Кіріспе
Балаға төленетін ақшалар Балаға арналған жәрдемақы (немесе балаға арналған алимент) – неке немесе басқа ұқсас қарым-қатынас аяқталғаннан кейін баланың (немесе ата-ананың, қамқоршының, қорғаншының) қаржылық мүддесі үшін ата-ананың жүйелі, мерзімді төлемдері. Бала асырау ақысы – бұл қарым-қатынас тоқтатылған, немесе кейбір жағдайларда мүлдем болмаған жағдайда, балалардың күтімі мен қолдауы үшін борышкердің борышкерге тікелей немесе жанама түрде төлейтін ақысы. Көбінесе борышкер – бұл баланың тұрғылықты жері жоқ ата-анасы. Ал алушы әдетте баланың тұрғылықты жері бар ата-анасы, қамқоршысы немесе қорғаншысы болып табылады. Заңнамаға байланысты, баланың тұрғылықты жері бар ата-ана баланың тұрғылықты жері жоқ ата-анасына бала асырау ақысын төлеуі мүмкін. Әдетте, баланың жынысына қарамастан, оның асыраушысының міндеті бірдей, сондықтан анасы әкеге асырау ақысын төлеуі керек, әке де анасына төлеуі керек. Кейбір юрисдикцияларда ортақ қорғаншылық болғанда, баланың екі тұрғылықты жері бар ата-анасы болады және тұрғылықты жері жоқ ата-анасы болмайды, сонда жоғары табысы бар тұрғылықты жері бар ата-ана (борышкер) екінші тұрғылықты жері бар ата-анаға (алушыға) төлеуге міндетті болуы мүмкін. Басқа юрисдикцияларда, тіпті заңды түрде ортақ тұрғылықты жері болған жағдайда да, егер олар дәл бірдей үлес қоса алмайтын болса, ата-аналардың бірі бала асырау үшін тұрғылықты жері жоқ ата-ана деп есептеледі және екінші ата-анаға табысының бір бөлігін төлеуі керек; "тұрғылықты жері бар" ата-ананың табысы немесе қажеттіліктері ескерілмейді. Бала асырау ақысы әдетте ажырасу, неке бұзу, неке жою, ата-аналықты анықтау немесе азаматтық одақты тарату кезінде қарастырылады және алимент (ерлі-зайыптыларды асырау) туралы келісімдерге қосымша болуы мүмкін. Балаларды асырау құқығы және ата-аналардың осындай қолдау көрсету жөніндегі міндеттері халықаралық деңгейде мойындалған. 1992 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымының Бала құқықтары туралы конвенциясы – бұл Біріккен Ұлттар Ұйымының барлық мүше мемлекеттері қол қойған және АҚШ-тан басқа барлық мемлекеттер ресми түрде ратификациялаған міндетті конвенция. Онда балаларды тәрбиелеу және дамыту, сондай-ақ балалардың дамуына жеткілікті өмірлік деңгейді қамтамасыз ету ата-аналардың ортақ жауапкершілігі және балалардың негізгі адам құқығы болып табылады деп жария етілген, сондай-ақ балаларды қамтамасыз етудің негізгі жауапкершілігі ата-аналарға жүктеледі деп айтылған. Балаларды асырауды күшейтуге қатысты Біріккен Ұлттар Ұйымының басқа да құжаттары мен шешімдеріне 1956 жылғы Нью-Йорк конвенциясы жатады, ол Біріккен Ұлттар Ұйымының қамқорлығымен құрылған және БҰҰ-ға мүше 64 мемлекет ратификациялаған. Сонымен қатар, балаларды асырау құқығы, сондай-ақ оны жүзеге асыру және күшіне енгізу шаралары Еуропа Кеңесі, Еуропалық Одақ және Гаага конференциясы сияқты басқа да халықаралық ұйымдар тарапынан мойындалған. Жеке елдерде балаларды асырауды жүзеге асыру және жинау бойынша ережелерді белгілейтін заңнаманың мысалдары: 1975 жылғы Отбасы туралы заң (Австралия), Балаларды асырау туралы заң (Ұлыбритания) және Балаларды асырау және туыстық қатынас туралы заң (Фиджи). АҚШ-тағы бала асырау, 45 C. F. R. 302.56 әр штаттан дұрыс деп саналатын (бірақ жоққа шығарылатын) нұсқаулықты әзірлеуді және жариялауды, сондай-ақ нұсқаулықты кемінде төрт жылда бір рет қарауды талап етеді. Балаларды асырау туралы заңдар мен міндеттемелер әлемнің көптеген елдерінде, соның ішінде Еуропа, Солтүстік Америка және Австралия елдерінің көпшілігінде, сондай-ақ Африка, Азия және Оңтүстік Америка елдерінде мойындалған.
Ongoing, periodic payment made by a parent for the financial benefit of a child
Child support (or child maintenance) is an ongoing, periodic payment made by a parent for the financial benefit of a child (or parent, caregiver, guardian) following the end of a marriage or other similar relationship. Child maintenance is paid directly or indirectly by an obligor to an obligee for the care and support of children of a relationship that has been terminated, or in some cases never existed. Often the obligor is a non custodial parent. The obligee is typically a custodial parent, a caregiver, or a guardian. Depending on the jurisdiction, a custodial parent may pay child support to a non custodial parent. Typically one has the same duty to pay child support irrespective of sex, so a mother is required to pay support to a father just as a father must pay a mother. In some jurisdictions where there is joint custody, the child is considered to have two custodial parents and no non custodial parents, and a custodial parent with a higher income (obligor) may be required to pay the other custodial parent (obligee). In other jurisdictions, and even with legally shared residence, unless they can prove exactly equal contributions, one parent will be deemed the non resident parent for child support and will have to pay the other parent a proportion of their income; the "resident" parent's income or needs are not assessed. Child support is often arranged as part of a divorce, marital separation, annulment, determination of parentage or dissolution of a civil union and may supplement alimony (spousal support) arrangements. The right to child support and the responsibilities of parents to provide such support have been internationally recognized. The 1992 United Nations Convention on the Rights of the Child is a binding convention signed by every member nation of the United Nations and formally ratified by all but the United States. It declares that the upbringing and development of children and a standard of living adequate for the children's development is a common responsibility of both parents and a fundamental human right for children, and asserts that the primary responsibility to provide such for the children rests with their parents. Other United Nations documents and decisions related to child support enforcement include the 1956 New York Convention on the Recovery Abroad of Maintenance created under the auspices of the United Nations, which has been ratified by the 64 of the UN member states. In addition, the right to child support, as well as specific implementation and enforcement measures, has been recognized by various other international entities, including the Council of Europe, the European Union and the Hague Conference. Within individual countries, examples of legislation pertaining to, and establishing guidelines for, the implementation and collection of child maintenance include the 1975 Family Law Act (Australia), the Child Support Act (United Kingdom) and the Maintenance and Affiliation Act (Fiji). Child support in the United States, 45 C. F. R. 302.56 requires each state to establish and publish a Guideline that is presumed correct (but rebuttable), and Review the Guideline, at a minimum, every four years. Child support laws and obligations are known to be recognized in a vast majority of world nations, including the majority of countries in Europe, North America and Australia, as well as many in Africa, Asia and South America.
Құқықтық теория
Балаларды асырау саясаты екі ата-ананың да балаларына қаржылай қолдау көрсетуге міндетті екендігіне негізделген, тіпті балалар екеуінің де басында тұрмаса да. Балаларды асырау балаларға қаржылық қолдау көрсетуді қамтиды және эмоциялық қолдау, интеллектуалдық қолдау, физикалық күтім немесе рухани қолдау сияқты басқа қолдау түрлерін қамтымайды. Балалар екеуінің де ата-анасымен бірге тұрған кезде, соттар ата-аналарға балаларына қалай қаржылай көмек көрсету керектігін сирек немесе мүлдем айтпайды. Алайда, ата-аналар бірге тұрмаса, сот көбінесе бір ата-ананы екіншісіне балаға қаржылық қолдау ретінде белгіленген сомада төлеуге міндеттейді. Мұндай жағдайларда, бір ата-ана (алимент алушы) балаға алимент алады, ал екінші ата-ана (алимент төлеуші) балаға алимент төлеуге міндетті. Алимент сомасы жеке жағдай бойынша немесе ата-аналар балаларына қаржылай қолдау көрсету үшін төлеуі тиіс соманы бағалайтын формула бойынша белгіленуі мүмкін. Алиментті бір ата-анадан екіншісіне төлеуге болады, егер бір ата-ана баламасыз болса, ал екіншісі баламалы болса. Сондай-ақ, егер екі ата-ана да баламалы болса (ортақ немесе бөліскен қамқорлық) және бала тәрбиесіне жауапкершілікті бөліссе, алиментті бір ата-анадан екіншісіне төлеуге болады. Кейбір жағдайларда, баланың жалғыз қамқоршысы болатын ата-анаға, бала оның қамқорлығында болған кезде, баламасыз ата-анаға алимент төлеуге бұйрық берілуі мүмкін. Баламасыз ата-ана немесе алимент төлеуші төлейтін алимент, алимент төлеушінің үйінде баламен бірге болуына байланысты шығындар үшін оның жауапкершілігін жоймайды. Мысалы, егер алимент төлеуші алимент алушыға алимент төлесе, бұл алимент алушының баламен бірге баламасыз ата-ананың немесе алимент төлеушінің үйінде болған кезде тамақ, баспана, жиһаз, тұрмыстық заттар, киім, ойыншықтар немесе басқа да шығыстарға жауапкершілігін білдірмейді. Көптеген юрисдикцияларда ата-аналардың некеде болуы міндетті емес, және балаға алимент міндеттемесін анықтау үшін тек әкелік және/немесе аналық (туыстық) дәлелдеу қажет. Балаларды асырау, де-факто ата-ананың баламен немесе балалармен тұрақты ата-аналық қарым-қатынас орнату үшін жеткілікті уақыт ішінде ата-аналық қарым-қатынас орнатуы кезінде эстоппл қағидасы бойынша да жұмыс істей алады. Канад соттарында «Ажырасу туралы заң» «баламасыз» ата-ананың қаржылық жауапкершілігін егжей-тегжейлі көрсетеді, ал «баламалы» ата-ананың жауапкершілігі туралы ештеңе айтылмаған. Осыған байланысты, Канад соттары «баламасыз» ата-ананың табысын бөліп, оны «баламалы» ата-анаға берумен шектеледі. Соттар баланың «екі ата-анадан да қолдау күту құқығы бар екенін» мойындайды, бірақ «Ажырасу туралы заң» бойынша «баламалы» ата-ананың баланы асырауға міндетті екенін көрсететін заңдық прецедент жоқ. Сонымен қатар, соттар «баламасыз» ата-аналардың «балаларды асырау» ақшасын баланың қажеттіліктеріне пайдалануын қамтамасыз етуге жасалған кез келген әрекетке қатысты қарсылық білдірді.
Бала асырау және қарым-қатынас
Бала асырауы және онымен кездесу немесе байланыс мәселелері ажырасу немесе әкелік құқығын анықтау келісімінде шешілуі мүмкін, бірақ көптеген елдерде осы екі құқық пен міндет толыққанды бөлек және жеке-жеке орындалуға жатады. Баланың күтімін жүзеге асыратын ата-ана бала күтімін жүзеге асырмайтын ата-ананың бала асырауына тиіс соманы төлемегені үшін онымен байланысты үзу арқылы "жазалай" алмайды. Керісінше, бала күтімін жүзеге асырмайтын ата-ана баламен толық немесе ішінара байланысқа ие болмаса да, бала асырауына тиіс соманы төлеуге міндетті. Сонымен қатар, ортақ қамқорлық белгіленген жағдайда да, егер бала көбінесе ата-аналарының бірімен бірге тұрса, ата-аналар арасында бала асырауы төленеді. Ата-ана баламен қарым-қатынас жасағысы келмесе де, бала асырауына жауапты емес ата-ана бала асырауы төлемдерін жасауға міндетті. Соттар баланың ата-аналарынан қаржылық қолдау алу құқығы ересек адамның ата-аналық рөлді қабылдамау ниетінен басым екенін растайды. Бала асырауы мен байланыс жеке мәселелер болғамен, кейбір елдерде соңғысы біріншісіне әсер етуі мүмкін. Мысалы, Ұлыбританияда бала асырауына белгіленген сома бала асырауын жүзеге асыратын ата-ананың үйінде апта сайын өткізетін түндер санына байланысты төмендетілуі мүмкін.
Бала асырау ақысын пайдалану
Халықаралық және ұлттық балаларды асырау ережелерінің көпшілігі әрбір ата-ананың баласын асырауға міндетті екенін мойындайды. Осы міндеттің шеңберінде екі ата-ана да баласының (балаларының) шығындарын бөлісуге тиіс. Балаларды асырау туралы шешімдерде балаға арналған нақты шығыстарға, мысалы, мектеп ақысы, балабақша және медициналық қызметтерге қаражат бөлінуі мүмкін. Кейбір жағдайларда, міндетті ата-аналар осы шығыстарды тікелей төлеуі мүмкін. Мысалы, олар оқу ақысын тікелей баласының мектебіне төлеуі мүмкін, ал ақшаны міндетті емес ата-анаға жібермейді. Шешімдерде әр ата-ананың түрлі қажеттіліктерге байланысты шығыстардың белгілі бір пайызын көтеруі де талап етілуі мүмкін. Мысалы, АҚШ-тың Массачусетс штатында, бала асырап алған ата-аналар әр балаға жылдық 100 долларға дейінгі медициналық сақтандырусыз туындаған шығындарды төлеуге міндетті. Тек содан кейін ғана сот, міндетті емес ата-ананың бала асырау ақысын осы шығыстарға жұмсауға рұқсат беруді қарастырады. Канадалық соттар табысқа негізделген «Федералды балаларды асырау жөніндегі нұсқаулар» арқылы балаларды асырауды қамтамасыз етеді, бірақ «Ерекше шығыстар» бойынша да шешім қабылдануы мүмкін. Көптеген американдық университеттер де колледж шығындарын төлеуде міндетті емес ата-аналарды жартылай жауапты деп есептейді және қаржылық көмек беру кезінде ата-аналардың табысын ескереді. Кейбір штаттарда сот міндетті емес ата-анаға осы шығындарды төлеуге көмектесуді бұйыруы мүмкін. Канадалық университеттердің әрқайсысының стандарттары әртүрлі, бірақ олар студенттік несие алу үшін қажетті провинциялық стандарттарға ұқсас. Екі ата-ана да қолдау көрсетуге тиіс болғамен, «қамқорлықтағы ата-аналарға» мұндай қолдау көрсетуді талап ету сирек кездеседі, ал «қамқорлықтағы емес» ата-аналар заң бойынша оны қамтамасыз етуге міндетті. АҚШ-та борышкер медициналық сақтандыру жоспарына балаларын қосуды талап ететін медициналық бұйрық алуы мүмкін. Кейбір штаттарда екі ата-ана да баланың медициналық сақтандыруын қамтамасыз етуге жауапты. Егер екі ата-ананың да медициналық сақтандыруы болса, бала артық тиімді жоспарға қосылуы немесе біреуін екіншісімен толықтыруы мүмкін. АҚШ қарулы күштерінің белсенді немесе зейнеткерліктегі мүшелерінің балалары әскери асыраушы ретінде медициналық сақтандыруға құқылы және борышкерге ешқандай шығынсыз DEERS бағдарламасына тіркелуі мүмкін. Бала асырау ақысы бойынша жауапкершілік ережелері елдер мен штаттар бойынша әртүрлі. Кейбір юрисдикцияларда, мысалы, Австралияда, бала асырау төлемдерін алушылар баланың мүддесі үшін оларды пайдалануға сенім білдіріледі, сондықтан нақты сатып алулар туралы есеп беру талап етілмейді. Калифорнияда, бала асырау ақысын қалай жұмсауға шектеулер, есеп беру немесе басқа да талаптар жоқ, ақша балаға жұмсалады деп есептеледі. Бірақ басқа юрисдикцияларда бала асыраушысы сот немесе міндетті емес ата-ананың талап етуі бойынша бала асырау ақысын қалай жұмсағаны туралы нақты мәліметтер беруге міндетті болуы мүмкін. АҚШ-та 10 штат (Колорадо, Делавэр, Флорида, Индиана, Луизиана, Миссури, Небраска, Оклахома, Орегон және Вашингтон) сотқа қамқорлықтағы ата-анадан шығындар мен жұмсалымдар туралы есеп беруді талап етуге рұқсат береді. Сонымен қатар, Алабама соттары белгілі бір жағдайларда мұндай есеп беруді рұқсат еткен.
Бала асырауды алу
Балаларды асырау туралы заңдар мен ережелер әлемдік деңгейде әртүрлі болып келеді. Заңдық араласу міндетті емес: кейбір ата-аналар сотқа жүгінбейтін, бейресми немесе ерікті келісімдерге келеді, онда қаржылық көмек және/немесе басқа да шығындар екінші ата-анаға беріліп, балаларын күтуге көмектеседі. Кейбір елдерде ерікті алимент туралы келісімдер сот органдарынан бекітілуі мүмкін. Балаларды асырауды ең көп қозғаушы күш – көптеген елдерде әлеуметтік төлемдерді қайтару болып табылады. Мысалы, АҚШ-та мемлекеттік жәрдемақы алатын тұрғын немесе балаға қамқорлық жасайтын ата-ана, ақшалай көмек алу үшін бала асырау құқығын Әлеуметтік қорғау департаментіне беруге міндетті. Сондай-ақ, кейбір елдерде әлеуметтік жәрдемақы алу үшін, балаға қамқорлық жасайтын ата-ананың екінші ата-анадан бала асырауды талап етуі қажет.
Сот процестері
Ажырасу кезінде балаға алимент төлеу туралы шешім ажырасу шарттарының бір бөлігі ретінде, алимент, қорғаншылық және кездесулер сияқты басқа да мәселелермен бірге қабылдануы мүмкін. Басқа жағдайларда сот арқылы бала асырауды алу үшін бірнеше қадамдардан өту қажет. Бала асырауды күтетін кейбір ата-аналар өздерінің істерін қадағалау үшін адвокаттарды жалдауы мүмкін, ал басқалары жергілікті соттарға өз өтініштерін өздері тапсыруы мүмкін. Процедуралар юрисдикцияға қарай өзгеше болуы мүмкін, бірақ сот арқылы бала асырау туралы өтініш беру процесі әдетте бірнеше негізгі қадамнан тұрады. Ата-ананың бірі немесе оның адвокаты бала асырауды белгілеу үшін жергілікті сотқа өтініш немесе шағым беруі керек. Қажетті ақпарат юрисдикцияға байланысты әртүрлі болуы мүмкін, бірақ әдетте іске қатысты ата-аналар мен баланың жеке басын анықтайтын деректер жиналады, оның ішінде олардың толық аты-жөні, әлеуметтік қамтылу немесе салық идентификациялық нөмірі және туған күні. Ата-аналардан олардың некесі және ажырасуы туралы мәліметтер, сондай-ақ баланың жеке басын және оның ата-анасын растайтын құжаттар ұсыну талап етілуі мүмкін. Жергілікті соттар мұндай өтініштерді қарау үшін алым алуы мүмкін, бірақ егер өтініш беруші ата-ана мемлекеттік көмек алса, бұл алымдар алынып тасталуы мүмкін. Екінші ата-ана іздестіріліп, жергілікті шериф, полиция қызметкері, сот орындаушысы немесе процессуалдық хабар беруші арқылы сотқа шақыру қағазы табыс етіледі. Шақыру қағазында екінші ата-анаға бала асырау үшін сотқа талап арыз берілгені туралы хабар беріледі. Шақыру қағазын алғаннан кейін, екінші ата-ана бала асырау төлемдерін жасауға жауапты ма, жоқ па, соны анықтау үшін міндетті сот отырысына қатысуы керек. Бала асырау жауапкершілігі белгіленгеннен және әкелік туралы сұрақтар соттың қанағаттануына жеткеннен кейін, сот борышкерге хабарлап, ата-анаға бала асырау төлемдерін, алымдарды (ол 0, 60 АҚШ доллары немесе одан да көп болуы мүмкін) уақтылы төлеуді және медициналық бұйрықтар сияқты басқа да талаптарды белгілеуді бұйырады. Әдетте, генетикалық тестілеу үшін әкеден төлем талап етіледі.
Соманы есептеу
Бала асырау төлемдерінің сомасын есептеудің әртүрлі тәсілдері бар. Көптеген юрисдикциялар қолдауды анықтау кезінде бірнеше ақпарат көздерін қарастырады, ата-аналардың табысын, үйде тұратын балалардың саны мен жасын, негізгі тұрмыстық шығыстарды және мектеп ақысын ескереді. Егер баланың ерекше қажеттіліктері болса, мысалы, ауыр сырқатты немесе мүгедектікті емдеуге байланысты, бұл шығындар да ескерілуі мүмкін. Қолдау туралы бұйрықтарға арналған нұсқаулар борышкерлердің жылдық табысының белгілі бір пайызын балаларының шығыстарына төлеуін талап ететін заңдарға негізделуі мүмкін. Көбінесе екі тәсіл біріктіріледі. Мысалы, Ұлыбританияда борышкердің табысына байланысты бала асырау төлемдерінің төрт негізгі ставкалары бар, олар бірнеше факторларға байланысты өзгереді және түзетіледі. АҚШ-та федералды үкімет барлық штаттардан нұсқаулық есептеулерді талап етеді. Нұсқаулар табыстың белгілі бір пайызы түрінде немесе көбінесе бірден алты балаға дейін қолдау көрсету үшін қажетті соманы тізімдейтін кестелер түрінде болады. Мұндай есептеулер көбінесе белгілі бір қаржылық ақпаратты енгізу кезінде компьютерлік бағдарламалар арқылы жүзеге асырылады, оның ішінде табыс, бару (қамқорлықтан тыс ата-анамен (NCP) бірге түнгі уақыт), денсаулық сақтану шығындары және басқа да бірнеше факторлар. Егер нұсқаулықтарда кестелер пайдаланылса, онда оларды Policy Studies, Inc. сияқты экономистер есептейді. Олар тұтынушылық шығыстарды зерттеуде баласы жоқ және баласы бар отбасылардың шығындарын қарастырады. Балаларға жұмсалатын қосымша ақша сомасы (автомобильді сақтандыру, AP емтихандары, ұялы телефондар мен тарифтік жоспарлар, Рождестволық сыйлықтар, білім беру шығындары (саяхаттар, фотосуреттер, оқулықтар, репетиторлық, AP және SAT емтихандары, кітаптар, кеңсе тауарлары және формалар), ноутбуктер, музыкалық сабақтар, тұрақ ақысы, жеке мектеп оқу ақысы, спорттық іс-шаралар және жазғы лагерьлер) есептеледі және кестеге түсіріледі. Ажырасқан ата-аналар кестеде өз табыстарын тауып, орташа толық отбасы балаларға қанша төлейтінін анықтайды. Көп қолданылатын табысты бөлісу моделінде бұл сома ата-ана табысына пропорционалды түрде бөлінеді.
Жағдайдың өзгеруі
Балаларды асырау туралы шешім қабылданғаннан кейін, егер басқаша қарастырылмаса, ол тұрақты болып қалады. Асырауды төлеушілер мен асырауды алушылар сотқа өзгерту туралы өтініш беру құқығын сақтайды (әдетте, шешім шығарылғаннан кейін алты айдан бір жылға дейін немесе одан да көп уақыт өткен соң, немесе жағдайлар осылай өзгеретін болса, балаға асырау төлемдері айтарлықтай өзгерген жағдайда). Мысалы, егер асырауды төлеушінің табысы өшкен немесе қаржылық қиындықтарға тап болса, ол соттан төлемдерді азайту туралы өтініш бере алады. Қаржылық қиындықтарға басқа балаларды асырау, жұмыссыздық, ерекше медициналық шығыстар және т.б. жатады. Сондай-ақ, егер асырауды төлеуші баламен көбірек уақыт өткізсе, ол соттан төлемдерді азайтуды немесе тіпті қайтаруды сұрай алады. Екі ата-ана да сотқа асырау туралы шешімді өзгертуді талап етуге құқылы, бірақ өзгертулер автоматты түрде жүргізілмейді, және судья іс бойынша фактілерді тыңдағаннан кейін асырау сомасын өзгертуден бас тартуы мүмкін. Яғни, асырауды төлеушінің табысы төмендегені үшін ғана сот табыстың төмендеуі баланың кінәсі емес деп шеше алады, және баланың шығындарын төмендетуге болмайды, сондықтан ол оған қаржылық жағынан әсер етуі керек емес. Сол сияқты, сот баланың шығындарын арттыруды алушы ата-ана есептеген болуы мүмкін және ол қажет емес деп тапса, төлеуші ата-ананың асырау міндеттемесі ұлғаймауы керек. АҚШ заңнамасындағы Брэдли түзетуі (1986 ж.) мемлекеттік соттарды бала асырау міндеттемелерін кері күшпен азайтуға тыйым салуды талап етеді. Нақтырақ айтқанда, ол:
Although both parents have the right to petition the court for a support order adjustment, modifications are not automatic, and a judge may decide not to alter the amount of support after hearing the facts of the case. That is to say, simply because an obligors's income has decreased, a court may find that the decrease in income is of no fault of the child, and will not decrease the child's expenses, and therefore should not affect him or her financially. Likewise, a court may find that an increase in the child's expenses may have been calculated by the receiving parent and is not necessary, and therefore the support obligation of the paying parent should not increase. In United States law, the Bradley Amendment (1986, ) requires state courts to prohibit retroactive reduction of child support obligations. Specifically, it:
automatically triggers a non expiring lien whenever child support becomes past due. overrides any state's statute of limitations. disallows any judicial discretion, even from bankruptcy judges. requires that the payment amounts be maintained without regard for the physical capability of the person owing child support (the obligor) to promptly document changed circumstances or regard for his awareness of the need to make the notification.
бала асырау төлемі мерзімі өткен кезде автоматты түрде мерзімі бітпейтін кепілдік құқығын тудырады. кез келген штаттың мерзімділік заңын жоққа шығарады. тіпті банкроттық судьяларына да сот дискрециясын жүзеге асыруға рұқсат бермейді. төлем сомаларын бала асырауға міндетті адамның (асырауды төлеушінің) жағдайдың өзгеруін дереу құжаттауға физикалық мүмкіндігіне немесе хабарлама жасау қажеттілігін білуіне қарамастан сақтауды талап етеді.
Although both parents have the right to petition the court for a support order adjustment, modifications are not automatic, and a judge may decide not to alter the amount of support after hearing the facts of the case. That is to say, simply because an obligors's income has decreased, a court may find that the decrease in income is of no fault of the child, and will not decrease the child's expenses, and therefore should not affect him or her financially. Likewise, a court may find that an increase in the child's expenses may have been calculated by the receiving parent and is not necessary, and therefore the support obligation of the paying parent should not increase. In United States law, the Bradley Amendment (1986, ) requires state courts to prohibit retroactive reduction of child support obligations. Specifically, it:
automatically triggers a non expiring lien whenever child support becomes past due. overrides any state's statute of limitations. disallows any judicial discretion, even from bankruptcy judges. requires that the payment amounts be maintained without regard for the physical capability of the person owing child support (the obligor) to promptly document changed circumstances or regard for his awareness of the need to make the notification.
Бөліну және төлеу
Бала асырау төлемдері әртүрлі жолдармен жүзеге асырылады. Егер міндетті тұлғаға мектеп оқу ақысы сияқты нақты шығындар төленуге тиіс болса, ол оларды алушыға емес, тікелей төлеуі мүмкін. Міндетті тұлғалар (төлем жасаушы ата-аналар) өз төлемдерін басқарушы федералдық немесе мемлекеттік бала асырауды қамтамасыз ету агенттігіне (Мемлекеттік төлем бірлігі) жіберуге міндетті. Төлемдер тіркеледі, үкіметке өтеуге қажетті сома алынып тасталады, содан кейін қалған сома алушыға (алушы ата-анаға) тікелей аудару немесе чек арқылы жіберіледі. Бала асырау төлемінің алғашқы алушысы алушының қазіргі әлеуметтік жағдайына байланысты. Мысалы, егер алушы қазір үкіметтен ай сайын төлем алып отырса, сол айда жиналған барлық ағымдағы қолдау алушыға төленген ақшаны өтеу үшін үкіметке төленеді. Бұрын көмек алған отбасыларға қатысты, ағымдағы қолдау алдымен отбасыға төленеді, және тек сол қолдау алынғаннан кейін ғана үкімет бұрын алушыға (алушы ата-анаға) төленген көмекті өтеу үшін қосымша төлемдерді жинауы мүмкін. 42 USC 657 қараңыз: "(A) Ағымдағы қолдау төлемдері: Егер жиналған сома жиналған ай үшін отбасыға төленуге тиіс сомадан аспаса, штат жиналған соманы отбасыға бөледі". АҚШ-та 2007 жылы Балтимор университетінде жүргізілген зерттеу бойынша, бала асырау бойынша барлық өтелмеген төлемдердің 50% әлеуметтік жәрдемақыны өтеу үшін үкіметке қарыз болып табылады. АҚШ штаттарының жартысы жиналған бала асырау төлемдерінің ешқайсысын әлеуметтік жәрдемақы және басқа да көмек алатын аз қамтылған отбасыларға бермейді, оның орнына өтемақыны өздеріне және федералдық үкіметке төлейді. Қалғандарының көпшілігі айына 50 доллар ғана береді. 2006 жылғы екі партиялық дефицитті азайту заңы және басқа да шаралар үкімет талап ететін ақша сомасын азайтуға және балалар мен отбасыларға көбірек қаражат қолжетімді болуын қамтамасыз етуге бағытталған, өйткені міндетті тұлғалар (төлем жасаушы ата-аналар) өз балалары төлемдерден тікелей пайдаланғанда бала асырау төлемдерін төлеуге көбірек дайын екенін көрсетті. АҚШ штаттарының көпшілігі бала асырау жәрдемақысын тікелей аудару арқылы жүзеге асырады, бірақ көптеген штаттар банк шоттары жоқ алушыларға алдын ала төленген дебеттік карта арқылы төлем жасайды. Мемлекеттік алдын ала төленген карталарды пайдалану MasterCard, Visa, Chase және Comerica Bank ұсынған Direct Express Debit MasterCard сияқты федералдық жәрдемақыны беретін дебеттік карталардың танымалдылығын арттыруға көмектесті.
Қолдау тапсырмаларының мерзімі
Қорғау туралы бұйрықтардың мерзімі юрисдикцияға және жағдайға қарай өзгереді. Көмек талаптары әдетте баланың көпке толуымен аяқталады, бұл 16-дан 23 жасқа дейін (Массачусетс және Гавайи штаттарында) немесе орта мектепті бітірген кезде болуы мүмкін. Кейбір елдер мен штаттарда бала толық уақытты, жоғары білім алуға бағытталған оқуға түскен жағдайда, көпке толғаннан кейін де қолдауды жалғастыруға рұқсат беретін ережелер бар. Егер міндетті тұлға балаға төленбеген алимент бойынша қарыз болса, ол қарыз толығымен өтелгенге дейін, баланың жасына қарамастан төлемдерді жалғастыруға тиіс. Көпке толмаған балаға қатысты қорғау бұйрығын тоқтатуға мүмкіндік беретін бірнеше жағдай бар. Оларға баланың некеге тұруы, заңды түрде тәуелсіздік алуы немесе қайтыс болуы жатады.
"Ақырғы" ата-аналар
Балаларды асырау бойынша міндеттемелерге қатысты, балаға қарау төлемдерін немесе шығыстарын төлеуден жалтарған ата-ана "қарызкор ата-ана" деп аталады. АҚШ мемлекеттік балаларды асырау агенттіктері клиенттердің міндеттемелерді орындағандығын, орындамағандығын немесе қылмыстық жолмен орындамағандығын анықтайды. Міндетті төлемдерді орындау арқылы төлеуші тараптың қаржылық талаптарды орындауы бағаланады. Кейбір жағдайларда, "міндеттемелерді орындамаған" немесе "қылмыстық тәртіппен орындамаған" деп табылған борышкерлердің кәсіби (мысалы, дәрігерлер, адвокаттар, тіс дәрігерлері және т.б.) және басқа да (мысалы, жүргізуші куәліктері) тоқтатылуы немесе жойылуы мүмкін, бұл балаға қарау және ортақ шығындар үшін қаражат жинауға бағытталған шара. АҚШ-та келісуге болатын жүйе болса, Канада заңдары көбінесе автоматты және "кінәсіздік" принципіне негізделген. Балаға қарау төлемдері балалардың саны мен борышкердің табысына байланысты есептеледі.
Атқару
Балаларға жәрдемақы төлеу туралы ережелер мен заңдар елдер мен штаттар бойынша әртүрлі болады. Кейбір юрисдикцияларда, мысалы, Австралияда, осы ережелерді орындауды ұлттық кеңсе қадағалайды. Канада сияқты басқа елдерде балаларға жәрдемақы төлеуді орындау жауапкершілігі жеке провинцияларға жүктеледі, оларға федералды үкімет қаржылық және логистикалық көмек көрсетеді. АҚШ-та балаларға жәрдемақы төлеу көбінесе штат деңгейінде жүзеге асырылады, бірақ белгілі бір шарттарға сай келмейтін ата-аналар, мысалы, бұйрықтан қашу үшін штаттар арасында саяхаттау немесе екі жылдан астам жәрдемақы төлемін төлемеу, Федералды қарыздарды жазалау туралы заң бойынша федералды қудалауға түсуі мүмкін. Балалар құқықтары туралы декларацияның 27-бабының бірінші бағыты – балаларға жәрдемақы төлеуді орындауға көмектесу үшін халықаралық шарттарды құру және нығайту. Осы келісімдерге сәйкес, бір елде қабылданған шешімдер басқа елде жарамды және орындалатын болып саналады және жергілікті сот процестері арқылы іске асырылуы мүмкін. Мұндай келісімдердің мақсаты – талаптарды орындамаған ата-аналардың халықаралық шекараны кесіп өтіп, жәрдемақы төлеуден қашуына жол бермеу. Осы мақсатта, күштік өндіріс туралы бірнеше халықаралық конвенциялар жасалды, соның ішінде 1956 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымының шетелде күштік өндіріс туралы конвенциясы, Австралия және Жаңа Зеландия, АҚШ. АҚШ-та 2500 доллардан астам қарызы бар талаптарды орындамаған ата-аналарға Паспортты ұстау бағдарламасы бойынша паспорт беруден бас тартуға болады. Австралия, Австрия және Финляндия балаларға жәрдемақы төлеуден қашқан адамдарды түрмеге жаппайды. АҚШ-та, керісінше, балаларға жәрдемақы төлемеу қылмыстық немесе азаматтық құқық бұзушылық ретінде қарастырылуы мүмкін және бұл түрмеге немесе қамауға алып келуі мүмкін. Нью-Йоркте балаларға жәрдемақы төлеуді үнемі қамтамасыз етпеу – 4 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы көзделген E санаттағы қылмыс болып саналады. Сонымен қатар, балаларға жәрдемақы төлеуге міндетті адамдарға айыппұл салынады және олардың мүлкі тәркіленеді. Балаларға жәрдемақы төлеу міндеті сот бұйрығын орындау қажеттілігінен бөлек болғандықтан, сот бұйрығының осы бөлігін бұзғаны үшін ата-ананы түрмеге қамау өте сирек кездеседі.
Орындаудағы кемшіліктер мен жанама әсерлер
Балаларды күту екі ата-ананың қатысуымен жүзеге асырылған жағдайларда, балаға берілетін жәрдемақы мөлшері азайтылған немесе ішінара азайтылған юрисдикцияларда, баланың күтімін қамтамасыз ететін ата-ана үшін екінші ата-ананың баламен көретін уақытын шектеуге қаржылық мүмкіндік тууы мүмкін. Егер ата-ана балаға барынша көп қаржылай көмек беру мақсатымен күтімді жүктеу туралы шешім қабылдаса, бұл баланың қажеттіліктері мен тілектерін ескермей, екінші ата-анамен байланысын азайтуға әкелуі мүмкін. Жәрдемақы балаға емес, ата-аналарға төленеді және алушы төленген ақшаны баланың күтіміне қалай жұмсағанын есеп беруге міндетті емес. Балаға жәрдемақы төлеуді сынға алатындар, нәтижесінде, төлемдер баланың мүддесі үшін пайдаланылмауы және төлеуші ата-анаға жаза ретінде қаралуы мүмкін деп санайды. Бұл сынға жауап ретінде, балаға күтім жасайтын ата-ананың шығындары болады, тіпті олар осы шығындарды есеп беруге міндетті болмаса да. Аталардың құқықтарын қорғайтын сияқты балаға жәрдемақы төлеуді сынға алатындар, заң балаға жәрдемақы төлеу ақшасын баланың игілігі үшін пайдалануды міндеттейтінін айтады. Көптеген жағдайларда, ерекше жағдайларды қоспағанда, балаға жәрдемақы төлеушінің өтініші бойынша есеп беру талап етілмейді. Баланың күтімін қамтамасыз ететін ата-ананың да балаларды күтуге қатысу міндеті бар. Балаға жәрдемақы мөлшері балаларды тәрбиелеуге кететін шығындардан әлдеқайда жоғары болуы мүмкін. Балаға жәрдемақы төлеуді сынға алатындар, бұл төлемдер мемлекеттік зорлық-зомбылықпен қорқытып, тұрғылықты ата-анаға тұрғылықты емес ата-анаға қатысты қаржылық бақылау деңгейін береді, тіпті балаға жәрдемақы төлеуді күштеп орындау отбасылық зорлық-зомбылық немесе зұлымдық деп қарастырылуы мүмкін екенін айтады. Ешбір сот мұндай аргументті қабылдаған жоқ және сот бұйрығымен төлемдерді жасаған жағдайда балаға жәрдемақы төлеуге міндетті ата-анаға ешқандай заңдық салдар болмайды. Кейбір ата-аналар балаларына тікелей көмек көрсетуге рұқсат етілуі керек деп санайды, бұл көмек балаға жәрдемақы төлеуге немесе екінші ата-анаға төленетін төлемдердің орнына есептеледі. Кейбіреулер балаға жәрдемақы төлеуге міндетті болу олардың балаларына тікелей көмек көрсету мүмкіндігін шектейді деп санайды. Алайда, соттар күтімді қамтамасыз ететін ата-ананың балаларды күтуге байланысты шығындарды төлеуге тура келетінін, ал күтімді қамтамасыз етпейтін ата-анаға осы шығындарды төлеуді жөн көретінін мойындайды, сондай-ақ күтімді қамтамасыз етпейтін ата-анаға балаға жәрдемақыны қалай пайдалану туралы тікелей бақылау беру көп жағдайда балаға жәрдемақы төлеушінің зұлымдық немесе бақылаушылық мінез-құлқына әкелуі мүмкін. Кейбір заңдар мен формулалар балаға жәрдемақы төлеушінің балаға қаншалықты көмек көрсеткенін және балаға күтім жасауға байланысты қандай шығындар жұмсалғанын толыққанды көрсетпейді. Көптеген юрисдикциялар ата-аналардың күтімді бөлісу деңгейін ескеретін және күтімді бөлісуге байланысты ортақ күтімдік аясында балаға жәрдемақы мөлшерін түзетуді көздейтін балаға жәрдемақы формулаларын және модельдерін әзірлеуге тырысты. Ұлыбританияда балаға күтім жасайтын "тұрғылықты жері жоқ" ата-ана жылына 174 түн күтім жасаса, екінші ата-анаға (4/7) күтім жасамаса төлейтін жәрдемақының 57% төлеуге міндетті. Осылайша, "тұрғылықты жері жоқ" ата-ана балаға жәрдемақы ретінде табысының 17% (31%*4/7) дейін төлеуге міндетті болуы мүмкін. АҚШ-та әр штат федералды үкіметтен аталықты анықтау, жұбайлық және балаға жәрдемақы төлеу істерін қарау кезінде туындайтын шығындардың бір бөлігін өтеу үшін қаражат алады. Бұл әр штат үшін қажетті мөлшерден жоғары жәрдемақы төлемін орындауға ынталандыру тудырады, өйткені бұл әр штат үшін үлкен қаржылық мүмкіндіктерді жасайды. Алайда, заң бойынша, федералды үкімет штаттардың іс-қимылдарына бұйрық берген кезде, талап етілген іс-қимылдың құнын штатқа өтеуге міндетті. Сондай-ақ, балаға жәрдемақы төлеу ісінде жауапкер сотта әділ сот отырысын өткізе алмайды, өйткені соттар балаға жәрдемақы төлемін қажетті мөлшерден жоғары ұстауға мүдделі. Алайда, штаттар балаға жәрдемақы формулаларын мұндай жолмен жасады немесе өзгертті деген дәлелдер жоқ, және мұндай әрекет федералды өтемақыны арттырмайды. Балаға жәрдемақы төлеуге қатысты тағы бір сын - баланың әкесі ретінде қате анықталған немесе кейіннен баланың биологиялық әкесі емес екенін білген ер адамның балаға жәрдемақы төлеу туралы бұйрықтан босатылуы және одан алынған ақшаны қайтарып алуы қиын болуы мүмкін.
Адамның таңдау құқығы
Балаларды асырау саясатын әкелердің құқықтарын қорғаушы топтар, сондай-ақ кейбір феминистер сынға алды. Олар балаларды асырау саясаты гендерлік теңдікті бұзады және ерлерге репродуктивті таңдау мүмкіндігінен айырылады деп мәлімдейді. Балаларды асырау төлемдері негізінен табыс пен қамқорлық шарттарына, емес жынысына байланысты белгіленеді. Әке де, ана да қолдау төлемдеріне қанағаттану деңгейі бірдей екенін көрсетеді. Бала асырау ақысы баланың емес, оның игілігі үшін төленетіндіктен, сот ата-ананың баласын асыраудан бас тартуына келіспейді, тіпті баланың дүниеге келмеуін қалағанын айтса да. Балаларды асырау жөніндегі ережелер мен саясаттар, жыныстық зорлық-зомбылық құрбаны болған ерлер мен әйелдерге қарсы талаптар да сынға ұшырады, яғни жыныстық зорлық-зомбылық жасаған әйелге бала асырау төлеуге мәжбүр етуге болады. АҚШ құқығындағы прецеденттік жағдай – Гермесманн v. Сейер, онда заңмен белгіленген зорлық-зомбылықтың құрбаны болған ер адам баланың анасына асырау төлеуге міндетті болды. С. Ф. мен Т. М. арасындағы істе (1996) баланың анасы оны есінен таныған кезде зорлағанын дәлелдеген ер адамға балаға алимент төлеуге бұйрық берілді. Баланың жүктілігі алдау, контрацепцияның дұрыс болмауы немесе сперма ұрлығы нәтижесінде болғанын мәлімдеген ерлер де бала асырау төлемінен босатуға талап айтты. 1998 жылы Оңтүстік Каролина штатының адвокаты Мелани МакКалли «ерлер аборты» терминін енгізді, бұл әкеге жүктіліктің басындағы кезеңде балаға қатысты міндеттемелерінен бас тартуға рұхсат етуді ұсынады. Бұл тұжырымдаманың жақтаушылары тұрмысқа шықпаған әйел жүкті болған жағдайда аборт, бала асырап алу немесе жалғыз ата-ана болу мүмкіндігі бар екенін айтады. Гендерлік теңдік принципіне сәйкес, жүктіліктің алғашқы кезеңдерінде әкеге болашақ ата-аналық құқықтары мен қаржылық жауапкершіліктен бас тартуға бірдей құқық берілуі керек. МакКаллидің «ерлер аборты» тұжырымдамасы некеде тұрмаған ерлер мен әйелдердің құқықтық жағдайын теңестіруді мақсат етеді, сондай-ақ заң бойынша некеде тұрмаған еркекке балаға қатысты құқықтары мен міндеттемелерінен «аборт жасауға» мүмкіндік беруді көздейді. Егер әйел баласын өзімен қалдыруды шешсе, әке барлық байланысты заңды түрде үзу арқылы одан бас тарта алады (сперма донорының ата-аналық құқығынан бас тартуы сияқты). Бұл тұжырымдаманы феминистік ұйым «Ұлттық әйелдер ұйымының» бұрынғы президенті, адвокат Карен ДеКроу да қолдады. Ол: «Егер әйел жүктілікті біржақты шешіммен тоқтатуды қаласа, ал биологиялық әке бұл шешімге қатыса алмаса, онда ол 21 жыл бойы асырау төлемінен босатылуы керек. Өмір туралы тәуелсіз шешімдер қабылдайтын әйелдердің таңдауын қаржыландыруды ерлерден күтуге болмайды» деді. Бұл құқықтық тұжырымдама Дубай мен Уэллс ісінде сыналып, сот тарапынан қабылданбады, себебі әртүрлі юрисдикциялардағы заңдар қазіргі уақытта бала асырау төлемі қашан және қандай көлемде төлену керектігін анықтайды. Осыған сәйкес, МакКаллидің тұжырымдамасын жүзеге асыру үшін заңды өзгерту үшін жаңа заң қабылдау қажет.