Кіріспе

Фред Сберхагеннің ғылыми фантастика романдары сериясы. "Берсеркер" сериясы – Фред Сберхагеннің ғарыш операсы жанрындағы ғылыми фантастика әңгімелері мен романдарының жиынтығы, онда роботтардың өздігінен көбейетін машиналары барлық тіршілікті жоюға тырысады. Скандинавия мифологиясындағы ержүрек соғысшылардың атымен аталатын бұл Берсеркерлер – екі ғарышқылық жаратылыс арасындағы жұлдызаралық соғыстан қалған соңғы құрылыс қарулары. Олардың барлығы машиналық интеллектке ие, ал мөлшері автоматтандырылған жөндеу және құрылыс базасы сияқты астероидтей үлкеннен бастап, адамның бойына (немесе пішініне) дейін, тіпті одан да кішкентай болып өзгереді. Берсеркерлердің базалары қажеттілік туғанда көбірек және қауіпті Берсеркерлерді жасауға қабілетті. Ферми парадоксының мүмкін шешімі ретінде туған "Берсеркер" гипотезасы осы серияның атын алған. Роман және әңгімелер түрінде жарық көрген "Берсеркер" әңгімелері Берсеркерлер мен Саналы түрлердің арасындағы күресті көрсетеді: "Жерден тараған" ("ED") адамдар немесе "Соляриандар" деп аталатын Хомо сапиенс – Берсеркерлерге қарсы тұра алатын жалғыз саналы және агрессивті түр.

Алғашқы кездесулері

Бірінші әңгіме, "Ойсыз" (алғашқыда "Қорғаныс кемесі" деп жарияланды) (1963), – жұмбақ әңгіме. Оның басты кейіпкері ғарыш кемесінде саналы тіршілік бар ма, жоқ па, анықтауға тырысатын жауды алдау үшін интеллектті ұқсатудың жолын табуға тиіс. Сберхаген Берсеркерді оқиғаның себебін түсіндіру үшін ойдағысынан тудырды, бірақ негізгі идея өте пайдалы болды, көптеген мүмкін салдары бар еді, сондықтан ол оны көптеген әңгімелердің негізі ретінде пайдаланды. Әңгімелерде жиі кездесетін тақырып – тірі организмдердің көрінетін әлсіздіктері мен үйлесімсіздіктері, шын мәнінде, сол қатыгез машиналарын жеңуге мүмкіндік беретін күшті қасиеттері. Екінші әңгіме, "Goodlife" (1963), Берсеркер машиналарымен ынтымақтасатын, жанында болу үшін көмектесетін адам-сатқындарды немесе жақтастарын таныстырады.

Тарих

Бастапқы Берсеркерлер қазір Құрылысшылар деп белгілі бір нәсілдің ең жойқын қаруы ретінде жасалып, құрылған. Олардың мақсаты – Жердің палеолит дәуірімен сәйкес келетін соғыста өзінің қарсыластары, Қызыл нәсілді құрту болған. Құрылысшылар өздерін Берсеркерлердің шабуылынан қорғай алмады, немесе белгісіз ақаулық салдарынан Берсеркерлердің бағдарламасы өзгеріп, олар өздері жасаған құралдарынан қырылды. Бұл Қызыл нәсілдің жойылуынан кейін көп ұзамай болды. Содан бері Берсеркерлер галактиканы аралап, өзінің бағдарламалық міндетін – кездесетін барлық тіршілікті жоюды орындап келеді. 1954 жылы Уолтер М. Миллер, кішкентай ауқымда болса да, осыған ұқсас идеяны "Мен сені жасадым" атты әңгімесінде көтеріп, сыншы Н. Самуэльсон оны "Айдағы соғыс машинасы туралы таза 'шебердің шәкірті' сияқты сурет, ол бақылау тізбектері зақымдалғандықтан өзінің қашықтығына келген кез келген адамды, тіпті өзінің бағдарламашыларының біреуін де өлтіреді" деп сипаттаған.

Түрлер тізімі

Берсеркер оқиғаларында адамдар мен шетелдіктерден бастап, сан алуан түрлерден шыққан көптеген түрлі кейіпкерлер кездеседі. Олардың ішінде:

Берсеркерлер

Берсеркерлер – өткенде органикалық жаратылыстар жасаған, ақылды машиналар. Олар – соңғы құрал ретінде құрылған, жалғыз мақсаты бар роботтар тобы: барлық органикалық өмірді жою. Олар өздерін жасағандарға қарсы шығып, оларды құртты. Берсеркердің миы радиоактивті элементтердің ыдырауына негізделген. Егер қандай да бір жаратылыс олардың "көз кодын бұзып", шайқас стратегияларын толық болжауға қол жеткізсе, олардың қимылдары болжамсыз болуы үшін мұндай жүйе қабылданған. Сирек жағдайларда, Берсеркерлердің шешім қабылдауының болжамсыздығы адамдарға тиімді болып келді. Берсеркерлер түрлі пішіндерде, өлшемдерде және нысандарда кездеседі. Ең көп таралған Берсеркерлер – ауыр қаруланған және броньдалған, өздігінен көбейетін зауыттармен жабдықталған, көптеген барлау аппараттарын, жаяу әскерлерін және басқа да соғыс қаруларын шығара алатын ірі шар тәрізді жұлдызаралық ғарыш кемелері. Берсеркерлердің тарихынан тек қана олардың қазір құрылыстан тыс Қызыл жаратылысты жою үшін жасалғаны белгілі. Берсеркерлерді жасағандар – Құрылысшылар деп аталады, олар да кейін Берсеркерлердің қолынан жойылды.

Құрылысшылар

Құрылысшылар – бұл алғашқы жаратушы нәсіл, олар туралы көп мәлімет жоқ, бірақ олар Берсеркерлерді жасаған және кейіннен олардың өзі Берсеркерлермен құрылып кеткені белгілі. Сберхаген оларды былай сипаттайды:

Құрылысшылар Берсеркерлерді Қызыл нәсілмен болған геноцид соғысында жасады, ол соғыс екі нәсілдің де Берсеркерлердің қолынан жойылуымен аяқталды.

Кармпан

Кармпандар - сабырлы және бейбіт түр. Олардың мәдениеті логикаға, ақылға, бейбітшілікке және философияға негізделген. Олар адамдарға қолдан келген көмекті көрсетеді, бірақ соғысқа қатысты емес түрінде. Олар тікелей агрессияға бара алмайды, бірақ оларда бір ерекше қабілет бар – телепатия арқылы жұлдыздардағы басқа да саналы тіршіліктермен сөйлесу мүмкіндігі, бұл байланыс түрін Берсеркерлер тыңдай алмайды. Олардың ЖД (Жерден келген) Солярийлерге ең тиімді көмегі – «Ықтималдық болжамы», оның арқасында болашақ оқиғалар туралы ақпарат бере алады. Бұл болжам өте қиын және тіпті Кармпанның өліміне әкелуі мүмкін. Денделері қорапша тәрізді және машинаға ұқсас болғанымен, Кармпандар биологиялық тіршілік формасы болып табылады, сондықтан Берсеркерлердің геноцидтік бағдарламасының нысанына айналады. Осы себепті олар Берсеркерлерге қарсы адамзатпен одақтасты. Сериядағы алғашқы әңгімелерді жеке Кармпан, «3-ші Тарихшы» баяндайды, ол Галактикадағы өмірді және Берсеркерлерге қарсы күресті тарихқа түсіруге тырысады.

Жақсы өмір

Берсеркерлер көбінесе бір-бірімен ынтымақтасады. Кейде олар адамдардың (немесе басқа да органикалық тіршіліктердің) "жақсы өмір" деп аталатын, басқа тіршілік түрлерін жоюға көмектесуге дайын сатқындарының немесе жақтастарының өмірін сақтап қалады.

Адамзат

Хомо сапиенс, "Жерден түскендер" немесе "ЕД" адамдар, немесе "Соляриандар" деп аталатын, Берсеркерлерге қарсы тұра алатын, саналы түрдің жалғыз агрессивті түрі. Берсеркерлер адамзат өркениеттеріне қатты қауіп төндіріп, миллиардтаған адамдар мен тағы да экзотикалық түрлерді жойды. Адамзат өркениетінің қалдықтары тірі қалу үшін әсте болды. Берсеркерлердің технологиясы белгілі кез келген адамзат қоғамынан әлдеқайда жоғары деңгейде. Тірі қалғандар шашыраңқы және Берсеркерлерге қарсы біріккен күш ретінде әрекет ете алмайды. "ЕД" адамдары көп рет қуатты флоттарды жинағанмен, саяси және мәдени фракциялар арасындағы талас-тартыстар Солариялық Армадалардың тиімділігін әлсіретіп, керісінше, олардың машина жаулары – Берсеркерлердің күшін арттырды.

Қиб-қиб

Кейінгі әңгімелерде Қвиб Қвиб, Берсеркерге қарсы Берсеркер болып келеді. Қвиб Қвибтің толық аты "Қвиббиан Қвиббиан Кель" еді. "Қвиббиан" деген атауны шетелдік қызыл нәсіл Берсеркерлерді атау үшін қолданған.

Қызыл нәсіл

Қызыл нәсіл – тағы бір көшпелі нәсіл, олар туралы көп мәлімет жоқ, бірақ олардың құрылысшылардың мыңжылдықтар бұрын Берсеркерлерді жасауының мақсаты оларды жоқ ету болған.

Бейімделулер

Бұл серияға негізделген үстел ойынын 1982 жылы Flying Buffalo Inc компаниясы шығарды. Fan Atic Press комикс түріндегі бейімдеуін жасап жатыр. Пошта арқылы ойналатын Starweb ойыны Фред Сберхагеннің рұқсатымен "Берсеркер" терминін пайдаланады; Сберхаген өз кезегінде, романның Octagon үшін фон ретінде ойдан шығарылған Starweb ойынын пайдаланып, оған жақсылықпен жауап берді.