Кіріспе

Француз символистік ақыны және өнер сыншысы (1859–1936)

Густав Кан (21 желтоқсан 1859, Мец қаласында туған – 5 қыркүйек 1936, Парижде қайтыс болған) – француз символистік ақыны және өнер сыншысы. Ол баспа және эссе жазу арқылы символизмді анықтау және оны декаденттік қозғалыстан ажырату ісінде де белсенділік танытты.

Жеке өмір

Хан Лотарингиядан шыққан еврей болған. Ол Дрейфус ісінде Эмиль Золамен бірге болды. Оның әйелі Елизавета антисемитизмге наразылық білдіріп, яһуди дініне кірді және өзінің есімін Рахиль деп өзгертті.

Поэзия

Кан "еркін өлең" немесе "верс либре" терминін өзі ойлап тапқанын айтты. Дегенмен, ол осы форманың Еуропадағы алғашқы жақтастарының бірі болды. Оның ең маңызды жарияланымдары: "Көшпенділер сарайы" (1887), "Перілер мекені" (1895) және "Суреттер кітабы" (1897). Сонымен қатар, ол "Symbolistes et décadents" (1902) кітабы арқылы осы қозғалыстың тарихына құнды үлес қосты.

Басқа жұмыстар

Өлеңдеріне қоса, Кан роман, пьеса және әдеби сын жазған қоғамдық зиялы болды. Ол символистік туындыларды басып шығару арқылы да зор ықпалға ие болды. 1886 жылы Кан Фэликс Фенеон мен Лео д’Орфер сыншыларымен бірге La Vogue журналын құрып, оның редакторы болды. Осы журнал арқылы Кан мен оның серіктестері Жюль Лафорг сияқты жаңадан дамып келе жатқан декадент жазушылардың мансабына әсер ете алды. Жан Мореаспен бірге ол Анатоль Бажульдің «Декадент» журналына қарсы тұру мақсатымен құрылған, бірақ көп ұзаққысы жоқ «Le Symboliste» журналын іске қосып, басқарды. Олар «Декадент» журналын жалған және пайдакүнемдік басылым деп санайтын, символистік ой-пікірді бекер мен бетке тыққан еді. Кан La Revue Indépendante, La Revue Blanche және Le Mercure de France сияқты бірқатар басқа да мерзімді басылымдарда маңызды рөл атқарды. Ол өнер сыншысы және коллекционер болды, өмірінің соңына дейін кескіндеме және мүсін өнерінің жаңалықтарымен қатар жүрді. Ол неоимпрессионист суретші Жорж Сюраның қайтысы жөніндегі кеңінен таралған некролог жазды, онда суретшінің туындыларын түсіндіруге символистік көзқарас ұсынды. Кан анархизм, феминизм, социализм және сионизм сияқты қоғамдық мәселелер бойынша көптеген пікірталастарға қатысты. 1920 жылдары ол 1933 жылы жабылып қалған еврейлердің екі айлық журналы «Менораның» бас редакторы болды. 1903 жылы американдық композитор Чарльз Лоффлер Канның төрт өлеңін фортепиано мен дауысқа музыкаға қойды. Өлеңдер «Көшпелі сарайлар: ұмытылған үн таңбалары», «Мәңгілік қоштасу», «Күзгі кештер» және «Павлин» жинақтарынан алынған. Ол қайтыс болғаннан кейін оның қолжазбалары Иерусалимдегі Еврей университетінің кітапханасына тапсырылды.