Психотроптық дәрі-дәрмектер (Risperdal)

Кіріспе

Антипсихотикалық дәрілер

| bioavailability = 70% (ауыз жолымен) шизофрения және екіполярлы бұзылысты емдеу үшін қолданылады. Жиі кездесетін жанама әсерлерге ауыр депрессия, қозғалыс проблемалары, ұйқышылдық, бас айналу, көру қиындықтары, іш қату және дене салмағының артуы жатады. Қауіпті жанама әсерлерге, мүмкін тұрақты қозғалыс бұзылысы – кесек дискинезия, сондай-ақ нейролептикалық қатерлі синдром, өзіне қол жұмсау қаупінің артуы және қандағы қант деңгейінің жоғарылауы кіруі мүмкін. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Көрінетін дәрілер тізіміне" енген. Ол генериктік дәрі ретінде қолжетімді.

Медициналық қолданыстар

Рисперидон негізінен шизофрения, екіполярлы бұзылыс және аутизммен байланысты тітіркенуді емдеу үшін қолданылады.

Фармакокинетика

Рисперидон бауырда метаболизмге ұшырап, бүйрек арқылы шығарылады. Ауыр бауыр және бүйрек аурулары бар пациенттерге төмен дозалар ұсынылады.

Құқықтық мәртебе

Рисперидонды 1993 жылы АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) шизофренияны емдеу үшін мақұлдаған. 2003 жылы FDA биполярлық бұзылысқа байланысты аралас және маниакалды күйлерді қысқа мерзімді емдеу үшін рисперидонды мақұлдады. 2006 жылы FDA рисперидонды аутистік спектрлі балалар мен жасөспірімдердің тітіркенуін емдеу үшін мақұлдады. FDA-ның шешімі ішінара аутистік спектрлі адамдармен жүргізілген зерттеуге негізделген, оларда қанағаттандырылмаған, қатал және созылмалы күйзеліс, агрессия және өзін-өзі зақымдау сияқты проблемалар бар; рисперидон аутистік спектрлі адамдарға жеңіл агрессия және жарылғыш мінез-құлықпен тұрақты үлгісіз ұсынылмайды. 2007 жылдың 22 тамызында рисперидон 13-17 жас аралығындағы жастардағы шизофренияны емдеуге арналған жалғыз дәрілік зат ретінде мақұлданды; сонымен қатар сол күні 10-17 жас аралығындағы жастар мен балаларда биполярлық бұзылысты емдеуге литиймен бірге мақұлданды. 2021 жылғы 16 желтоқсанда Еуропалық дәрілік заттар агенттігінің (EMA) Адамға арналған дәрілік заттар комитеті (CHMP) оң пікір білдіріп, оралды рисперидонмен емделуіне және тиімділігіне дәлелденген ересектердегі шизофренияны емдеуге арналған Okedi дәрілік затына тіркеуге рұқсат беруді ұсынды. Рисперидон Еуропалық Одақта медициналық қолдануға 2022 жылдың ақпан айында мақұлданды.

Сот іс-әрекеттері

2012 жылдың сәуірінде Johnson & Johnson (J&J) және оның еншілес компаниясы Janssen Pharmaceuticals Inc. рисперидонмен байланысты бірнеше қауіпті жеңілдеткені үшін 1,2 миллиард доллар айыппұл төледі. Кейін Арканзас штатының Жоғарғы соты бұл үкімді күштен шығарды. 2012 жылдың тамызында J&J АҚШ-тың 36 штатына 181 миллион доллар төлеуге келісті, бұл рисперидон мен палиперидонды рұқсат етілмеген қолдану үшін, оның ішінде деменция, ашуды бақылау және қылықтылық үшін насихаттады деген шағымдарды реттеу мақсатында жасалды. 2013 жылдың қарашасында J&J деменциямен ауыратын адамдарға рисперидонды заңсыз сатқаны және рецепт беруші дәрігерлер мен зейнеткерлер үйінің дәріханаларына сыйақы төлегені үшін 2,2 миллиард доллар айыппұл төледі. 2015 жылы Стивен Брилл J&J компаниясының рисперидонды насихаттауын зерттейтін зерттеу журналистикалық мақаласын The Huffington Post басылымында жариялады. J&J рисперидон тағайындалып, көкірегі өскен (гинекомастия деп аталатын жағдай) балалар атынан көптеген азаматтық сот процесіне қатысты; 2016 жылдың шілдесіне қарай Филадельфиядағы Пенсильвания штатының сотында 1500-ге жуық іс тіркелді, 2015 жылдың ақпанында J&J-ге қарсы 2,5 миллион доллар сомасында Алабама штатының тұрғынына үкім шығарылды, сол жылдың қарашасында 1,75 миллион доллар сомасында тағы бір үкім шығарылды, ал 2016 жылы J&J-ге қарсы 70 миллион доллар үкім шығарылды. 2019 жылдың қазан айында қазылар алқасы Пенсильвания штатының тұрғынына J&J-ге қарсы 8 миллиард доллар сомасында үкім шығарды.

Брендтер

2003 жылдың желтоқсанында Janssen компаниясының рисперидонға патентінің мерзімі бітіп, басқа компаниялардың арзан аналогтары нарыққа енді, ал Janssen компаниясының эксклюзивті сату құқығы 2004 жылдың маусымында тоқтады (бұл педиатриялық қосымша мерзімнің нәтижесі). Ол әлем бойынша көптеген саудалық аттармен қолжетімді. Рисперидон таблетка, ауызға қабылдауға арналған ерітінді және ампула түрінде, сондай-ақ депо инъекциясы ретінде ұсынылады.