Кіріспе

Батыс төменгі неміс диалектісі – Шығыс фризиялық төменгі саксон, Шығыс фризиялық төменгі неміс, Шығыс фризиялық саксон, Фризио саксон немесе жай ғана Шығыс фризия деп аталады. Бұл Солтүстік төменгі саксон диалектісі, Солтүстік Фризия түбегінде, Солтүстік-Батыс Төменгі Саксонияда таралған. Ол онда күнделікті сөйлеуде жиі қолданылады. Жағалау аймағындағы Шығыс фризия халқының шамамен жартысы осы тілді пайдаланады. Көптеген адамдар, тікелей Шығыс фризия төменгі саксон тілінде сөйлемесе де, оны белгілі бір деңгейде түсіне алады. Дегенмен, тілдің белсенді және пассивті білу деңгейі төмендеп барады. Шығыс фризия төменгі саксон тілін Шығыс фризия тілімен шатастыруға болмайды. Сатерланд аймағында шамамен 2000 адам сөйлейтін соңғысы – төменгі неміс емес, фризия тілі. Шығыс фризия төменгі саксон тілінде бірнеше диалект бар. Диалектілердің екі негізгі тобы бар. Шығыс диалекттері, Харлингер Платт деп аталады, Олденбургтің Солтүстік төменгі саксон тілінің күшті ықпалында. Батыс диалекттері Голландияның Гронинген провинциясында қолданылатын Гронингс төменгі саксон тіліне жақын. Шығыс фризия төменгі саксон тілі басқа Солтүстік төменгі саксон диалектілерінен бірнеше ерекшеліктерімен көзге түседі, олар көбінесе фризиялық тегімен байланысты. Шығыс Фризия мен Гронингенде бастапқыда фриз тілі сөйленген, сондықтан қазіргі Шығыс Фризия төменгі неміс диалектілері, диалекттердің бір бөлігі ретінде, фриз тілінің негізінде қалыптасқан, бұл басқа төменгі саксон нұсқаларынан ерекшеленетін көптеген лексикалық, синтаксикалық және фонетикалық ерекшеліктерге әкелді. Көне фриз тілінің кейбір сөздері бүгінгі күнге дейін қолданылып келеді. Шығыс фризия тілінде, голланд тіліндегідей, деминутивтер жиі қолданылады, мысалы, kluntje – «қанттың кесегі». Көп жағдайда, әсіресе әйелдер есімдерінің қысқартылған түрлері өздеріне жеке есімдерге айналған. Мысалы: Антье (Аннадан), Трийнтье (Тринадан = Катаринадан) және т.б. Шығыс Фризияда сөйленетін диалекттер Голландияның Гронинген провинциясындағы (Груннегс, Груннигс) және Солтүстік Дрентедегі (Норденвелдс) диалекттермен тығыз байланысты. Ең басты айырмашылық – қарыз сөздер (тиісінше, голланд немесе неміс тілінен).

+Мысалдар

| Шығыс фризия төменгі саксон | Gronings | Батыс фризия | Солтүстік төменгі саксон | Английше |
|---|---|---|---|---|
| höör/hör | heur | hare | herm | hair |
| mooj/mooi | mooi | moai | scheun | beautiful, nice, fine |
| was | was | wie | wiewer | was |
| geböören/geböhren (imp.) | gebeurn | | barrepasseern | to happen |
| prooten/proten | proaten | pratesnakken | | to talk |

Стандартты сәлемдесу – Moin (Гронингсте moi), ол күнінің кез келген уақытында қолданылады.

Орфографиялық

Шығыс фризиялық төменгі саксон тілінде екі жақсы танымал орфография бар. Олардың бірі – Йоханнес Сасс орфографиясына негізделген Ostfriesische Landschaft әзірлегені. Ostfriesische Landschaft барлық жобаларында және диалектті насихаттау үшін осы жазуды қолданады. Бұл сондай-ақ диалектілер аралық келісімге келген жазу болып саналады, Шығыс фризия төменгі саксон диалектісінде сөйлейтін аймақтан тыс жерлерде төменгі неміс тілінде материалдар ұсыну үшін, және Төменгі Саксония үкіметі тарапынан мойындалған. Дегенмен, 1975 жылы Холгер Вейгельт жаңа, көбірек фонетикалық орфографияны жасады, себебі ол Шығыс фризия төменгі саксон тілінің грамматикалық құрылымы мен ерекшеліктері Сасс негізіндегі жазуда дұрыс көрсетілмейтініне алаңдады. Jungfräiske Mäinskup бұл орфографияны толыққанды қолданады, ол диалектті насихаттайды және осы жазуда оқу материалдарын ұсынады. Шығыс фризия төменгі саксон тіліндегі Incubator Wikipedia және осы беттегі диалект мысалдары да осы орфографияда жазылған.