Кіріспе
Метрикалық аяқ. Амфибрах – латын және грек поэзиясында қолданылатын метрикалық аяқ. Ол екі қысқа буынның арасында орналасқан ұзын буыннан тұрады. Бұл сөз грек тіліндегі ἀμφίβραχυς (амфибрахис), "екі жағынан да қысқа" деген мағынаны білдіреді. Ағылшын тіліндегі акцентті-сылбырлы поэзияда амфибрах – екі атаусыз буынмен оралған басым буын. Ол сирек поэманың негізгі өлшемі ретінде қолданылады, көбінесе әзілдік өлеңдерде, балалар поэзиясында және тәжірибелік туындыларда ғана кездеседі. Жеке амфибрахикалық аяқ, мысалы, анапесттік өлшемнің ішінде бір түрі ретінде кездесуі мүмкін. Ол лимериктердің құрылымында қолданылатын негізгі аяқ, мысалы, "Бір кезде / Нантакеттен / келген қыз бар еді". Виктория дәуіріндегі ақындар оны повестьтік өлеңдер үшін де пайдаланған, мысалы, Сэмюэл Вудворттың "Ескі емен шелек" (1817) өлеңі: "Балалық шағымның көріністері / жүрегіме / қаншалықты жақын". В.Х. Ауденнің "О, қайда барасың?" (1931) өлеңі – одан да жақындағы, аздап ырғақты тұрақты үлгі. Амфибрах балладаларда және жеңіл өлеңдерде де жиі қолданылады, мысалы, сэр Джон Бетджеманның "A30 туралы толғаныс" (1966) поэмасының гиперметрлі жолдарында. Амфибрахтар орыс поэзиясының маңызды өлшемі болып табылады. Амфибрахикалық жолдың орыс және ағылшын тілдеріндегі кең таралған түрі – жолды иамбпен аяқтау, мысалы, Томас Хардидің "Бұзылған бойшахан" (1901) өлеңінде: "О, мен бұзылғанымды / білмедің бе, – деді ол". Доктор Сьюстың кітаптарында амфибрахтармен жазылған көптеген жолдар бар, мысалы, "Егер мен циркті басқарсам" (1956): "Циргім үшін шатырларды / тіктеп қоюға / дайынмын. Мен оны / МакГуркус циркі / деп атаймын. Енді / үлкен / үлкендік әрекеті / басталады! Бұрынғы / орындаушылар / мұндай / орындауды / орындаған емес!". Леонард Коэннің "Famous Blue Raincoat" (1971) әнінің көп бөлігі амфибрахтармен жазылған, мысалы, бірінші шумағы (үшінші жолдың бірінші буынынан басқа, ол спондей): "Таңертеңгі сағат төрт / желтоқсан айының соңы / Мен қазір / сізге / жазамын / сіздің жағдайыңызды / білу үшін. Нью-Йорк / суық, бірақ / мен тұратын / жерімді ұнатамын / Клинтон / көшесінде / кеш бойы / музыка / естіледі". Амфибрахикалық өлшем польша әдебиетінде өте танымал. Оны романтикалық поэзияда Адам Мицкевич пен Юлиуш Словацкийдің кейбір туындыларында кездестіруге болады. Ең танымал мысалы – Леопольд Штафтың "Күзгі жаңбыр" (1908) өлеңі. Амфибрахтарды жатқа оқуға қолайлы деп саналады. Әдетте, польша амфибрахикалық жолдарының соңы әйелдік (мысалы, тетраметр ◡–◡◡–◡◡–◡◡–◡) болады, бірақ кейбір ақындар еркек жолдарымен тәжірибе жасайды. Чеслав Милоштің 1945 жылғы "Ocalenie" жинағындағы "Вальс" өлеңінде бірінші жол әйелдік, ◡–◡◡–◡◡–◡◡–◡, екіншісі еркек, ◡–◡◡–◡◡–◡◡–, және т.б. Ян Болеслав Ожог әртүрлі буын саны бар кезекті жолдармен ретсіз амфибрахикалық өлеңмен тәжірибе жасаған. Осы үлгідегі өлеңнің мысалы – "Жемиола" (Қызыл жеміс) өлеңі, ол осы аттас кітапқа (1966) енген.
An amphibrach ('/æ//m//f//ɪ//b//r//æ//k/) is a metrical foot used in Latin and Greek prosody. It consists of a long syllable between two short syllables. The word comes from the Greek ἀμφίβραχυς, amphíbrakhys, "short on both sides". In English accentual syllabic poetry, an amphibrach is a stressed syllable surrounded by two unstressed syllables. It is rarely used as the overall meter of a poem, usually appearing only in a small amount of humorous poetry, children's poetry, and experimental poems. The individual amphibrachic foot often appears as a variant within, for instance, anapaestic meter. It is the main foot used in the construction of the limerick, as in "There once was / a girl from / Nantucket." It was also used by the Victorians for narrative poetry, e. g. Samuel Woodworth's poem "The Old Oaken Bucket" (1817) beginning "How dear to / my heart are / the scenes of / my childhood." W. H. Auden's poem "O where are you going?" (1931) is a more recent and slightly less metrically regular example. The amphibrach is also often used in ballads and light verse, such as the hypermetrical lines of Sir John Betjeman's poem "Meditation on the A30" (1966). Amphibrachs are a staple meter of Russian poetry. A common variation in an amphibrachic line, in both Russian and English, is to end the line with an iamb, as Thomas Hardy does in "The Ruined Maid" (1901): "Oh did n't / you know I'd / been ru in'd / said she". Some books by Dr. Seuss contain many lines written in amphibrachs, such as these from If I Ran the Circus (1956):
All ready / to put up / the tents for / my circus. I think I / will call it / the Circus / McGurkus. And NOW comes / an act of / Enormous / Enormance! No former / performer's / performed this / performance! Much of Leonard Cohen's song "Famous Blue Raincoat" (1971)
is written in amphibrachs e. g. the first verse (apart from the first foot of the third line, which is a spondee):
It's four in / the morning, / the end of / December
I'm writing / you now just / to see if / you're better
New York / is cold, but / I like where / I'm living
There's music / on Clinton / Street all through / the evening. Amphibrachic metre is very popular in Polish literature. It can be found in romantic poetry in some works by Adam Mickiewicz and Juliusz Słowacki. The best known example is "Deszcz jesienny" (English: "Autumn rain"; 1908) by Leopold Staff. The amphibrach is believed to be suitable for lullabies. Usually Polish amphibrachic lines have feminine ending (for example the tetrametre ◡–◡◡–◡◡–◡◡–◡) but some poets experiment with masculine lines as well. In the poem "Walc" (English: "Waltz") from Czesław Miłosz's 1945 collection Ocalenie the first line is feminine, ◡–◡◡–◡◡–◡◡–◡, the second masculine, ◡–◡◡–◡◡–◡◡–, and so on. Jan Bolesław Ożóg experimented with irregular amphibrachic verse with different numbers of feet in successive lines. An example of this way of making verse is the poem Jemioła (Mistletoe), included in the book with the same title (1966).
Қазіргі заманғы мысал
Қазіргі заманғы рэп музыкасында Migos тобы үш буынмен рифмдеуді және оны жиі амфибрахтармен қолдануды танымал етті. 2013 жылғы "Versace" хитінде Quavo "Versace" сөзін амфибрах ретінде айтады және оны өлең бойында қайталайды: Versace / Versace / Medusa / басымда / Lum сияқтымын / inati Мен білемін, / сенің бұл сөздерің ұнайды / Versace / мойнымда және / білегімде / тым еркек Versace / Versace / мен оны жақсы көремін / Versace / Audiімнің үстіңгі бөлігі / Менің байланысым / Джон Готи / ол маған / үйректерді береді және / мен білемін, олар / қуатты.