Кіріспе
Монти Пайтон мен Киелі Грааль кейіпкері. Қара рыцарь – 1975 жылы Монти Пайтон комедиялық труппасының «Монти Пайтон мен Киелі Грааль» комедиялық фильмінде бірінші рет шағын қарсыласы ретінде пайда болған ойдан туған кейіпкер. Бетін толығымен жабатын шлем киген, қара киім киген рыцарь, ол Артур жырларындағы қара рыцарь бейнесіне негізделген. «Киелі Грааль» фильміндегі көптеген кейіпкерлер сияқты, оны Монти Пайтон мүшесі, атап айтқанда Джон Клиз сомдайды, ол фильмде Ланселот рөлін ойнайды. Қара рыцарь «Киелі Грааль» фильмінің бір ғана сахнасында пайда болады, онда ол кішкентай өзен үстіндегі шағын көпірді қорғайды және одан өтуге тырысқан Артур патшамен шайқасады; ол батыл және шебер қылышкер болғанымен, Артурдан жеңіледі, ал Артур рыцарьдың өзінің айқын жеңілісін мойындаудан қатты бас тартуына таңғалады. Ол 2005 жылы Кристофер Сибердің тұңғыш рет орындаған «Спамалот» мюзиклінде де кездеседі.
The Black Knight is a fictional character who first appeared as a minor antagonist in the 1975 comedy film Monty Python and the Holy Grail by the Monty Python comedy troupe. A knight dressed in black who wears a helmet completely concealing his face, he is based on the black knight of the Arthurian legend. Like most of the characters in Holy Grail, he is played by a member of Monty Python, namely John Cleese, who primarily portrays Lancelot in the film. The Black Knight appears in a single scene of Holy Grail, in which he guards a tiny bridge over a small stream and fights King Arthur, who wants to pass it; although a brave and skilled swordfighter, he is defeated by Arthur, who is soon bewildered by the knight's staunch refusal to admit his obvious defeat. He also appears in the musical Spamalot, in which Christopher Sieber premiered the role in 2005.
Шолу
Фильмде Артур патша (Грехам Чапман), оның жанкүйері Патси (Терри Гиллиам) бірге орман арқылы саяхаттап бара жатқанда, ол кішкентай өзендегі көпірдің жанында Қара рыцарь (Джон Клиз) мен Жасыл рыцарь (Терри Гиллиам ойнайды) арасындағы жекпе-жекті байқап қалады. Қара рыцарь Жасыл рыцарьды жеңеді, ол қылышын Жасыл рыцарьдың қапталдағы шлемдегі көзге лақтырады. Артур Қара рыцарьға құттықтап, оған Дөңгелек үстелде орын ұсынады, бірақ Артур көпірден (іс жүзінде ағаштан жасалған кішкентай тақтайшадан) өтуге көшкенше, Қара рыцарь жауап бермейді. Қара рыцарь Артурдың жолын біраз бөгеп, "Ешкім өтпесін" деп жариялайды. Артур патша қарсылық білдіреді, ал Қара рыцарь Артурға өліммен қорқытады. Керексіз Артур Қара рыцарьмен жекпе-жекке түседі, қысқа шайқастан кейін рыцарьдің сол қолы кесіліп, көп мөлшерде қан шашырайды. Рыцарь мойындамай, "Бұл тек сызат ғана" дейді және шайқаса береді. Содан кейін оның оң қолы кесіледі, бірақ рыцарь әлі де жеңіліске келіспейді. Рыцарь қарусыз қалғанда, Артур шайқас аяқталды деп есептейді және дұға ету үшін тізе бүгіп отырады. Қара рыцарь Артурдың дұғасын тоқтатып, оны бас жағынан тепкілеп, оны әлсіздікпен айыптайды. Артур Қара рыцарьдің оң аяғын шауып алады. Осы сәтте рыцарь жеңілгенін мойындамайды және денесін Артурға шабуға тырысады. Артур ашуланып, Қара рыцарьдан жеңіске жету үшін оған қан төгуі керек пе деп сұрайды. Ақыры Артур сол аяғын да кесіп алады. Қара рыцарь енді тек денесі мен басынан ғана тұрады, ол жекпе-жекті тең деп жариялайды. Артур Пэтсиді шақырып, "атқа мініп" кетеді, ал Қара рыцарьдің мүшесіз денесі оны қалай шақырып, қорқытады.
Сцена артында
Клис, Майкл Пэлин және Эрик Идлдің DVD-дегі аудио түсіндірмесіне сәйкес, бұл эпизод Клис мектепте ағылшын тілі сабағында естіген оқиғаға қатысты. Екі римдік күрескер өте қаһарлы күрес өткізіп жатыр, сонша ұзақ соғысқаннан кейін, олар бір-біріне тек сүйеніп тұрды. Бір күрескер қарсыласынан қол үзгенде ғана, ол және көрершілер екінші күрескердің шын мәнінде қайтыс болғанын, тіпті өлімнен кейін жеңіске жеткенін түсінді. Клис мұғалімінің айтуынша, оқиғаның мәні – "ешқашан бас тартпасаң, жеңіле алмайсың", бірақ Клис бұл тұжырымды "философиялық тұрғыдан дұрыс емес" деп санады. Бұл оқиға Фигалиялық грек күрескері Аррихионның өлімі туралы бұрмаланған немесе ұмытылған әңгіме болуы мүмкін. Клис бұл көріністің жүрексіз және садистік көрінуі мүмкін екенін айтты, бірақ Қара рыцарь ешқандай ауыртпалықты сезінбей, жараланған күйінде де күресуді жалғастырады немесе тырысады. Сонымен қатар, көрініс дамыған сайын және Артурдың ашуы күшейгенде, оның сөйлеу тілі ортағасырлық стильден ("Сіз шынымен батыр кісісіз, мырза, бірақ жеңіс менікі!"), қазіргі заманғыға ("Көресің бе, ақымақ, қолың жоқ!"), ал соңында сарказмға толы болады ("Не істейсің, маған қан тамшылап бересің бе?"), ал Қара рыцарь бұрынғыдай мойынсұнбайды ("Мен жеңілмеймін!"), бір аяғы қалғанда Артур оған "Сен ақылдан асыпсың" деп жауап береді. Бұл көрініс фильмдегі ең танымал эпизодтардың бірі. Көріністегі әйгілі сөз – "'Бұл тек сызақ'", Шекспирдің "Ромео мен Джульетта" трагедиясындағы Меркуцио кейіпкері айтқан сөздерге ұқсас, ол өлімге әкелетін жарақатын "Иә, иә, сызақ, сызақ" деп баяндайды, ал бұл сөз кейіннен өлімге әкелетін кемшіліктерді немесе мәселелерді елемеушілікке қатысты қолданылатын тіркес ретінде қалыптасты. "Бұл тек дене жарасы" деген фраза, "аяқтарына кокос қабықтары байланған" кейіпкердің пайда болуымен бірге, 1954 жылы "The Giant Bombardon" атты "The Goon Show" бағдарламасының алғашқы эпизодында пайда болды; Monty Python тобы Goons-тың өнерінен шабыттанғанын мойындады. Өлімге әкелетін жарақатты "дене жарасы" деп әжуалау 1940 жылғы "His Girl Friday" комедиясында шериф орынбасарының атып өлтірген қызметшісіне жауап ретінде де пайда болды.
Орындау қиындығы
Шынында да, Жоғарғы салт атты рөлін екі актер ойнады: Джон Клиз Жоғарғы салт аттының қару-жарағымен түсірілімнің басында, бір аяғы қалғанға дейін. Содан кейін Жоғарғы салт атты рөлін шын бір аяқты адам ойнайды, ол жергілікті Ричард Бертон есімді, фильм түсіріліміне жақын тұратын темірші (сол есімді уэльстік актер Ричард Бертонмен шатастырмау керек), себебі DVD түсіндірмесінде айтылғандай, Клиз бір аяғымен жақсы тепе-теңдік сақтай алмады. Жоғарғы салт аттының соңғы аяғы кесілгеннен кейін, қалған төрт аяқсыз адам рөлін қайтадан Клиз ойнайды. Spamalot мюзиклінде Эрик Идлдің айтуынша, Қара салт атты сахнасын сахнада ойнау ең қиын болды. Penn & Teller мюзикл үшін иллюзияны жасады.