Кіріспе

Неміс шығыстанушысы және Киелі кітап зерттеушісі (1823–1894) Кристиан Фридрих Август Диллманн (25 сәуір 1823 – 7 шілде 1894) – неміс шығыстанушысы және Киелі кітап зерттеушісі.

Өмір

Вюртембергтік мектеп мұғалімінің ұлы, ол Ильинген қаласында дүниеге келген. Ол Тюбинген университетінде білім алған, онда Генрих Эвальдтың шәкірті және досы болды, сондай-ақ Фердинанд Кристиан Баурдан дәріс алды, бірақ жаңа Тюбинген мектебіне қосылмады. Біраз уақыт туған жеріне жақын Серсхаймда пастор болып қызмет етті, алайда оның зерттеулеріне толыққандай уақыт қажет екенін сезінді. Ол Париж, Лондон және Оксфорд кітапханаларындағы эфиопиялық қолжазбаларды зерттеуге өзін толықтай берді, бұл еңбек 19 ғасырда эфиопиялық зерттеулердің жаңадан өркендеуіне ықпал етті. 1847 және 1848 жылдары ол Британ мұражайында (қазіргі Британ кітапханасы) және Оксфордтағы Бодлеан кітапханасындағы эфиопиялық қолжазбалардың каталогтарын жасады. Содан кейін ол эфиопиялық Киелі кітаптың басылымын дайындауға кірісті. Әрқашан жүрегімен теолог болған ол 1864 жылы теологияға қайта оралды. Оның Гиссенде оқылған дәрістері «Ескі өсиет дінінің бастауы» (1865) және «Ескі келісім пайғамбарларының саяси әсері» (1868) аттарымен жарияланды. 1869 жылы оның Иобқа жасаған түсіндірмесі жарық көрді (1891 жылы 4-ші басылымы), ол оны Ескі өсиетті зерттеушілердің бірі ретінде таныстырды. Оның теолог ретіндегі даңқы негізінен Август Вильгельм Кнобельдің «Жаратылыс кітабы» (Лейпциг, 1875); «Шығу және Леви кітаптары», 1880; «Сандар, Ережелер және Иешуа кітаптары», Гексатеуктің шығу тегі туралы диссертациясымен бірге, 1886; «Ишая пайғамбар» (1890) сияқты еңбектеріне негізделген түсіндірмелер сериясына байланысты болды. 1877 жылы ол «Ишаяның көтерілуі» атты еңбегін эфиопия және латын тілдерінде жариялады. Ол сонымен қатар Даниэль Шенкельдің «Bibellexikon», Брокгауздың «Conversationslexikon» және Иоганн Якоб Герцогтың «Realencyklopädie» атты еңбектеріне де үлес қосты. Оның «Ескі өсиет теологиясы» атты кітабы 1895 жылы Рудольф Киттель басып шығарды.