Норман Ламонт: Британ саяхатшысы және экономист

Кіріспе

Британдық саясаткер, шотланд либералдық парламент мүшелері

Норман Стюарт Хьюсон Ламонт, Лервик бароны Ламонт (8 мамыр 1942 жылы туған) – британдық саясаткер және бұрынғы консервативтік партиясынан парламент депутаты. 1990 жылдан 1993 жылға дейін Қаржы министрі қызметін атқарды. 1998 жылы өмір бойына мәңгілік пэр ретінде тағайындалды. Ламонт "Leave Means Leave" еуроскептикалық ұйымын қолдады.

Ерте өмір

Норман Стюарт Хьюсон Ламонт 1942 жылғы 8 мамырда Шетланд аралдарындағы Лервик қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, Дэниел Ламонт ОБЕ, аралдардың хирургы болған. 1953 жылы ол ата-анасымен бірге оңтүстікке қарай, Линкольншир графтығындағы Гримсби қаласына көшті, себебі әкесі Scartho Road ауруханасында қызметке кірісті. Ол Шотландияның Массельбург қаласындағы Лорето мектебінде жеке білім алды және Кембридж университетінің Фицвильям колледжінде экономика мамандығын оқыды, онда Кембридж университетінің консервативтік қауымдастығының төрағасы және 1964 жылы Кембридж одағының президенті болды.

Кәсіпорындардағы мансап

Парламентке кірмес бұрын Ламонт N M Rothschild & Sons инвестициялық банкінде жұмыс істеді және Rothschild Asset Management директоры болды. Қазіргі уақытта Ламонт, жұмыс істейтін пэр ретіндегі қызметімен қатар, қаржы секторындағы түрлі компаниялардың директоры және кеңесшісі болып табылады. Ол RAB Capital хедж-фонд компаниясының, Balli Group plc (тауарлар сауда компаниясы) директоры және Rotch Property Group кеңесшісі. Ол сонымен қатар бірқатар инвестициялық қорлардың директоры. 2008 жылдың желтоқсанында ол онлайн-мінез-құлық жарнамалау компаниясы Phorm басқармасына қосылды, Balli Group PLC атқарушы емес директоры, Британдық-Румын сауда палатасының құрметті президенті және Британдық-Иран сауда палатасының төрағасы болып табылады.

Парламент мүшесі

Ламонт 1970 жылғы маусымда өткен жалпы сайлауда Кингстон-апон-Халл-Ист округінен Парламент депутаты кандидаты ретінде тіркелді. Ол Джон Прескотттан жеңіліс тапты, кейіннен ол Тони Блэрдің вице-премьері болды. Екі жыл өткен соң, 1972 жылдың 4 мамырында Ламонт Кингстон-на-Темза округінен Парламент депутаты сайланды.

Кіші министр

Ламонт Маргарет Тэтчер мен Джон Мейджор басшылығымен 14 жыл бойы энергетика, өнеркәсіп, қорғаныс және қазынашылық министрліктерінде бірінен соң бірі үкіметте қызмет етті. 1986 жылы ол қазынашылыққа ауысты, алдымен қазынашылықтың қаржы хатшысы, кейін қазынашылықтың бас хатшысы болып тағайындалды (1989 жылы шілдеде Джон Мейджордың сыртқы істер министрі болып тағайындалуына байланысты соңғы лауазымда Мейджордың орнын басты), канцлер Найджел Лоусон басшылығымен. Ол 1989 жылғы 26 қазан күні таңертең Лоусонды үкіметтен кетпеуге көндіруге тырысты. Ламонт Мейджор канцлер болып тұрған кезде қазынашылықтың бас хатшысы қызметін атқаруын жалғастырды. Осы лауазымда ол Мейджордың фунт стерлингінің 2,95 неміс маркасынан Еуропалық валюталық механизмге (ERM) қосылу шешіміне келісті, бірақ бұл шешім қабылдалар алдында ол да, ешбір министрлер кабинеті де бұл мәселеге қатыспады немесе хабардар болған жоқ. ERM-ге кіру туралы шешім 1990 жылғы 5 қазанда, жұма күні, консерваторлар партиясының конференциясынан бұрынғы соңғы сауда күнінде жарияланды. Одан кейін ол Мейджордың Маргарет Тэтчерден партия басшысы және премьер-министр лауазымына ие болуы үшін сайлау кампаниясын табысты жүргізді. Тэтчер өзінің естеліктерінде Ламонтты және тағы алты министрді өзінің ықтимал ізбасары ретінде атады. Басшылық сайлау кезінде Ламонт Тэтчердің ізбасары ретінде Майкл Хесселтинге дауыс берген Лоусонмен жеке кездесуде ашуланып пікір алмасты. Ол Лоусонға Хесселтиннің экономикалық саясаты туралы айтқан өткір сөздерін еске түсіру үшін телефон соғып, кейін ашудан телефонды тігіп қойды, бірақ кейін Лоусонға кешірім сұрап хат жазды. 1991 жылғы 16 мамырда Ламонт парламентте: «Инфляцияны төмендету үшін жұмыссыздықтың өсуі мен рецессияға төлеуге мәжбүр болдық. Бұл төленген құнға лайық баға» деді. Бұл сөздер комментаторлар мен саясаткерлер тарапынан жиі, бірақ әрқашан мақұлдап айтылмайды. Ламонт бұл мәлімдеме жасағанға жеті ай бұрын инфляция (бөлшек сауда бағаларының индексіндегі жылдық өзгеріс бойынша өлшенген) 10,9%-ға жеткен. 1991 жылғы мамыр айында инфляция 6,4%-ға төмендеді. 1992 жылғы жалпы сайлауда Мейджор үкіметі британдық сайлау тарихындағы кез келген саяси партияның ең көп дауысын алып қайта сайланды, бір жылдан кейін инфляция 4,3%-ға, тағы бір жылдан кейін 1,3%-ға төмендеді. Алайда экономика 1991 жылғы үшінші тоқсанға дейін қысқаруын жалғастырды. Экономикалық өсім қайта басталғаннан кейін экономика тез өсті және 1993 жылғы үшінші тоқсандағы ЖІӨ 1990 жылғы екінші тоқсандағы рецессияға дейінгі ең жоғары көрсеткіштен асып түсті.

Lamont served in successive governments under Margaret Thatcher and John Major for a total of 14 years, in the Departments of Energy, Industry, Defence and the Treasury. In 1986, he moved to the Treasury, first as Financial Secretary to the Treasury, then Chief Secretary to the Treasury (succeeding John Major in the latter job on Major's promotion to Foreign Secretary in July 1989) under Chancellor Nigel Lawson, whom he tried unsuccessfully to persuade not to resign from the government on the morning of 26 October 1989 – Lawson resigned that evening. Lamont remained as Chief Secretary to the Treasury under Major's Chancellorship. In this position, he acquiesced in Major's decision to join the European Exchange Rate Mechanism (ERM) at a central parity of 2.95 Deutschmarks to the Pound, although neither he nor any other Cabinet ministers were involved or informed about the decision before it had been made. The decision to join the ERM was announced on Friday 5 October 1990, the last trading day before the week of the Conservative party conference. Shortly afterwards he successfully managed Major's election campaign to succeed Margaret Thatcher as party leader and Prime Minister. In her memoirs, Thatcher listed Lamont along with six other Cabinet ministers as a potential successor to her. During the leadership election, Lamont clashed angrily in private with Lawson who preferred Michael Heseltine as Thatcher's successor, phoning Lawson up to remind him of his caustic remarks made about Heseltine's economic policies. Lamont eventually slammed the phone down on Lawson in temper, though he later wrote to Lawson to offer an apology. On 16 May 1991, Lamont stated in parliament that "Rising unemployment and the recession have been the price that we have had to pay to get inflation down. That price is well worth paying." The remark is regularly, but not always approvingly, recalled by commentators and other politicians. Seven months before Lamont made the statement, inflation (as measured by the annual change in the Retail Price Index) reached 10.9%. In May 1991, inflation fell to 6.4%. A year after the Major government was reelected in the 1992 general election, winning the most votes of any political party in British electoral history, inflation fell to 4.3%, falling to 1.3% a year later. However the economy continued to contract until the third quarter of 1991. After economic growth resumed, the economy grew rapidly and by the third quarter of 1993, GDP was greater than the pre recession peak in the second quarter of 1990.

Қаржы министрі

Ламонт Майордың жаңа кабинетінде канцлер лауазымына тағайындалып, Майордың валюта бағамы саясатын мұра етті. Ламонт өз естеліктерінде Британияның ERM-ге қатысу себебін сұрағанда қазынашылықтың жоғары лауазымды қызметкерінің "Бұл саяси шешім" деп жауап бергенін айтады. Ламонт оған "Мен валюта бағамының икемділігінен бас тартпаған болар едім" деп жауап қайырды. Көшеде Ламонт ERM-ге қосылу шешімін үкіметтің инфляцияға қарсы стратегиясымен түсіндірді. Фунт ERM-ге қосылғаннан кейін Палатадағы пікірсайыста ол валютаның құнсыздану салдары өндіріс пен бәсекеге қабілеттілік жағынан қысқа мерзімді болса, инфляция тұрғысынан ұзаққа созылатынын айтты. Ол бұл үкіметтің ERM-ге қосылудың дұрыс екеніне келуінің бір себебі екенін атап өтті.

Салық саясаты

Ламонт канцлер болып тағайындалған кезде консервативті үкіметтің басты экономикалық мақсаты инфляцияны бақылауға алу болды. Тэтчер үкіметі 1979 жылы бірінші кезекте ақша айналымын қалыпқа келтіруді басты басымдық ретінде қарастырған сайлау манифесті бойынша сайланды. 1980 жылы 21,9%-ға жеткен инфляция (Бөлшек сауда бағалары индексінің 12 айлық өсуімен өлшенгенде) 1988 жылдың басында 3,3%-ға төмендеді. Алайда, сол манифестте ұсынылған ішкі ақша массасының өсуін бақылау арқылы инфляцияны тежеу, авторларының күткенінен қиын болды. Канцлер қызметін атқару кезінде Лоусон сыртқы ақшалай тіреу үшін айырбас бағамын бақылауға көбірек ден қойды. 1988 жылдың ақпан айындағы ең төменгі көрсеткіштен бастап инфляция қайта өсті: 1990 жылдың қазан айында 10,9%-ға жеткенге дейін 31 айдың ішінде инфляция тек төрт ай ғана төмендеді. Осыған жауап ретінде пайыздық ставкалар бірте-бірте көтеріліп, 1988 жылдың маусымында 7,4%-дан 1988 жылдың қазан айында 15%-ға дейін екі есеге өсті. Фунт стерлингтің ERM-ге кірген кезде бір пайыздық тармаққа төмендеп, 14%-ға дейін түсті, осы пайыздық ставка деңгейін Ламонт канцлер болып тағайындалғанда мұра етті. Нәтижесінде экономика баяулауға басталды, 1990 жылдың үшінші тоқсанында 1,1%-ға, ал жыл соңында тағы 0,7%-ға қысқарды. Осылайша Ламонттың канцлерлік кезеңі инфляцияның 1982 жылдан бері ең жоғары деңгейге жеткен және экономиканың дағдарыста болуымен басталды. Қаржы комитетінде канцлер ретінде алғашқы рет сөйлегенде, ол өзінің алдыңғы канцлердің дағдарыстың тереңдігі мен ұзақтығы туралы пікірімен келісе ме деп сұралғанда, Мэджорға қарсы шығуға ниеті болмағандықтан, "оны салыстырмалы түрде қысқа және шалқақ болатынына сенуге негіздер бар" деп жауап берді. 1991 жылдың қазан айында CBI және Директорлар институтының бизнес-сараптамаларына сүйене отырып, ол "біз көріп отырғанымыз – бұл маңызды фактор – сенімнің қайта оралуы. Экономикалық көктемнің жасыл бүршіктері қайтадан көрініп тұр" деді. Бұл пікір тым ерте деп көпшілік тарапынан сынға ұшырады. Алайда, сол кезде Goldman Sachs компаниясының бас экономисі болған Гавин Дэвис, Ламонттың Қаржы министрлігінен кеткен кезде газет мақаласында "жасыл бүршіктер" сөзінің "таңғаларлықтай дәл болжаушы" екенін жазды. Осы сәттен бастап өндіріс төмендеуін тоқтатты және бірнеше айдан кейін өсуге көшті. Жалпы ішкі өнімнің есебі дағдарыстың төмен нүктесі 1991 жылдың төртінші тоқсанында болғанын көрсетсе, 1992 жылдың үшінші тоқсанында тұрақты өсім қайта жанданды, ол кезде ЖІӨ екінші тоқсанмен салыстырғанда 0,4% өсті.

By the time Lamont was appointed Chancellor, the Conservative government's principal economic objective was to regain control of inflation. The Thatcher government had been elected in 1979 on a manifesto that had listed restoration of sound money as its first priority. Having peaked at 21.9% in 1980, inflation (as measured by the 12 month increase in the Retail Prices Index) fell to 3.3% at the beginning of 1988. However controlling inflation through the targeting of the growth of the domestic money supply, as proposed in that manifesto, turned out to be more problematic than its authors had envisaged and during his time as Chancellor, Lawson had increasingly been drawn instead to targeting the exchange rate to provide an external monetary anchor. From its low point in February 1988, inflation rose with apparent inexorability: of the 31 months until it peaked at 10.9% in October 1990, there were only four months when inflation fell. In response, interest rates were progressively increased, doubling from 7.4% in June 1988 to 15% in October 1988, being cut by one point to 14% when the pound entered the ERM, the level of interest rates Lamont inherited as chancellor. As a result, the economy began to slow, contracting by 1.1% in the third quarter of 1990 and shrinking a further 0.7% in the final quarter of the year. Thus Lamont's period as Chancellor started with inflation at its highest level since 1982 and the economy in recession. Asked at his first appearance as chancellor at the Treasury Select Committee whether he agreed with his predecessor's view on the depth and duration of the recession and not wishing to contradict Major, Lamont replied that "there are reasons why one could believe that it will be relatively short lived and relatively shallow." In October 1991, based on CBI and Institute of Directors business surveys, he said "what we are seeing is the return of that vital ingredient – confidence. The Green shoots of economic spring are appearing once again." The comment was widely criticised as premature. However, Gavyn Davies, then chief economist at Goldman Sachs, wrote in a newspaper article at the time of Lamont's removal from the Treasury that the "Green shoots" speech had turned out to be "remarkably prescient. From that moment onwards, output stopped declining, and within a few months, it started to rise. Estimates of Gross Domestic Product show the trough of the recession occurring in the fourth quarter of 1991, with sustained growth resuming in the third quarter of 1992, when GDP grew 0.4% compared to the second quarter.

Маастрихт шартының келіссөздері

Тэтчердің орнын бастан кейін Мейджор үкіметі Еуропалық экономикалық және валюталық одақ (ЭҚВО) туралы келіссөздердегі өз ұстанымын анықтауы керек болды; бұл Маастрихт шартына әкелді. Тэтчердің ЭҚВО-ға қарсылығы оның премьер-министрлік өкілеттігінің аяқталуына себеп болды. Тэтчер сияқты, Ламонт та ЭҚВО мен еуропалық бірыңғай валютаға ұзақ жылдар бойы қарсы болды. Оның естеліктерінде Ламонт 1972 жылы Тед Хиттің Ұлыбританияның ақша-кредиттік одақ бойынша Вернер жоспарын қабылдайтынын жариялағанда "зор қорқынышқа" ұшырағанын жазды. Жаңадан канцлер болып тағайындалған Ламонт, Мейджордың Ұлыбританияның бірыңғай валютадан бас тартуы туралы келіссөздер жүргізу идеясын қолдады. 1990 жылдың соңында еуропалық қаржы министрлерінің ай сайынғы жиындары арқылы ұсынылып отырған шарттың экономикалық аспектілері бойынша келіссөздер күшпен басталды. 1990 жылдың 15 желтоқсанында Римде өткен үкіметаралық конференцияда Ламонт: «Мен бірыңғай валютаның ықтимал пайдасы оның қолдаушылары айтқандай зор екеніне көз жеткізбедім» деді. Келесі айда Министрлер кабинетінің қорғаныс және сыртқы саясат комитетіне ұсынған есепте Ламонт келіссөздердегі үш мақсатын атап көрсетті: біріншіден, Ұлыбританияның бірыңғай валютаға қосылмауын қамтамасыз ету; екіншіден, бас тартудың заңдық тұрғыдан берік болуын қамтамасыз ету; үшіншіден, бірыңғай валютаға дейінгі кезеңде Ұлыбританияға ешқандай міндетті талаптар болмауы керек. Ламонт олардың наразылықтарын елемеуге шешім қабылдады. Келесі келіссөздер кездесуінде ол еуропалық қаржы министрлеріне Ұлыбританияның ЭҚВО-ға мүшелігін шарт бойынша міндеттеме ретінде қабылдамайтынын айтты. Нәтижесінде, жиын оны алып тастауға келісті. Ламонт келіссөздердегі алғашқы екі мақсатын қамтамасыз етудің ең жақсы жолы – Ұлыбританияның шарттың Ұлыбританияға қатысты бөліктерін тізімдейтін хаттаманы жасауы деп шешті. Маастрихттегі қаржы министрлерінің келіссөздеріне төрағалық еткен Нидерландтың қаржы министрі Вим Кок жиын британдықтардың бас тартуын жол-жобалап қарастыру керек деп шешкенде, Ламонт мәтін келіссөздерге жатпайды деді. Кок табандылық танытқаннан кейін Ламонт жиыннан шығып кетті. Ол болмағанда хаттама өзгеріссіз бекітілді.

On succeeding Thatcher, the Major government had to decide its position on the negotiations on European Economic and monetary union (EMU); this would lead to the Maastricht Treaty. It had been Thatcher's opposition to EMU which triggered the end of her premiership. Like Thatcher, Lamont was a long standing opponent of EMU and the European single currency. In his memoirs, Lamont wrote that he was "horrified" when Ted Heath in 1972 announced Britain that it was accepting the Werner Plan for monetary union. Newly appointed as Chancellor, Lamont therefore supported Major's idea of Britain negotiating an opt out from the single currency. Negotiations on the economic aspects of the proposed treaty began in earnest at the end of 1990 with monthly meetings of European finance ministers. At an Intergovernmental Conference held in Rome on 15 December 1990, Lamont declared, "I remain unconvinced that the potential benefits of a single currency are as great as its supporters allege." In a minute to the Cabinet's Defence and Overseas Policy committee the following month, Lamont set out his three objectives for the negotiations: first, to ensure that Britain did not have to join the single currency; second, to ensure the opt out was legally water tight; and third, to ensure that during the period in the run up to the single currency, there should be no binding obligations on Britain. Lamont decided to ignore their objections. At the next negotiating meeting on the treaty, he told his fellow European finance ministers that Britain would not accept membership of the ERM as a treaty obligation. As a result, the meeting agreed to remove it. Lamont decided that the best way of securing the first two of his negotiating objectives was for Britain to draw up a protocol listing those parts of the treaty from which Britain would be exempted. When Wim Kok, the Dutch finance minister chairing the finance ministers' negotiations at Maastricht, decided that the meeting should review the British opt out line by line, Lamont said the text was not negotiable. After Kok persevered, Lamont walked out of the meeting. In his absence, the protocol was endorsed without amendment.

Валюталық бағамдар механизмінен шығу

ЭКЖ шектеулері аясында 1991 жылы фунт стерлингінің пайыздық мөлшерлемелері жеті рет төмендетілді, қыркүйекте 14%-дан 10,5%-ға дейін түсті, ал инфляция жыл бойы 9,0%-дан 4,5%-ға дейін төмендеді, нәтижесінде нақты пайыздық мөлшерлемелер 0,5% ғана азайды. Бұған жауап ретінде Бундесбанк 1990 жылғы 6,0%-дан 1992 жылғы шілдеде 8,75%-ға дейін дисконттық мөлшерлемесін көтерді, бұл ERM-нің сол күзде бастан кешкен турбуленттілікке жағдай жасады. Консерваторлардың 1992 жылғы сәуірдегі жалпы сайлаудағы күтпеген жеңісіне қарамастан, осы себептерге байланысты ERM саясаты күрт тұрақсыз болып көрінді және «Қара сәрсенбіде» құлдырады, Ламонт бір апта бұрын мұндай қадам жасамайтынын мәлімдегеніне қарамастан, фунтты ERM-нен шығаруға мәжбүр болды. Ол экономикалық саясатының негізгі ұстанымы құлдыраған кезде оның салқынқандылығы үшін қатты сынға ұшырады. Сол айдың соңында Вашингтондағы британ елшілігінің бағында өткен баспасөз конференциясында Лэмонттың неге соншалықты көңілді көрінетіні туралы сұраққа жауап ретінде, ол таңның әдемі екенін айтып, «Әйелім таңертең ваннада ән шырқағанымды естіді» деді. Бұл жауап ERM-ден шыққаннан кейін ваннада қуанышпен ән шырқағаны туралы әңгімеге әкелді. Мейджор биліктен кетіп, естеліктерін жариялағаннан кейін Ламонт Мейджордың оқиғалардың нұсқасын жоққа шығарды, Мейджор тиімді түрде өз жауапкершілігінен бас тартып, Ламонтты сол күнгі әрекеттері үшін жауапты қалдырғанын мәлімдеді. «Қара сәрсенбі» күні кешке және одан кейінгі күндері Мейджор отставкаға кетуді ойластырып, осыған байланысты мәлімдеме жазды, бірақ Ламонтқа отставкаға кетпеуді бұйыратын хат жазды. Мейджордың ERM туралы пікірі – бұл Ұлыбританияны инфляциядан емдеген дәрі; «ауыр болды, бірақ нәтиже берді». «Қара сәрсенбіден» кейін бірнеше күн өткен соң Англия банкінің басшысы Робин Ли Пембертон «Екі жыл бұрын ERM-ге қосылу туралы шешім, содан кейін қосылғаннан кейін одан бас тартпауға тырысу және қалыптасқан жағдайға байланысты кері қайту дұрыс болды» деді. Ламонттың естеліктеріндегі көзқарасы одан да нақтырақ болды: ERM-нің тәртіпсіздігі болмағанда, Мейджор үкіметі «Қара сәрсенбіге» дейін инфляцияға қарсы күресті тоқтатып қояр еді; ERM мүшелігі Ұлыбританияның инфляциялық көрсеткіштерінде күрт өзгеріс жасады; нарықтардың Ұлыбританияның мүшелігін сақтау үшін қажетті жоғары мөлшерлемелер туралы пікірі сөзсіз дұрыс болды; «ERM – менің қолымда барлық қажетті жұмысын бітіргеннен кейін сынған құрал». Сол кезеңде қазынашылықтың бас экономикалық кеңесшісі болған, кейін Гордон Браунның Ақша-несие саясаты комитетіне тағайындалған сэр Алан Бадд Ұлыбританияның ERM мүшелігіне жасаған экономикалық бағалауында: «Бұл, әрине, саяси апат болса да, экономикалық жеңіске жеткенін және макроэкономикалық көрсеткіштеріміздегі бұрылыс нүктесін белгілегенін айтуға болады» деп жазды. 1992 жылдың күзінде Ламонтқа қатысты көптеген негізсіз әңгімелер тарады: ол консерваторлардың конференциясынан «шампан мен мол таңғы асқа» арналған қонақүйесінің шотын төлемеген (бірақ шот төлеуге жіберілді); ол жеке Access кредиттік картасы бойынша төлемді кешіктірген (әрине); 1991 жылғы маусымда ол секс-терапевтке қатысты баспасөз мақалаларынан туындаған салдарды басқару үшін салық төлеушілердің ақшасын қолданған (Қызмет басшысы мен премьер-министр ресми түрде мақұлдаған 23000 фунт стерлингтің 4700 фунтын жұмсады; онымен кездескендігі туралы ешқандай мәлімдеме болған жоқ); және ол кешкі уақытта Паддингтонның мардымсыз ауданындағы газет дүкеніне шампан мен арзан «Раффлз» темекісін сатып алу үшін барған. Соңғы әңгіменің ішінара ойлап табылғаны анықталды (Ламонт тек үш бөтелке шарап сатып алды).

Within the constraints of the ERM, sterling interest rates were cut seven times in 1991, falling from 14% to 10.5% in September, with inflation halving from 9.0% to 4.5% over the course of the year, leaving real interest rates just 0.5% lower. In response, the Bundesbank increased its discount rate from 6.0% in 1990 to 8.75% in July 1992, creating the conditions for the turbulence the ERM was to experience later that autumn. Despite the Conservatives' surprise victory in the April 1992 general election, for these reasons, the ERM policy proved increasingly unsustainable and collapsed on Black Wednesday, when Lamont was forced to withdraw the pound from the ERM despite assuring the public that he would not do so just a week earlier. He faced fierce criticism at the time for his apparent insouciance in the face of the collapse of the stated central plank of his economic policy. Later that month, at a press conference in the garden of the British embassy in Washington, DC in response to a question as to why he appeared so cheerful, Lamont commented that it was a beautiful morning, adding, "My wife said she heard me singing in the bath this morning," a response which led to the story that he was singing in the bath with happiness at leaving the ERM. After Major left office and published his memoirs, Lamont publicly denied Major's version of events, claiming that Major had effectively opted out of his responsibilities and left Lamont to carry the can for that day's actions. On the evening of Black Wednesday and for days after, Major contemplated resigning, drafting a statement to that effect, but wrote Lamont a note instructing him not to resign. Major's verdict on the ERM was that it was the medicine that cured Britain of inflation; "it hurt but it worked." Speaking a few days after Black Wednesday, the Governor of the Bank of England, Robin Leigh Pemberton, argued that "the decision to join the ERM two years ago in the circumstances; that, having joined, we were right to endeavour to stick it out; and that, in the circumstances which evolved, we were right to withdraw." Lamont's view expressed in his memoirs was more nuanced: without the discipline of the ERM, the Major government would have given up on the fight against inflation before Black Wednesday; ERM membership delivered a sharp break in Britain's inflation performance; the judgment of the markets that the higher rates needed to maintain Britain's membership was undoubtedly correct; "the ERM was a tool that broke in my hands when it had accomplished all that it could usefully do." Sir Alan Budd, the Treasury's Chief Economic Adviser during the period and later appointed by Gordon Brown to the Monetary Policy Committee, in an economic assessment of Britain's membership of the ERM, has written, "although it was certainly a political disaster, the case can be made that it was an economic triumph and marked the turning point in our macro economic performance." During the autumn of 1992, Lamont became a press target in a string of largely fabricated stories: that he had not paid his hotel bill for "champagne and large breakfasts" from the Conservative Party Conference (in fact his bill had been forwarded on for settlement); that he was in arrears on his personal Access credit card bill (true); that in June 1991 he had used taxpayers' money to handle the fall out from press stories concerning a sex therapist, who was using a flat he owned (the Treasury contributed £4,700 of the £23,000 bill which had been formally approved by the Head of the Civil Service and the Prime Minister; there was never any suggestion that he had ever met her); and that he had called at a newsagent in a seedy area of Paddington late at night to purchase champagne and cheap "Raffles" cigarettes. The last story turned out to have been partly invented (Lamont only purchased three bottles of wine).

ERM-ден кейінгі канцлерлік

Ұлыбританияның ЭМС-ден шығуынан кейін Ламонттың екі маңызды міндеті болды: ЭМС-ті ақша-кредит саясатының жаңа аясына алмастыру және рецессия мен инфляцияның күрт төмендеуінен туындаған мемлекеттік қарыздың күрт өсуімен күресу. 1992 жылғы қазан айында Парламенттің Қаржы комитетінің төрағасына жолдаған хатында Ламонт инфляцияны бақылауға бағытталған ақша-кредит саясатының жаңа қағидаларын ұсынды. Ол инфляция үшін 1-4% аралығындағы мақсатты белгіледі, бұл парламент мерзімі аяқталар кездегі төменгі шектің ішіне кіруі тиіс еді. Инфляциялық мақсатқа жетудегі прогресті бағалау үшін тар ақша (M0) өсімінің мақсаты және кең ақша (M4) өсімінің бақылау диапазондары қарастырылды. Пайыздық ставкалар бойынша шешімдерді қабылдауда үй және активтер бағасының инфляциясы, сондай-ақ валюта бағамы да ескерілетін еді. Ашықтық пен нарықтың сенімін арттыру үшін ай сайынғы ақша-кредиттік шолу жарияланып, Англия Банкіне тоқсан сайынғы инфляциялық есеп дайындау тапсырылды. Бұл жаңалықтар бұрынғы қағидалардан түбірлі өзгешеліктерді білдірді және орталық банк тәуелсіздігіне қадам болды. Инфляцияны бақылауға бағытталған саясат 1997 жылы Блэр үкіметінің Англия Банкіне тәуелсіздік беруіне негіз болды, Банктің Ақша-кредит саясаты комитеті үкіметтің инфляциялық мақсатына жетуге жауапты болды. Жаңа ая шеңберінде 1993 жылғы қаңтарға дейін ЭМС кезеңінде болған 10% пайыздық ставканы 6%-ға дейін төмендетуге мүмкіндік болды. Бэддтің пікірінше, жаңа аяның маңызды элементтері және төмен және тұрақты инфляцияға қол жеткізудегі сәттілігі инфляциялық мақсатты белгілеу және Банк Губернаторымен пайыздық ставкаларды талқылау үшін ай сайынғы кездесулер ұйымдастыру болды. Бэддтің сөзіне қарағанда, жаңа жүйе «өте жақсы жұмыс істеді». «Оны жобалаған және іске асырғандарға, әсіресе Норман Ламонтқа, құрмет көрсету керек». Ламонттың екінші міндеті – мемлекеттік қарызды азайту болды, ол ЭМС-тің мемлекеттік қаржыға екі жақты әсерінен күрт өсті. Өндірістің төмендеуі салықтық түсімдерді азайтып, жұмыссыздық өскенде мемлекеттік шығындарды арттырды. Инфляцияның күрт төмендеуі бұрынғы болжамдармен салыстырғанда салықтық түсімдерді одан әрі азайтты, сонымен бірге инфляциядан кейін мемлекеттік шығындарды арттырды, өйткені мемлекеттік шығындар нақтылайтын сомада жоспарланады, ал инфляция төмендегенде бұл соманың құны артады. 1993 жылғы наурыздағы бюджетте 1993-94 жылдарға арналған мемлекеттік сектордың қарыз алу қажеттілігі 50 миллиард фунт стерлинг деп болжалды, бұл ЖІӨ-нің 8%-ына тең. Қазіргі уақытта Ұлыбритания үкіметінің тапшылығын өлшеу үшін қолданылатын анықтама бойынша, мемлекеттік сектордың таза қолма-қол ақшаға деген қажеттілігі бойынша 1993-94 жылғы нақты тапшылық 6,9% болды, бұл 1975-76 жылдардағы 9,2%-дан төмен, бірақ 2009 жылғы сәуірдегі 2009-10 жылдарға арналған 13,3% тапшылықтың жартысынан аспады. Мемлекеттік қарызды азайту үшін 1993 жылғы наурыздағы бюджетте салықтарды бірінші жылы 0,5 миллиард фунт стерлингке, екінші жылы 6,7 миллиард фунт стерлингке, үшінші жылы 10,3 миллиард фунт стерлингке дейін көтеру жоспарланды, мақсаты үкіметтік қарыздың бақылауда екендігіне нарықтарды сендіру, экономиканың қалпына келуіне кедерес келтірмей. Бюджет кейбір баспасөз беттерінде қатты сынға ұшыраса да, уақыт өте келе оның беделі жақсарды. 2009 жылғы бюджеттен кейін «Санди Таймс» басылымы Ламонттың бюджеті екі ай ішінде оны жұмысынан шығарып жібергенін, «бірақ ол мемлекеттік қаржыны жақсартты және 1990 жылдар мен одан кейінгі өркендеудің негізін қалады» деп жазды. 1997 жылдан 2003 жылға дейін Тони Блэрдің экономикалық кеңесшісі болған Дерек Скотт Ламонттың ЭМС-ден кейінгі аяны құруы үшін «орынды мақтауға ие» екенін жазды, Ламонттың мансабының бұл кезеңі «1997 жылы Англия Банкінің тәуелсіздігімен бекітілген ақша-кредит саясатының дұрыс аясын жобалаудан басқа, шығындар мен салықтар бойынша қиын шешімдерді де қабылдағандықтан қайта қарауға лайық» екенін айтты. Сэр Алан Уолтерс, Тэтчердің экономикалық кеңесшісі ретінде ЭМС-ке қарсылығы Найджел Лоусонның канцлер лауазымынан кетуіне себеп болған, 2001 жылы британ экономикасының жақсы жағдайы туралы «Бұл жағдайды тудырған барлық қиын және дұрыс шешімдерді Норман Ламонт қабылдады және іске асырды, ол ЭМС-ден кейінгі Mark 2 нұсқасында соғыстан кейінгі ең тиімді және ең батыл канцлер екенін көрсетті» деп жазды.

Following Britain's exit from the ERM, Lamont had two major tasks: to replace the ERM with a new framework for monetary policy, and to address the sharp increase in government borrowing caused by the recession and the rapid fall in inflation. In a letter to the Chairman of the House of Commons Treasury Select Committee in October 1992, Lamont set out a new basis for the conduct of monetary policy centred on inflation targeting. He set a target range for inflation excluding mortgage interest rate payments of 1–4%, falling into the lower part of the range by the end of the Parliament. In assessing progress toward meeting the inflation target, there was a target for the growth of narrow money (M0) and monitoring ranges for the growth of broad money (M4). Decisions on interest rates would also take account of house and asset price inflation and the exchange rate. Transparency and market credibility would be enhanced by the publication of a monthly monetary assessment and the Bank of England was asked to produce a quarterly inflation report. These innovations marked a decisive break with the past and a necessary step toward central bank independence. Inflation targeting was the basis on which the Bank of England was made independent by the Blair government in 1997, the Bank's Monetary Policy Committee being made accountable for achieving the government's inflation target. The new framework enabled interest rates to be cut from the 10% that they had been within the ERM to 6% by January 1993. In Budd's view, the essential elements of the new framework and its success in achieving low and stable inflation were the establishment of an inflation target and the institution of monthly meetings with the governor of the Bank of England to discuss interest rates. The new framework, according to Budd, "worked extraordinarily well." "Credit must be given to those, principally Norman Lamont, who designed and implemented it." Lamont's second task was to reduce government borrowing, which was rising sharply because of the twofold impact of the ERM on the public finances. The loss of output had reduced tax revenues and increased public spending as unemployment rose. The sharp falls in inflation further reduced tax revenues compared to previous forecasts at the same time as increasing public spending after inflation, because public spending is planned in cash terms which becomes worth more in real terms if inflation falls. The March 1993 budget forecast a Public Sector Borrowing Requirement for 1993 94 of £50bn, equivalent to 8% of GDP. In terms of the Public Sector Net Cash Requirement, the definition currently in use to measure the UK government deficit, the actual deficit for 1993–94 of 6.9% was the highest since 1975–76 at 9.2% but just over half the 13.3% deficit projected for 2009–10 in the April 2009 budget. To reduce government borrowing, the March 1993 budget announced a rising wedge of tax increases – £0.5bn in the first year, £6.7bn in the second, rising to £10.3bn in the third, the aim being to give markets confidence that government borrowing was under control without damaging the recovery. Although the budget provoked a fierce reaction in some parts of the press, its reputation improved with the passage of time. After the 2009 budget, the Sunday Times editorialised that Lamont's budget had been so badly received that he was out of his job within two months, "but it fixed the public finances and set up the prosperity of the 1990s and beyond" and Derek Scott, Tony Blair's economic adviser from 1997 to 2003, wrote that Lamont was "rightly praised" for putting in place the post ERM framework, that stage of Lamont's career being "due for rerating since, in addition to designing a proper framework for monetary policy (later consolidated by Bank of England independence in 1997), he also took most of the tough decisions on spending and tax to put the public finances on the road to recovery." Sir Alan Walters, whose opposition to the ERM as Mrs Thatcher's economic adviser triggered Nigel Lawson's resignation as chancellor, wrote on the buoyant state of the British economy in 2001 that "all the difficult and correct decisions that produced this happy state of affairs were taken and implemented by Norman Lamont, who thus showed himself, in his Mark 2 post ERM version, to be not only the most effective but also the bravest Chancellor since the War."

Отставка

1993 жылдың мамыр айында Ньюбериде өткен қосымша сайлау кезінде баспасөз конференциясында Лэмонттан "экономиканың жаңа өркендеу белгілерін" немесе "ваннада ән айтуын" өкінуіне қатысты сұрақ қойылды. Ол Эдит Пиафтың "Je ne regrette rien" әнін цитата келтіріп жауап берді, бұл баспасөз конференциясында күлкі оятып, бірақ кешке телеарнада көрсетілгенде жағымсыз әсер қалдырды. Newsnight бағдарламасында оны қорғауға шақырылған экс-лейборист депутаты Вудроу Уайатт, Ламонттың кіші сұрқыл бурақауының (оның дауысы, кейіннен Ламонт түсіндіргендей, "теннис добының ұшып келуі сияқты естіледі") өте жақсы еліктеуін жасай алатынын айтып, одан әрі көңіл көтерді. Үкіметтің қосымша сайлаудағы ауыр жеңілісінен үш апта өткен соң, 1993 жылдың 27 мамырында Ламонт қызметтен босатылды (техникалық түрде, қоршаған ортаны қорғау министрі лауазымына төмендетілуден бас тартқандықтан үкіметтен кетті), ол Майордың кеткеніне өкімдігін білдірген хатын ашпай-ақ қоқысқа тастап, 9 маусымда Парламентте сөз сөйлеп, өзін әділетсіздікке ұшыратқанын айтты, сондай-ақ үкімет "билікте емес, кеңседе отырғандай көрінеді" деді. Сол кездегі партия төрағасы Норман Фаулер бұл сөзді "сәтсіз, жаман, абсурдты және ақымақтық" деп бағалады. Мейджор мен Ламонт Ламонттың Қара сәрсенбіден кейін дереу отставкаға кететінін ұсынғанын және Мейджор оны қызметте қалуға көндіргенін мойындайды. Ламонт Мейджордың ERM саясатының сынап-тегеурісінен өзін қорғау үшін оның қызметте қалуын қадағалағанын сезінді.

Канцлер лауазымынан кейінгі қызмет

Келесі жылдары Ламонт Майор үкіметінің қатал сыншысы болды. Ол қазір еуроскептиктердің беделді мүшесі ретінде танылады. 1995 жылғы наурыз айында ол Еуропа мәселесі бойынша Еңбек партиясымен бірге дауыс берді, ал сол жылы ол Ұлыбританияның Еуропалық Одақтан шығуын көздеген «Егемен Ұлыбритания» атты кітаптың авторы болды. Ол Джон Мейджордың әлеуетті қарсыласы ретінде талқыланды, бірақ бұл орын Джон Редвудқа бұйырды. Ламонт Редвудтың сайлау кампаниясын қолдады, оны Дэвид Эванс басқарды. Ол қазіргі уақытта еуроскептиктер тобының вице-президенті. Ламонттың кеткеніне қарамастан, ол өзінің бюджеттік тәжірибесін бүгінге дейін қорғайды. 1991 жылғы бюджетте ол Тэтчердің отставкасынан пайдаланып, ипотекалық сыйақыға салық жеңілдіктерін табыс салығының базалық ставкаларымен шектеді және корпоративтік салық ставкаларының екі пайыздық тармаққа төмендетуін жүзеге асырды. «Экономист» журналы оны «Жылдам жаңашыл» деп атап, оң пікір білдірді. 1992 жылғы бюджетте ол табыс салығының 20% базалық ставкаларына жету үшін тар диапазонды, салымдар бойынша салықты азайту және салық жеңілдіктерін қысқартуды ұсынды, бұл популизм мен прогрессивизмді үйлестірудің әдемі жолы деп бағаланды. Алайда, кейінірек оқиғалар Найджел Лоусонның бұл тәсіл стратегиялық тұрғыдан дұрыс емес деген пікірін растады. Оның 1993 жылғы соңғы бюджеті Джон Мейджордың 1990 жылғы бюджетіне немесе Кеннет Кларктің 1993 жылғы қарашадағы бюджетіне қарағанда қаржы сарапшылары тарапынан жақсы қабылдады. Ламонт осы жылдардағы мемлекеттік сектордың үлкен қарыз алу қажеттілігін (яғни бюджет тапшылығын) ERM аясында пайыздық ставкаларды ертерек төмендетуге келмегеніне байланысты туындаған терең дағдарысқа байланысты деп санайды. Қаржы министрлігінен босатылған күні сэр Сэмюэл Бриттан Financial Times газетінде оның тарихқа жақсы канцлерлердің бірі ретінде енетінін жазды, оның салық салудағы құрылымдық реформаларын, инфляцияны бақылауға берілгендігін және соңғы бюджетінде салықтарды кейінге қалдыруын атап өтті. «Ол өсу қарқыны барлық негізгі G7 елдерінен жоғары және инфляция деңгейі көптеген елдерден төмен экономиканы қалдырып кетті». Рут Лианың 12 жылдан кейін британ экономикасының кейінгі өнімділігіне әсер ететін факторлар туралы жазғанда, Ламонт инфляцияны бақылау және тәуелсіз Англия банкіне жасалған алғашқы қадамдарды қамтитын макроэкономикалық реформаларды енгізді және мемлекеттік қаржыны өзгертетін фискалдық консолидация бағдарламасын бастады. «Бұл макроэкономикалық реформалар, 1980-ші жылдардағы Тэтчердің экономикалық реформаларымен бірге, британ экономикасын тиімді түрде өзгертті».

In the following years, Lamont became a fierce critic of the Major government. He is now regarded as a staunch euro sceptic. In March 1995 he voted with the Labour Party in a vote on Europe, and later that year he authored Sovereign Britain in which he envisaged Britain's withdrawal from the European Union, and was talked of as a potential leadership challenger to John Major; in the event, it was John Redwood who challenged for the leadership. Lamont supported Redwood's campaign, which was managed by David Evans MP. He is the current vice president of the euro sceptic Bruges Group. Despite departing under a cloud, Lamont defends his budget record to this day. The 1991 budget, in which he seized the opportunity presented by Thatcher's resignation to restrict mortgage interest tax relief to the basic rate of income tax and also cut the rate of corporation tax by two percentage points, was greeted by positive coverage in The Economist which dubbed him a Nimble Novice. In the 1992 budget, his proposal to advance to a 20% basic rate of income tax through a combination of a narrow initial band, a cut in tax on deposit interest and curtailment of tax allowances was hailed as an elegant way of combining populism with progressivism, though events were later to lend support to Nigel Lawson's view that this approach was strategically inept. His final budget in 1993 was more sympathetically received by financial specialists than John Major's 1990 budget or Kenneth Clarke's budget of November 1993. Lamont attributes the large public sector borrowing requirement (i. e. fiscal deficit) of these years to the depth of the recession triggered by his inability to cut interest rates sooner within the ERM. The day after his dismissal from the Treasury, Sir Samuel Brittan wrote in the Financial Times that history was likely to record him as one of the better Chancellors, citing his structural reforms of taxation, his determination to give priority to securing and maintaining low inflation and the delayed tax increases in his final budget. "He leaves behind an economy with a faster growth rate than that of any other of the main G7 countries and an underlying rate of inflation lower than in most." According to Ruth Lea, writing 12 years later on the factors behind the subsequent performance of the British economy, Lamont had introduced path breaking macro economic reforms including inflation targeting and the first steps towards an independent Bank of England and had begun a programme of fiscal consolidation, which transformed the public finances. "These macro economic reforms, along with the Thatcher economic reforms of the 1980s, effectively transformed the British economy."

Брекзит

Ламонт отставкаға кеткеннен кейін, ол Ұлыбританияның Еуропалық Одақтан шығуы мүмкіндігін алғаш көтерген саясаткер болды. 2016 жылғы Ұлыбританияның Еуропалық Одаққа мүшелігі туралы референдумға дейін, журналист Мэтью д'Анкона біреудің мұздық түрмеден "қатып қалған тезисті" алу үшін алғашқы қадам жасауға батыл болғанын жазды. "Брексит идеясын қарлы даладан қайтарған – бұрынғы қазынашы Норман Ламонт", – деді ол. 1994 жылы Консервативті философия тобының жеке кездесуінде ол Еуропалық Одақтан шығуды маңызды мүмкіндіктер қатарына қайтару керек деп мәлімдеді, деп жазды кездесуге қатысқан д'Анкона. Сол жылы Борнмут қаласындағы Консервативті партияның конференциясында Ламонт Селсдон тобының шеткі отырысында сөз сөйледі. "Еуропалық Одаққа мүшелігіміздің артықшылықтарын қарастырғанда, олар өте аз көрінеді. Бұрынғы қазынашы ретінде, мен елге мүшелігіміздің арқасында келетін бірде-бір нақты артықшылықты атап айта алмаймын", – деді Ламонт. Ол Еуропадағы пікір таласы Ұлыбританияның пайдасына бұрылып жатыр деген сыртқы істер министрі Дуглас Хардтың пікірін жоққа шығарды. "Еуропадағы дауды жеңіп жатырмыз деп мәлімдесек, біз британ халқын және өзімізді алдап отырмыз. Маастрихтте немесе одан кейін біздің Еуропаға деген көзқарасымызды қабылдағандардың бірде-бір дәлелі жоқ". Ламонт Ұлыбритания премьер-министрі Джон Мейджордың пікірін жоққа шығарды: "Жқында Қоғамдастықтан шығу мүмкіндігі «ойға сыймайтын» деп айтылды. Менің ойымша, бұл көзқарас тым қарапайым". Ол Ұлыбританияның Еуропалық Одақтан бір жақты түрде «бүгін» шығуы керектігін айтудан тартынды, бірақ «бұл мәселе саяси күн тәртібіне қайта оралуы мүмкін» деп ескертті. Оның орнына ол федеративтік ЕО-ға мүшелікке балама қарастырды. "Бұл сыртқы деңгейге мүшеліктен бастап, Еуропалық экономикалық аймаққа қатысуға дейінгі барлық нұсқаларды қарастыруды білдіреді. Бір күні ол шығу туралы ойлануға әкелуі мүмкін".

In the period after his resignation, Lamont became the first leading politician to raise the prospect of Britain withdrawing from the European Union. Shortly before the 2016 United Kingdom European Union membership referendum, the journalist Matthew d'Ancona wrote that someone must have dared to make the initial leap to retrieve the "frozen thesis" from its glacial prison. "In the case of Brexit, it was Norman Lamont, the former chancellor of the exchequer, who dragged the idea back from the snowy wastes." At a private meeting of the Conservative Philosophy Group in 1994, he argued that withdrawal from the European Union was an option that should be restored to the range of serious possibilities, d'Ancona, who attended the meeting, wrote. Later that year at the Conservative Party conference in Bournemouth, Lamont addressed a fringe meeting of the Selsdon Group. "When we come to examine the advantages of our membership today of the European Union they are remarkably elusive. As a former Chancellor, I can only say that I cannot pinpoint a single concrete advantage that unambiguously comes to this country because of our membership of the European Union," Lamont told the group. He rejected the argument made by Douglas Hurd, the foreign secretary, who had claimed that the debate in Europe was turning Britain's way. "We deceive the British people and we deceive ourselves if we claim that we are winning the argument in Europe There is not a shred of evidence at Maastricht or since then that anyone accepts our view of Europe." Lamont implicitly challenged the view expressed by John Major, the Prime Minister of the United Kingdom: "It has recently been said that the option of leaving the Community was 'unthinkable.' I believe that this attitude is rather simplistic." He stopped short of arguing Britain should unilaterally withdraw from the European Union "today," but warned: "the issue may well return to the political agenda." Instead, he outlined an alternative to membership of a federal EU. "This means looking at all the options ranging from membership of an outer tier to participating solely in the European Economic Area. One day it may mean contemplating withdrawal."

Парламентке дейін

1998 жылы Чилидің бұрынғы әскери диктаторы, генерал Аугусто Пиночет емделу үшін Ұлыбританияға келді. Бұл оның адам құқықтарын бұзуына байланысты тұтқындалып, сотқа тартылуы керек пе деген пікірталас тудырды. Ламонт Маргарет Тэтчермен бірге Пиночетті қорғап, оны "жақсы, батыл және ардақты сарбаз" деп атады. Оның бұл ұстанымы кеңінен сынға ұшырады. 1999 жылғы Еуропалық парламент сайлауына үміткер болуға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізбеді. 2005 жылдың ақпан айында The Times газеті Ламонт пен Джон Мейджердің "Ақпарат ашықтығы туралы" заң бойынша "Қара сәрсенбіге" қатысты құжаттардың жариялануын кешіктіргенін хабарлады. Екеуі газетке жолданған хатында бұл хабарламаны жоққа шығарды. Кейіннен оқиғаның бастауы Дэмиан Макбрайд болғаны белгілі болды, ол сол кездегі Қаржы министрлігінің қызметкері еді және осы оқиғадан кейін сол кездегі канцлер Гордон Браунның арнайы кеңесшісі болды. 2009 жылы ол консервативті саясаткерлерді қаралау жоспарына қатысқандығын көрсеткен электрондық хаттар жарияланғаннан кейін 10 Даунинг-стриттегі ұқсас лауазымынан кетті. 2006 жылдың қазан айында ол жаңа партия басшысы Дэвид Кэмеронның (Ламонттың "Қара сәрсенбі" кезіндегі саяси кеңесшісі) саясатының жетіспеушілігіне шағымданды. 2008 жылдың соңында Кэмерон Ламонттан, сондай-ақ бұрынғы канцлерлер Джеффри Хоу, Найджел Лоусон және Кеннет Кларктан Ұлыбританияның банк және қаржы жағдайы нашарлаған кезде оған стратегиялық саяси және экономикалық кеңес беруді сұрады. 2007 жылдың маусым айында Ламонт Оксфорд университетінің тарих қоғамының құрметті демеушісі атанды, бұл университеттегі ең ірі қоғамдардың бірі. 1996 жылдан 2008 жылға дейін ол Вашингтонда жылына екі рет кездесетін құпия антикоммунистік ұйым Le Cercle төрағасы болды. 2008 жылы ол Ұлыбританияның ең көне экономикалық зерттеу орталығының президенті болды. 2015 жылдың ақпан айында Ламонт интернет-персонализация технологиясын дамытатын Phorm Corporation Limited компаниясының директорлық лауазымынан кетті. Янис Варуфакис Ламонт өзіне "кеңес" бергенін, "бағыт-бағдар бергенін" және 2015 жылы Грекияның қаржы министрі болған алты ай ішінде ол тройкамен қарызды жеңілдету мәселесін талқылаған кезде "күшті тірек" болғанын айтты.

In 1998, the former military dictator of Chile, General Augusto Pinochet visited Britain to obtain medical treatment. This prompted a debate about whether he should be arrested and put on trial over his human rights record. Lamont joined with Margaret Thatcher in defending Pinochet, calling him a "good and brave and honourable soldier". His stance was highly criticised. He attempted to be selected as a candidate for the 1999 European Parliament election, but was unsuccessful. In February 2005, it was reported in The Times that Lamont and John Major had held up the release of papers concerning Black Wednesday under the Freedom of Information Act. The two wrote to the paper to deny the reports. Later it emerged that the source of the story had been Damian McBride, then a Treasury civil servant who as a result of this became a special adviser to the then Chancellor, Gordon Brown who in 2009 resigned from a similar position in 10 Downing Street following publication of emails indicating a plan to smear leading Conservative politicians. In October 2006, he complained that the new party leader David Cameron (Lamont's political adviser around the time of Black Wednesday) lacked policies. In late 2008, Cameron asked Lamont, together with fellow former chancellors Geoffrey Howe, Nigel Lawson and Kenneth Clarke, to provide him with strategic political and economic advice as Britain's banking and fiscal position worsened. In June 2007, Lamont became honorary patron of the Oxford University History Society, one of the university's largest societies, and he was, from 1996 to 2008, chairman of Le Cercle, a secret anti Communist group which meets bi annually in Washington, DC. In 2008, he became the president of the Economic Research Council, Britain's oldest economics based think tank. In February 2015, Lamont resigned as a director of Phorm Corporation Limited, an internet personalisation technology company. Yanis Varoufakis said Lamont provided him with "counsel", and "advice" and was "a pillar of strength" while he unsuccessfully negotiated Debt relief with the troika during his six months as Greek Finance Minister in 2015.