Кіріспе

Балқан тауларының ежелгі атауы, Ай бетіндегі таулар тізбегі

Бұрын Балқан таулары Haemus Mons («Хемус Монз») деп аталатын. Атауының тракиялық *саймон, «тау жотасы» сөзінен шыққандығы есептеледі, бұл расталмаған, бірақ грек тіліндегі Emos сөзінің тракиялық түрі деп саналады. Тағы бір классикалық этимология бойынша «Хеймос» атауы Зевс пен айдаһар Тифонның шайқасы туралы мифтен бастау алады:

«Ол тағы да Фракияға қуылды және Зевске қарсы шайқаста Хаймус тауының маңынан бүкіл тауларды лақтырды. Найзағайдың күшімен олар кері қайтқанда, таудан қан ағып шықты. Сондықтан таудың аты Хаймус («қанды») деп қойылды», – делінеді. Ежелгі заманда тау жотасы мен оның төңірегінде Бесси, Дии және Сатраи сияқты еркін фракиялық тайпалар қоныстанған. Геродоттың мәліметінше, Дионисқа (алғашқыда фракиялық құдай, оның культы ежелгі гректер арасында кеңінен тараған) арналған болжамдардың бірі оның тауларының бірінде орналасқан. Джон Милтонның «Sylvarum Liber» (Naturam non pati senium, v. 29) еңбегінде «көкпар Хаймусқа» сілтеме бар: «Tunc etiam aërei divulsis sedibus Hæmi тіпті биік Хаймустың шыңы да құлайды»; Александр Поптың «Святой Цецилии күніне арналған одасында» Хаймус Орфеймен байланысты айтылады: «Харк! Хаймус бакханналдардың шуымен қайталайды». Классикалық латын поэзиясында Haemus Римдік азаматтық соғыстармен байланыстырылған; географиялық тұрғыдан дұрыс болмаса да, ол грек тіліндегі «қан» (haima) және «қанды» (haimon) сөздерімен, сондай-ақ әнші Орфеймен байланысы болғандықтан тартымды болды. (Лукан, «Азаматтық соғыс» 6.576, 7.174, Овидий, «Метаморфозалар» 10.77, «Ex Ponto» 4.5.5, Вергилий, «Георгика» 1.492.)

Басқа қолданыстар

Хаемус Монс – Юпитердің серігі Иодағы 10 шақырым биіктіктегі тау.