are in part determined by governments. The owner of a private property can control it at own discretion, whilst the state reserves the right to charge taxes and nationalize it, or temporarily use it. The difference between public and private property lies in their alienability. Most public property is government provided and not charged for separately to users, but open to the public. However, it is incorrect to say that all public property can be used freely by the public. Many public goods are provided only to subsets of the population, such as care for the elderly and playgrounds for children. That is, the 'public' may vary and does not in fact determine its public or private nature.
Корольдік мүлік
Қазіргі заманғы өкілді демократияда "қоғамдық меншік" халыққа ортақ мүлік ретінде тиесілі немесе үкімет оны жалпыға пайдалы болу үшін сенімді сақтайды деп есептеледі. Көптеген Ұлт Достастығы елдерінде мұндай мүлік Корольдікке тиесілі болып саналады. Мысалдарға Корольдік жерлер, Корольдік авторлық құқық және Корольдік тәуелді аумақтары жатады.
In the modern representative democracy, "public property" is said to be owned by the people as a commons or held in trust by the government for common benefit. In many Commonwealth realms, such property is said to be owned by the Crown. Examples include Crown land, Crown copyright, and Crown Dependencies.
Америка Құрама Штаттары
Аляскада 1950 жылдардан бері ресурстар саласында мемлекеттік мүлік үлгісі қолданылып келді. Штаттың үштен біріне жуығы зор мұнай қорына ие болды. Мемлекеттік мүлікке құқықты іске асыру мақсатында 1976 жылы Аляска Тұрақты Қоры құрылды, ол жеке мұнай өндіруші компаниялардың табысынан түсетін жылдық жарнаның 25% құрады. Бұл қор штат тұрғындарының мемлекеттік мүлігі болып табылады, және ол барлық азаматтарға (сотталған қылмыскерлерден басқа) дивиденд төлеу арқылы көрінеді. Дивидендтердің орташа сомасы 600-1500 доллар аралығында, ал 2020 жылы 992 долларға тең болды.
In Alaska since the 1950s was working off the model of public property in the resource sector. There was almost one third of the state with huge reserves of oil. For the realization of the right onto the public property in 1976 was founded Alaska Permanent Fund, which included 25% of the annual fee of the incomes of private oil producing companies. That fund is the public property of the state population. What is expressed in payment of dividends to all citizens(except convicted criminals). The average value of the dividends is between $600 and $1500, for the 2020 it was $992.
Канада
Канадада мемлекеттік қарыз және мүлік, 1867 және 1982 жылғы Конституция актілерінің 91-бабына сәйкес, Канада парламентінің ерекше заң шығару құзыретінде болады, королеваның немесе жергілікті биліктің емес.
In Canada, the Public Debt and Property are under the exclusive legislative authority of the parliament of Canada, rather than the Queen or the local authority, according to the Constitution Acts, 1867 and 1982, article 91.
Ортақ жер
Жалпы жерлер ауылдық қауымның мал өсіруге, астық өсіруге, балық аулауға арналған жалпы пайдалануында болды. Орман жерлері ағаш дайындау үшін қолданылды.
Common land was in a public usage of a village community for cattle breeding, growing cereals, fishing. Forest lands were used for timber extraction.