Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жасырын журналистика – журналистің белгілі бір қоғамға жақын адам болып көрініп, сол қоғамға енуге тырысатын журналистиканың бір түрі.
Undercover journalism is a form of journalism in which a reporter tries to infiltrate in a community by posing as somebody friendly to that community.
Рөл
Жасырын журналистиканың рөлі көптеген пікірталастардың нысанына айналды, себебі моральдық және этикалық шекаралар бұзылды. Билл Ковач пен Том Розенстильдің кітабында баяндалған журналистиканың тоғыз қағидасы төмендегідей:
The role of undercover journalism has become the topic of much debate as moral and ethical lines have been crossed. The nine elements of journalism as outlined in a book by Bill Kovach and Tom Rosenstiel are as follows:
Журналистиканың бірінші міндеті – шындықты айту. Оның ең маңызды адалдығы – азаматтарға. Оның мәні – фактілерді тексерудің қатаңдығы. Оның өкілдері өздері жариялағандардан тәуелсіздік сақтауы керек. Ол биліктің тәуелсіз бақылаушысы болуы тиіс. Ол қоғамдық пікір алмасу мен келісімге платформа ұсынуы керек. Ол жаңалықтарды маңызды, қызықты және өзекті етуге ұмтылуы керек. Ол жаңалықтарды толық және пропорционалды жариялауы керек. Оның өкілдері жеке өзінің ар-ожданымен әрекет етуге құқылы болуы керек. Кейбір журналистер жасырын жұмыс істеген кезде, тізімдегі басқаларын сақтау үшін осы қағидалардың кейбірін бұрып, бұзды. Жасырын баяндама тарих бойында көптеген қасіреттерді жарыққа шығарды, бірақ көбінесе осы баяндамашылар этикалық және моральдық кодексті құрбан етеді.
Journalism's first obligation is to tell the truth. Its first loyalty is to the citizens. Its essence is discipline of verification. Its practitioners must maintain an independence from those they cover. It must serve as an independent monitor of power. It must provide a forum for public criticism and compromise. It must strive to make the news significant, interesting, and relevant. It must keep the news comprehensive and proportional. Its practitioners must be allowed to exercise their personal conscience. As reporters have gone undercover some of these guidelines have been bent and broken in order to uphold others on the list. Undercover reporting has brought to light numerous atrocities throughout history, yet often these reporters sacrifice ethical and moral code in the process.
Этика
Журналистика шындықты іздеуге және оны баяндауға бағытталған, бірақ шындықты қалай ашудың этикалық жақтарын әрқашан ескеру қажет. Егер жасырын журналистика шындықты алу үшін жалғанға құрылса, журналистер мен қоғам арасындағы сенім уақыт өте келе бұзылуы мүмкін. "Columbia Journalism Review" журналының мәлімдемесінше, "Жалған операцияларға және жасырын әдістерге артық сене беру, қоғамның бұқаралық ақпарат құралдарына деген сенімін әлсіретіп, журналистердің шындықты айтушылар екенін дәлелдеу мүмкіндігін төмендетеді. Жасырын репортаж – қуатты құрал болуы мүмкін, бірақ оны сақтандырып қолдану керек: тек ең маңызды нысаналарға қарсы және тіпті сонда да, оны дәстүрлі репортажбен бірге қолдану қажет". Жасырын журналистика көбінесе әсерлі шындықтарды аңғартпайтын жағдайларда жарыққа шығарады. 1990 жылдары ABC Primetime Live Food Lion компаниясының санитарлық ережелерді бұзуы туралы қауесеттерді тексеру үшін жасырын түрде жұмыс істеді. Кәсіби журналистер қоғамының этика кодексінде айтылғандай, "[ж]урналистер дәстүрлі, ашық әдістер қоғам үшін маңызды ақпаратты алуға мүмкіндік бермейтін жағдайларда ғана құпия немесе басқа да жасырын әдістерді қолданудан аулақ болуы керек". Жасырын журналистика сирек қолданылуы керек, ал қолданған жағдайда, ақпаратты алудың басқа жолдары болмағанда ғана қолданылуы тиіс. Сондай-ақ, ол қоғам үшін пайдалы, қызықты және маңызды ақпаратпен бірге жүруі керек.
While journalism aims to seek and report the truth, the ethics of how the truth is revealed should always be considered. If undercover journalism is an active lie to get the truth, then eventually trust can possibly be broken between reporters and the public. According to the Columbia Journalism Review, "Overreliance on sting operations and subterfuge can weaken the public's trust in the media and compromise journalists' claim to be truth tellers. Undercover reporting can be a powerful tool, but it's one to be used cautiously: against only the most important targets, and even then only when accompanied by solid traditional reporting." Undercover journalism exposes a lot of truths that would otherwise stay under the radar. In the 1990s, ABC Primetime Live went undercover to investigate rumors of Food Lion's unsanitary practices. According to the Society of Professional Journalists’ Code of Ethics, "[j]ournalists should [ ] [a]void undercover or other surreptitious methods of gathering information unless traditional, open methods will not yield information vital to the public.” Undercover journalism should be used scarcely and if it is used, then it should be done if there are no other options to get the information. It also should be accompanied by useful, interesting, and relevant information for the public.
Жасырын жобаларға негізделген кітаптар
Осыған байланысты Джон Говард Гриффиннің "Мен сияқты қара" кітабы, онда ақ терілі жазушы терісін қара түске бояп, АҚШ-тың оңтүстігіне саяхат жасаған, және Нора Винсенттің "Өзін-өзі жасаған еркек" кітабы, онда әйел өзін еркек ретінде көрсету үшін киім ауыстырып, еркек болып таныстырған. Лора З. Хобсонның "Джентльмендік келісім" романы – антисемитизмді зерттеу мақсатымен еврей болып белгіленген журналист туралы ойдан шығарылған оқиға.
Related to this are books such as Black Like Me by John Howard Griffin, in which a white novelist dyed his skin black and traveled the southern United States, and Self Made Man by Norah Vincent, a woman who dressed and passed herself off as a man. Gentleman's Agreement by Laura Z. Hobson is a fictional account of a gentile journalist who poses as a Jew to investigate antisemitism.