Кіріспе

Бірыңғай жеңімпазды рейтингтік таңдау сайлау жүйесі

Кумбс әдісі немесе Кумбс ережесі – Клайд Кумбс жасаған, рейтингтік дауыс беру үшін дауыс бюллетендерін санау әдісін қолданатын рейтингтік дауыс беру жүйесі. Кумбс әдісін тікелей екінші турға дауыс беру және көпшілікке қарсы дауыс берудің аралас нұсқасы деп қарастыруға болады. Тікелей екінші тур сияқты, Кумбс әдісінде де бір кандидат көпшілік дауысқа ие болғанша кандидаттар жойылып, сол кандидатқа берілген дауыстар қайта бөлінеді. Алайда, тікелей екінші турдан айырмашылығы, әр турда көбінесе соңғы орын берген кандидат (ең аз дауыс бергендер бірінші орын бергеннен гөрі) жойылады.

Іс-шаралар

Әрбір сайлаушы өз бюллетеньіндегі барлық кандидаттарды ретімен тізімдейді. Әйтпесе, ең көп дауыс алған (көпшілік) сайлаушылардың соңғы орынға қойған кандидаты алынып тасталады, бұл әр кезеңді көпшілікке қарсы дауыс беруге ұқсатады. Керісінше, бірден тоқтатылатын дауыс беруде, ең аз дауыс алған (алынып тасталмаған кандидаттардың арасында) бірінші орынға қойылған кандидат алынып тасталады. Кейбір дереккөздерде, кандидаттардың біреуі сайлаушылардың көпшілігімен бірінші орынға ие болған жағдайда да, жою процесі жалғасады, ал соңғы қалып отырған кандидат жеңімпаз деп жарияланады. Бұл әдістің түрі бұрынғыдан өзгеше жеңімпазды анықтауы мүмкін (бірден тоқтатылатын дауыс беруден айырмашылығы, онда кандидаттың сайлаушылардың көпшілігімен бірінші орынға ие болғанын тексеру – нәтижеге әсер етпейтін ыңғайлы амал ғана).

Іс жүзінде

Реалити-теледидар бағдарламасында қолданылатын дауыс беру кезеңдерін Кумбс әдісінің бір түрі деп қарастыруға болады, олар біртіндеп дауыс беру арқылы жүзеге асырылады. Әрбір қатысушы әр кезеңде жоюға ұсынылған бір кандидатқа дауыс береді, ал ең көп дауыс жинаған кандидат жойылтылады. Стратегиялық айырмашылық – дауыс берудің кезең-кезеңмен жүруі, яғни кандидат жойылғанға дейін жоюға дауыс беру таңдауы Кумбс әдісіндегі бағаланған бюллетеньде бекітіледі.

Стратегиялық дауыс беру мүмкіндігі

Көпшілікке қарсы дауыс беру сияқты, Кумбс ережесі де стратегиялық дауыс беруге өте осал. Сондықтан, ол көбінесе нақты қолданылудың орнына, патологиялық дауыс беру ережесінің мысалы ретінде қарастырылады. Осының салдарынан, сайлаушылар ең күшті кандидаттарды ертерек кезеңдерде жеңу үшін соңғы орынға қоюға беделді себептерге ие. Бұл кандидаттардың күштіліктерінің шамалы өзгерістеріне өте сезімтал, кейнсиандық сұлулық сайысына ұқсас жағдай тудырады.